بررسی همه جانبه تحریم نفت

ناکارآمدی آخرین تیر ترکش غرب

از مدتها پیش قراردادهای ایران به صورت پایاپای منعقد شده است. یعنی در بسیاری از این قراردادها در صورت کنار کشیدن کشورهای غربی به عنوان سرمایه گذار سودبرنده ایران خواهد بود.

کد خبر: ۵۱۳۷۵

تاریخ: ۰۵ بهمن ۱۳۹۰ - ۱۱:۴۹

"صراط" -سرویس سیاسی/حامد دهقانی/ خبر کوتاه بود ولی از نظر بنگاه های سخن پراکنی بزرگ: اتحادیه اروپا خرید نفت از ایران را تحریم کرد و همزمان داد و ستد با بانک مرکزی محدود شد. خبری که از مدتها قبل آمریکایی ها به دنبالش بودند و در جلسات مخفی  وین با حضور نمایندگان عربستان و امارات در مورد آن بحث شده بود. اما چند نکته:

مهندسی خبر:
آیا تحریم موفق خواهد بود؟

اول نگاهی به تاریخ بیاندازیم حداقل دو بار ایران به صورت کامل تحریم شده است. یکبار بعد از ملی شدن صنعت نفت و یکبار هم بعد از ملی شدن حقیقی نفت پس از پیروزی انقلاب اسلامی. هر بار بر اساس قاعده هایی که از نگاه علم اقتصاد ریشه در لیبرال دموکراسی دارد. بر پایه اصل عرضه و تقاضا، مشتری برای نفت ایران در گوشه ای دیگر از جهان همیشه وجود داشته و تحریم ها به سرعت بی اثر شده است و عملا علمدار تحریم (بریتانیا در مرحله اول و ایالت متحده در مرحله دوم) با ادبیات خودشان بازندگان اصلی بودند و مورد اعتراض شرکتهای نفتی بوده اند.

در صنعت نفت خرید نفت برای پالایش است و پالایشگاه ها براساس نفت میادین نفتی طراحی و ساخته می شوند. بسته به میزان ترشی نفت و میزان سنگینی آن ممکن است اساس خریدار میادین نفتی دیگر برای شرکت اداره کننده پالایشگاه ممکن نباشد و اساسا برای چنین تغییری هزینه ای معادل زمان ساخت لازم باشد. در هند، ایتالیا، کره جنوبی، ژاپن و چین پالایشگاه های برای این منظور طراحی و ساخته شده است اگرچه باید اذعان داشت که برخی از آنها متناسب با میادین مشترک نفتی بین ایران و کشورهای همسایه ساحته شده اند که بتوانند بیشتر خود را در مقابل آسیب ها مقاوم کنند؛ برگ برنده این بازی در اختیار مالزی است. حال در این وضعیت خاص میزان هزینه لازم برای این امر را چه کسی پرداخت می کند؟

عربستان از نگاه غرب به عنوان یک تولیدکننده متعهد همواره به عنوان سوپاپ اطمینان بازار در کمبودها عمل کرده است. با توجه به کمبودهای فعلی؛ بازار، تحت تاثیر تولید کمتر از ظرفیت عراق، لیبی، الجزایر و حتی مصر قرار گرفته است. میزان فاصله تا حداکثر تولید آن در بهترین شرایط تولید دو میلیون بشکه معادل تولید روزانه ایران است. حال بیایید تصور کنیم اگر این سوپاپ با حداکثر قدرت کار کند و کوچکترین اتفاقی در بازار بیافتد مثلا لوله ای در جایی منفجر شود و یا چند ساعتی تنگه هرمز دچار مشکل شود چه اتفاقی برای جایگاه های سوخت اروپا و آمریکا خواهد افتاد!

بعد از سونامی و اتفاقات رخ داده برای راکتور نیروگاه هسته ای، ژاپن تقاضای مازادی در بازار ایجاد کرده و به دنبال جایگزین کردن کسری انرژی خود با سوخت فسیلی است. چین هم اخیرا ساخت پایگاه های ذخایر استراتژیک خود را به اتمام رسانده و مایل است هر چه سریعتر مانند آمریکا خود را از نوسانات مقطعی مصون دارد و این مخازن را برای وضعیت نامطلوب آتی پر کند. این هم تقاضایی دیگر!

