استفاده از ذرت‌های آلوده برای تولید الکل

گویا پرونده ذرت های آلوده بندر امام خمینی قصد ندارد به ایستگاه آخر برسد. در حالی که از نظر سازمان اموال تملیکی پرونده ذرت های آلوده بسته شده است اما گروهی تلاش می کنند تا به جای صدور این محموله ها به کشورهای دیگری که استانداردهای سخت گیرانه ندارند، از این ذرت ها برای تولید الکل در روزهای کرونایی استفاده کنند.

کد خبر: ۵۰۳۳۷۶

تاریخ: ۰۸ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۲۲:۱۱

بنابراین ذرت های آلوده همچنان در لیست انتظارند تا مقصد نهایی آنها مشخص شود. آن طور که جمشید قسوریان جهرمی، مدیرعامل سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی می گوید: این ذرت ها به یک فرد فروخته شده و پس از پاکسازی در انتظار صدور به کشورهای با استانداردهای پایین تر بوده است که کرونا روند صادرات را متوقف می کند.

او اضافه می کند: استفاده از ذرت برای تولید الکل هم در انتظار نتایج آزمایش هاست. اگرچه منابع مطلع می گویند سلامت الکل حاصل از ذرت های آلوده مشکلی ندارد اما این نگرانی وجود دارد که پسماند کارخانه الکل منابع آب و خاک را آلوده می کند و از سوی دیگر ممکن است ذرت های آلوده در مسیر انتقال به کارخانه محل تولید الکل به بازار داخلی هم نشت پیدا کند.

از سوی دیگر اگرچه تصمیم این است که بر اساس ظرفیت کارخانه الکل سازی متقاضی، ذرت به این مجموعه تحویل شود اما کارخانه هایی هستند که حتی ادعای پذیرش ظرفیتی بیش از حجم ذرت های آلوده موجود در انبارهای بندر امام را دارند.داستان ادامه دار ذرت های آلوده اگرچه به ظاهر با تحویل این محموله به سازمان اموال تملیکی خاتمه یافته بود اما دست هایی در کار است که از این محموله پرمخاطره، به نحوی استفاده دیگری شود و این محموله ها به کشورهای دارای استانداردهای غیرسختگیرانه تر ارسال نشوند.

البته این بار شرایط کشور، نیاز مضاعف به الکل، کمبود ماده اولیه برای تولید الکل با پایه گیاهی و بروز مشکل در پهلوگیری کشتی ها، همه دست به دست هم داده اند تا راه را برای کسانی که از ابتدا مقابل ورود این ذرت ها به داخل ایران ایستاده بودند، باز کند. تا پیش از شیوع کرونا سازمان استاندارد ایران بارها اعلام کرده بود که اجازه ورود این محموله به کشور برای مصرف را نخواهد داد.

حتی مسئولان وزارت بهداشت هم اعلام کرده بودند که اجازه تولید الکل از ذرت های آلوده را نمی دهند اما به نظر می رسد شرایط خاص کشور و نیاز به محصولات ضدعفونی کننده، دست این سازمان ها را هم بسته است. روابط عمومی سازمان استاندارد ایران درباره سلامت الکل حاصل از ذرت های آلوده و اثر این ذرت ها بر آلودگی آب و خاک عنوان می کند: استاندارد الکل یک استاندارد اجباری نیست. تعیین وضعیت سلامت الکل حاصل با سازمان غذا و دارو و تعیین اثر آلودگی آب و خاک، بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است. استفاده از این ذرت ها در خط تولید الکل شاید در شرایط کنونی از سر اجبار باشد اما حمل ونقل این ذرت ها ممکن است در طول مسیر آلودگی ایجاد کند.

سم آفلاتوکسین موجود در پسماند کارخانه الکل سازی ممکن است به خاک منتقل شود و این نگرانی وجود دارد که ذرت های آلوده به بازار نشت یافته و وارد چرخه مصرف دام شود. آیا دولت به تبعات چنین تصمیمی توجه کرده است؟ آیا این مسئله می تواند مخاطرات ناشی از تولید الکل از ذرت آلوده را کاهش دهد ؟

تولید الکل از ذرت آلوده در انتظار جواب آزمایش ها

جمشید قسوریان جهرمی، مدیرعامل سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی درباره اختصاص ذرت های آلوده به تولید الکل به «شرق» می گوید: داستان ذرت های آلوده تمام شده است. بخشی از ذرت های آلوده به خارج از کشور مرجوع شد. با توجه به شیوع کرونا کشتی ها نمی توانند پهلو بگیرند به همین دلیل بارگیری محموله ها متوقف شده است.

