جابجایی بزرگ ایران در صندوق بین المللی پول

نماینده ایران در صندوق بین المللی پول (IMF) پس از حدود ۱۲ سال تغییر کرد و حسین میرشجاعیان جایگزین محمد جعفر مجرد در این نهاد مهم اقتصادی شد.

کد خبر: ۵۱۹۹۹۹

تاریخ: ۰۵ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۵:۴۲

با نظر عبدالناصر همتی رییس کل بانک مرکزی حسین میرشجاعیان جایگزین محمد جعفر مجرد برای کرسی نمایندگی ایران در این نهاد مهم اقتصادی شد.

به گزارش اقتصاد نیوز، مجرد از سال ۱۳۸۷ که معاونت ارزی بانک مرکزی کنار رفت تا مرداد ماه امسال این مسئولیت را بر عهده داشت.

صندوق بین المللی پول یکی از شناخته‌ترین موسسات اقتصادی وابسته به سازمان ملل متحد است که مسئولیت تنظیم نظام پولی ومالی جهانی را برعهده دارد. این سازمان دارای ۲۴ عضو اجرایی است و ایران به نمایندگی از گروهی که به طور غیر رسمی با نام گروه ایران شناخته می‌شود در هیات اجرایی این نهاد حضور دارد.

در واقع صندوق تنها سازمان اقتصادی است که ایران از بین تمامی نهاد‌های اقتصادی عضو، موفق به عضویت در هیئت مدیره آن شده است. این عضویت به نمایندگی از هفت کشور الجزایر، پاکستان، مراکش، تونس، لیبی، افغانستان و غنا به دست آمده است.
ایران و دوقلوی «برتن وودز»

در سال ۱۹۴۴ بعد از جنگ جهانی دوم و با معماری نظام پولی جهانی و تاسیس صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، دلار به جای پوند استرلینگ نشست و نظام استاندارد پایه طلا - دلار شکل گرفت. محصول این کنفرانس دو نهادی بودند که امروز با عنوان بانک جهانی و صندوق بین المللی پول شناخته می‌شوند. این دو نهاد به فاصله ۴ دقیقه از هم در شمال و جنوب خیابان نوزدهم واشنگتن قرار دارند.

محمدجعفر مجرد و سیدحسین میرشجاعیان

هر کشوری که به عضویت این دو نهاد درمی آید باید مانند سهامدار یک شرکت، قسمتی از سرمایه را تامین کند. میزان مشارکت کشور‌ها در سرمایه درحقیقت براساس سهمیه کشور‌ها تعیین می‌شود در صندوق بین المللی پول و بانک جهانی حق رای ارتباط مستقیم با سهمیه آن کشور در صندوق دارد. ایران به عضویت هر دو نهاد درآمده است رابط ایران با بانک جهانی وزارت امور اقتصادی و دارایی است و بانک مرکزی رابط با صندوق بین المللی پول است. از طرف این دو دستگاه دو نماینده معرفی می‌شوند که معمولا به صورت دوره دو ساله و قابل تمدید است. در حالی که در دو دهه اخیر نماینده ایران در بانک جهانی بار‌ها تغییر کرده است، اما در صندوق این جابجایی برای یک بار اتفاق افتاده است. عباس میر آخور پس از سال‌ها مسئولیت این نمایندگی را به محمد جعفر مجرد سپرد. با توجه به ارتباط حق رای و سرمایه ایران و پاکستان و الجزایر طبق یک توافق مسئولیت عضو در هیات اجرایی را تقسیم کرده اند. این سه کشور به همراه ۴ کشور دیگر گروهی تشکیل داده اند طبق یک توافق نانوشته ایران به نمایندگی از آن کشور عضو هیات اجرایی صندوق می‌شود و آن دو عضو هیات اجرایی بانک جهانی.
کوچ به یک کوچه پایین‌تر

حسین میرشجاعیان در حالی به عنوان نماینده ایران در IMF منصوب شد که از یک سال قبل جانشین فرهاد نیلی در بانک جهانی شده بود. اما پس از یک سال باید یک کوچه پایین‌تر بیاید تا علاوه بر نمایندگی ایران عضو هیات اجرایی این نهاد نیز شود.

میرشجاعیان دانش اموخته اقتصاد از دانشگاه امام صادق و دانشگاه تهران است. او سال ۹۵ با حکم علی طیب نیا جانشین شاپور محمدی در معاونت اقتصادی وزارت اقتصاد شد. اما فرهاد دژپسند وزیر جدید امور اقتصادی و دارایی به میر شجاعیان ماموریت داد تا به جای فرهاد نیلی نماینده ایران در بانک جهانی شود. یکی از مهم‌ترین اقدامات میرشجاعیان در بانک جهانی وصل وام برای ایران با هدف مبارزه با کرونا بود. این رقم گرچه ناچیز بود به جه سیاسی دارای پیام بود. زیرا آمریکا طبق تقسیم کار اروپا و امریکا، این ایالات متحده است که دست بالا را در بانک جهانی دارد.
پایان یک دوره ۱۲ ساله

طهماسب مظاهری رییس کل بانک مرکزی در خاطرات خود می‌گوید احمدی نژاد پس از کنار گذاشتن فرهاد رهبردر نظر داشت که او را به عنوان نماینده ایران در صندوق بین‌المللی پول معرفی کند، اما مظاهری پیش دستی کرده و قبل از آنکه این پیشنهاد نهایی شود، محمد جعفر مجرد را به عنوان نماینده ایران معرفی کرده است.

او دلیل این چنین انتخابی را نیاز به تسلط نماینده بر زبان انگلیسی و اعتبار نزد دیگر همتایان عنوان می‌کند. به گفته او اگر نماینده بر زبان انگلیسی مسلط نباشد تبدیل به عضو خنثی (Silent Member) می‌شود و تصمیم گیری و حرف زدن را باید بر عهده دیگران بگذارد.

از کارنامه کاری مجرد برای ۱۲ سال نمایندگی ایران در صندوق بین المللی پول اطلاع چندانی در دست نیست، اما می‌توان ناکام‌ترین بخش را به پرداخت نشدن وام به ایران از سوی صندوق بین المللی پول دانست.

ایران ۱۵ اسفند سال قبل در قالب برنامه تامین مالی اضطرارای صندوق بین المللی پول در خواستی وامی معادل ۱۰۰ درصد سهیمه خود را داشت. در شرایطی که صندوق ۵۰ میلیارد دلار در قالب این برنامه و با کمک مبارزه با کرونا تخصیص داده بود ایران هنوز نتوانسته درخواست وام ۵ میلیارد دلاری خود را وصل کند.

البته آمریکا برای پرداخت نشدن وام فشار می‌آورد، اما ایران عضو هیات اجرایی IMF است. از بانک جهانی نیز که ایران موفق شد وام بگیرد امریکا دست بالا را دارد و تعیین کننده رییس.