ایران در اوپک تنها نیست. بخش زیادی از نفت در منطقه آمریکا حاصل تولید شریک استراتژیک ایران یعنی ونزوئلا است. پیش بینی می شود مصر علی رغم همه تلاشهای عربستان و غرب با ایران همراه شود و این یعنی امکان مدیریت عرضه.  پس تا اینجای کار فرمول علم اقتصاد غربی در مدل عرضه و تقاضا تکلیف را مشخص خواهد کرد.

در کوتاه مدت و بلند مدت چه کسانی از تحریم ضربه می خورند؟

قبل از انقلاب شکوهمند اسلامی گمانه زنی ها بر این موضوع استوار بود که ایران تا 30 سال بیشتر نخواهد توانست صادرات نفت داشته باشد و میزان مصرف داخلی بالا و کاهش ذخایر نتیجه ای جز قطع عرضه نفت به بازار جهانی به همراه نخواهد داشت. در زمان دولت سازندگی این آمارها به روز شد اما دوباره روی عدد 30 ایستاد! در هر حال مطمئنا بالاخره این مخازن روزی به اتمام خواهد رسید و شعار همه کشورهای تولید کننده؛ قطع وابستگی به نفت است که علی الظاهر در میان تمامی کشورهای منطقه تنها امارت کوچک دبی توانسته ادعا کند که خود را از این وابستگی رها کرده است. اصولا برخی از دولت ها تا مجبور نباشند خیلی از کارهای درست را هم انجام نمی دهند! پس به جرات  می توان ادعا کرد این تحریم برای ما فرصت است نه تهدید و باید از آن استقبال کنیم هر چند سختی هایی هم در میان است.

مردم ایران سرعت بالای تطبیق با شرایط را بارها به نمایش گذاشته اند. مثال ملموس این قضیه همکاری مردمی با دولت در خصوص طرح هدفمندی یارانه ها است. مشکلاتی رخ داد اما بی شک این اشکالات از سوی ملت ایجاد نشده بود.

برگ برنده ایران چیست؟

از مدتها پیش قراردادهای ایران به صورت پایاپای منعقد شده است. یعنی در بسیاری از این قراردادها در صورت کنار کشیدن کشورهای غربی به عنوان سرمایه گذار سودبرنده ایران خواهد بود. چرا که آنها تجهیرات را گذاشته اند و قرار بوده طی مثلا سی سال با BOT پول خود را از محصول استخراج شده دشت کنند و حالا اگر آنها سهمشان را نبرند، چه کسی سود خواهد برد؟

بیایید نگاهی به زمان جنگ داشته باشیم. ما نیاز شدید به پول برای جنگ داشتیم علاوه بر این که خرید کالاهای اساسی مردم، اولویت داشت. خارک زیر آتش مستقیم دشمن بود. تحریم تصویب شده بود و نفت در بهترین قیمت زیر 15 دلار بود! نفتکشها را می زدند و تازه بعد از خروج نفتکش از خلیج فارس باید بندر به بندر می رفتند تا خریداری حاضر شود نفت ایران را روی آب بخرد. اما اکنون میزان وابستگی ما در حوزه کالاهای اساسی چقدر است؟ رشد و رونق صنایع تولید کننده کالاهای اساسی در داخل، بعد از تحریم حتمی است چرا که اکنون بزرگ ترین چالش صنایع ملی؛ واردات بی رویه کالا از خارج است. قیمت نفت چقدر است؟ وضعیت ذخایر ارزی خزانه چطور است؟ ما چقدر در شناخت مسیرهای دورزدن دست و پا بسته ایم؟ وضعیت مرز ما با کشورهای همسایه مان چقدر کنترل پذیر است؟ آیا این گفته به واقع صحیح نیست که اکنون در وضعیت شعب ابی طالب نیستیم؟ ما تجربه داریم!

