۱۰ کلید مهم قانون جدید چک

از دیروز مرحله قانون جدید چک اجرایی شده، چه نکات مهمی را باید حتما درباره قانون جدید چک بدانیم؟

کد خبر: ۵۳۶۲۳۴

تاریخ: ۲۳ آذر ۱۳۹۹ - ۱۴:۴۶

هرچند این روز‌ها به دلیل شیوع کرونا وضعیت بازار آن چنان مساعد نیست و طبق گزارش شاپرک ۱۰ درصد خرید‌ها در آبان کاهش پیدا کرده و احتمالا با توجه به محدودیت‌های کرونایی در آذر پایین‌تر هم آمده است، اما این روز‌ها همه درباره قانون جدید چک حرف می‌زنند، برخی این اتفاق را ترسناک می‌دانند و برخی هم آن را برای آینده اقتصاد و پایین آمدن چک‌های برگشتی کاری مفید می‌دانند.

خراسان نوشت: اما امروز می‌خواهیم درباره مزایا و البته معایب این طرح بنویسیم که قرار است رفته رفته اجرایی شود؛ طرحی که مستلزم ایجاد زیر ساخت‌هایی است. پس اگر شما کاسب بازارید یا دسته چک دارید یا می‌خواهید برای اجاره خانه تان چک بدهید یا بگیرید مطلب امروز ما می‌تواند برای تان مفید باشد.

چک صیاد چیست؟
اولین قدم آن بود که چک‌های ایران دارای ظاهر همسان شوند تا گرفتاری‌های حقوقی و فرایند بررسی‌شان ساده‌سازی شود. بر اساس قانون جدید چک، بانک‌ها موظف شدند از دسته چک‌های متحدالشکلی با عنوان چک صیاد استفاده کنند و چک‌های قدیمی منسوخ اعلام شد. مهم‌ترین ویژگی چک صیاد این است که شماره منحصر به فردی روی هر برگه چک ثبت شده است. افراد با ارسال این شماره به پیامک ۷۰۱۷۰۱ می‌توانند از سوء سابقه صاحب چک آگاه شوند و قبل از آن که دیر شود، معامله‌شان را به هم بزنند.

خداحافظی با شرخر‌ها
در قانون جدید چک، کسی که چک را صادر می‌کند، باید اطلاعات چک صادر شده، اعم از مبلغ، تاریخ، گیرنده و دلیل صدور چک را در سامانه صیاد ثبت کند و در صورت وجود مغایرت بین گیرنده‌ای که در سامانه ثبت شده با گیرنده‌ای که چک را به بانک می‌برد بانک نمی‌تواند آن چک را پاس کند.

همین اتفاق باعث می‌شود چک‌های حامل و پشت نویسی شده دیگر وجود نداشته باشد و به همین دلیل دوران فروش چک و فعالیت شرخر‌های نقدکننده نیز به پایان می‌رسد. حذف فعالیت شرخر‌ها و هزاران دردسری که در پشت قضیه نقد کردن چک‌های دارای مشکل بود، یکی از اتفاق‌های خوب اقتصادی است که می‌تواند آمار پرونده‌های قضایی متخلف را هم کاهش دهد.

البته این به آن معنی نیست که شرخر‌ها کاملا از این عرصه حذف می‌شوند بلکه فقط از روند‌های قانونی برای فشار بر صاحب چک نمی‌توانند استفاده کنند و گرنه احتمالا همچنان حضور پشت صحنه خواهند داشت که البته می‌توان با مراجعه به نیروی انتظامی علیه مزاحمت آن‌ها اقدام کرد.

خداحافظی با حساب خالی
در گذشته هرکسی می‌توانست حتی با حساب خالی چک بنویسد، ولی حالا بانک مرکزی افراد را اعتبارسنجی می‌کند. با این شرایط افراد نمی‌توانند بیشتر از مبلغ اعتبارشان چک صادر کنند. با قانون جدید چک تمام حساب‌های بانکی افراد به دسته‌چک‌شان متصل است و اگر حساب اصلی متصل به چک خالی بود، بانک‌ها از تمام حساب‌های صاحب چک برداشت می‌کنند.

چک راحت‌تر برگشت می‌خورد!
یکی دیگر از ویژگی‌های قانون جدید چک این است که برخلاف گذشته می‌توانید به سرعت مجرم را به دام بیندازید. افراد می‌توانند بدون ثبت درخواست و حکم دادگاه، چک‌هایی را که گواهی عدم پرداخت دارند، به دادگستری ببرند و دادگستری به راهنمایی و رانندگی و ثبت اسناد دستور می‌دهد که پلاک خودرو‌های مالک چک و دیگر اموال او را به نفع طلبکار ضبط کنند.