غربی ها به این موضوع واقفند که می گویند تحریم های هدفمندشان برای یک صنعت خاص(هسته ای) که زنجیره تامین کاملا مشخصی داشته و به نوعی اختصاصی محسوب می شود؛ موفق نبوده اند و ناچار به سرمایه گذاری وسیع در ابزارهایی مانند استاکس نت شده اند.

معنای این عمل چیزی غیر از ناتوانی در ایجاد محدودیت است؟ آیا جز این است که ایران تاکنون موفق شده است به باشگاه چند نفره هسته ای های حرفه ای جهان وارد شود؟ حالا چگونه می خواهند نفت را تحریم کنند؟ تقاضا زیاد است. عرضه قابل مدیریت است و ایران به نقل خودشان متخصص جنگ کلامی فرسایشی است!

وضعیت اقتصادی غرب و خاصه اتحادیه اروپا مثال زدنی است. اتحاد به مویی بند است و نماد منطقه اروپای واحد یعنی یورو در حضیض ذلت است. در لیبرال دموکراسی اصالت با سود است یعنی سود با کسی است که از ایران نفت با قیمت چند سنت پایین تر از بازار بخرد. هزینه های به قول آمریکا "جهانی" هم قابل تحمل است. بر همین اساس است که قطعات F14 به راحتی در ebay یافت می شود و واسطه ها به خوبی محصول را به مشتری می رسانند. همیشه استثنائاتی در بازی های جهانی وجود دارد و تابحال هیچ دولت غربی و حتی شرکت های آمریکایی به تحریم ها در نهان به صورت صد در صدی پایبند نبوده اند.

چرا اروپا به سیم آخر زد و در موقعیت کنونی همراهی با آمریکا را پذیرفت؟

ایجاد دشمن خارجی و استفاده از آن در جهت تحکیم انسجام بین اعضا شاید از مهمترین دلایل آن است. گوشه چشمی که اروپاییان به آمریکا دارند و استفاده از ابزارهای حمایتی این کشور برای رفع مشکلات اقتصادی اتحادیه و کسب حمایت لابی صهیونیسم برای سارکوزی و مرکل به عنوان اثرگذاران کنونی منطقه یورو از دیگر دلایل قابل ذکر است.

اما مهمترین دلیل قدرت رو به فزونی  ایران است که بنا به گزارش های موسسات استراتژیک غربی در صورت عدم مهار، غیرقابل کنترل خواهد شد. اثرگذاری فوق العاده در جریان بیداری اسلامی، ایفای نقش موثر در عراق و افغانستان، هدایت محور مقاومت و نشان دادن حمایت راستین از سوریه و استفاده حداکثری از ظرفیتهای آمریکای لاتین در حوزه سیاست، پیشرفت چشمگیر در حوزه های مختلف لبه دانش نظیر هسته ای، نانو، انرژی های نو، رباتیک، داروسازی، صنایع سنگین، سلولهای بنیادی و ... به صورت ریشه دار و نه متکی به افراد در حوزه علم و دانش از مهمترین مختصات قابل رهگیری است.

وظیفه ما چه خواهد بود؟

- بی شک پیروی از رهبر فرزانه و حضور در صحنه که نتیجه آن ایجاد انسجام هرچه بیشتر داخلی خواهد بود.

- عدم همراهی با استوانه های ستون پنجم که اینک با بازی روانی غرب همراه شده و در بازارهای قابل مدیریت دلار و طلا جنگ را پیش دستانه آغاز کرده اند اولین وظیفه است.

- حمایت از صنایع داخلی و عدم خرید کالاهای خارجی هر چند با مشقت همراه باشد.

- آمادگی برای پذیرش احتمالی بخشی از تنگناها.
- استفاده حداکثری از زمان شش ماهه باقی مانده برای ایجاد استحکام.

- عدم همراهی با جو رسانه ای دشمن داخلی و خارجی که کوچکترین هدف آنها ایجاد جو ناامیدی است.