خداحافظی بد حساب‌ها و ورشکسته‌ها با دسته چک
یکی از شرط‌های مهم برای تحویل دسته چک در قانون جدید آن است که متقاضی ورشکسته یا از نظر مالی ناتوان نباشد و اعتبار مالی کافی داشته باشد. به جز این، او نباید در سه سال اخیر چک برگشتی داشته یا سوءسابقه‌ای به نام او ثبت شده باشد. همچنین بدهکار نبودن متقاضی دریافت دسته چک هم مهم است و افراد زمانی می‌توانند درخواست دسته چک بدهند که تمامی بدهی‌هایشان اعم از چک‌های پاس نشده و وام‌ها را تسویه کنند.

با اولین چک برگشتی مسدود می‌شوید
خب با توجه به قانون جدید، پس از برگشت نخستین چک، سامانه دیگر اجازه صدور و ثبت چک جدید را نمی‌دهد تا به این ترتیب از صدور چک‌های بی‌محل و بی‌اعتبار جلوگیری کند. به اعتقاد بسیاری، شاید نشود از صدور چک بی‌اعتبار اول جلوگیری کرد، اما جلوی آفت را از هرجا بگیری منفعت است.

چک، تاریخ انقضا دارد
بر اساس قانون جدید، تاریخ سررسید چک‌ها نمی‌تواند بیشتر از سه سال از زمان دریافت دسته‌چک باشد. یعنی فرض کنید دسته‌چکی را در سال ۹۹ از بانک تان دریافت کرده‌اید، تاریخ سررسید چک‌هایی که در آن می‌نویسید، نمی‌تواند بعد از ۱۴۰۲ باشد.

ایراد‌هایی که به این قانون گرفته شده
در کنار همه مزایایی که این قانون دارد، برخی کاستی‌ها هم دیده شده که به نظر می‌رسد می‌توان با اصلاح قانون به بهتر شدن آن کمک کرد. یکی از مهم‌ترین نکاتی که در این قانون در کنار مزیتش به آفت آن هم تبدیل شده این است که به محض برگشت خوردن چک، بانک همه حساب‌های صادر‌کننده را مسدود می‌کند.

در این صورت زمانی که یکی از چک‌های یک تاجر برگشت می‌خورد، تکلیف دیگر چک‌ها مشخص نیست و همچنین همه حساب‌های فرد آسیب جدی می‌بیند و عملا تمام معاملاتش به مشکل می‌خورد. شاید به همان دلیل که در بالا گفتیم برخی از کارشناسان بر این باورند که این قانون باعث افزایش مداخله دولت در روابط حقوق مردم و بی رغبتی مردم و تجار در انجام معامله با چک و همین موضوع موجب کاهش سرعت در معاملات می‌شود.

تکلیف چک‌های موجود چه می‌شود؟
خب حتما برای شما هم سوال شده که تکلیف چک‌های عادی که الان در اختیار ما و شماست، چه می‌شود؟ بانک مرکزی اعلام کرده بانک‌ها برای دسته‌چک‌های فعلی به روال سابق عمل می‌کنند و نیازمند ثبت در سامانه صیاد نیست. همچنین تا قبل از این اعلام شده بود که چک در وجه حامل از ۲۲ آذر ممنوع است، اما مرور قانون نشان می‌دهد تا زمانی که دسته‌چک‌های جدید به چرخه اقتصادی وارد نشده، کماکان صدور چک در وجه حامل آزاد است.

چک کشیدن به شیوه جدید!
۱- سقف عمر چک‌های صادر شده از سوی دارنده دسته چک، سه سال است.
۲- اگر صادر کننده چک دارای چک برگشتی باشد، اجازه صدور برگه چک جدید در سامانه به وی داده نمی‌شود.
۳- در دسته چک‌های جدید باید تمام اطلاعات فرد گیرنده و دلیل صدور چک در سامانه ثبت شود.
۴- دارنده دسته چک دارای سقف اعتباری مشخصی است و جمع چک‌های صادر شده از سقف اعتباری وی تجاوز نخواهد کرد.
۵- نقد کردن چک تنها توسط فردی که نامش در سامانه ثبت شده است، امکان‌پذیر خواهد بود.
۶- صادرکننده چک باید اطلاعات روی برگه چک را از طریق برنامک تلفن همراه یا اینترنت بانک همان بانک که در آن حساب جاری داشته و دسته چک را از آن گرفته، ثبت کند.