برای آن وضعیتی که تولید الکل از ذرت بشود، چنانچه نمونه هایی که برای آزمایش برده اند، مشکلی نداشته باشد، بخشی از محموله به کارخانه الکل سازی خواهد رفت.او اضافه می کند: ذرت ها قبل از صدور از کشور سم زدایی و بوجاری شده به همین خاطر قرار شد میزان سم آن بررسی شود. اگر میزان سم کاهش یافت و در پسماند برای الکل مشکل ایجاد نکرد، با توجه به نیاز کشور به الکل بخشی هم برای تولید الکل اختصاص خواهد یافت.

جهرمی درباره حجم محموله احتمالی اعزامی به کارخانه تولید الکل بیان می کند: بر اساس درخواست و ظرفیت کارخانه این حجم تعیین می شود و می تواند هزار، ۱۰ هزار یا ۱۵۰ هزار تن باشد. هرچقدر بتوانند استفاده کنند، مجوز صادر می شود.

به گفته او کل ذرت های متروکه شده ۱۲۵ هزار تن بود که از این میزان نزدیک به ۲۵ هزار تن صادر شد و با ایجاد مشکل برای پهلوگیری کشتی به دلیل شیوع کرونا، این محموله ها در انبارهای جنوب کشور ماند. کار آماده سازی محموله در حال انجام است که اگر کشتی پهلو بگیرد، صادرات انجام شود.

او درباره هزینه بوجاری و سم زدایی می گوید: کل محموله را یک بازرگان ایرانی خریداری کرده و این کار را خریدار انجام می دهد؛ بنابراین درباره هزینه های آن برآوردی ندارم.

تعیین تکلیف ذرت آلوده توسط علوم پزشکی اصفهان

براساس گزارش خبرگزاری فارس، امکان استفاده از ذرت های آلوده در تولید الکل در اصفهان مورد بررسی قرار می گیرد. فرشید حسن زاده، سرپرست معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به این خبرگزاری اعلام می کند که استانداردهای خاصی برای تولید الکل از ذرت مثل میزان فلزات سنگین یا سموم مختلف موجود در آن وجود دارد که برای استفاده در تولید الکل باید میزان هر یک بررسی شده و با استانداردها تطبیق داده شود.

او می گوید: رئیس جمهور در ستاد ملی مبارزه با کرونا این مسئله را بر عهده اصفهان گذاشته تا بار مشکوک ذرت را بررسی کند. درحال حاضر آزمایش ها روی چند کیلو باری که در اختیار ما قرار گرفته است، در حال انجام بوده تا میزان سموم ادعا شده موجود در محموله بررسی شود. حسن زاده اعلام نتایج آزمایش ها را به روزهای آینده موکول می کند.

البته با گذشت ۲۰ روز از انجام این مصاحبه هنوز هم نتایج آزمایش ها اعلام نشده و مدیرعامل سازمان اموال تملیکی می گوید هنوز نتیجه به آنها ابلاغ نشده است.

پسماندهای آلاینده

اگرچه جهرمی، مدیرعامل سازمان اموال تملیکی واگذاری ذرت به کارخانه های متقاضی را متناسب با ظرفیت آنها اعلام می کند اما برخی از کارخانه های الکل سازی هستند که حجم ذرت درخواستی آنها حتی بیش از محموله های موجود در انبارهای بندر امام خمینی است. کارخانه ای در شمال کشور اعلام کرده است که می تواند از غلات از رده خارج کشور و تاریخ مصرف گذشته یا آلوده الکل تولید کند و اگر تمام ذرت های آلوده توقیف شده در بندر امام را به این کارخانه اختصاص دهند، می تواند با راه اندازی خط تولید جدیدش حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون لیتر الکل به ارزش ۲۰ تا ۲۵ میلیون دلار تولید کند.

از این دست ادعاها در بازار آشفته تولید الکل کم نیست اما آیا پسماند این کارخانه ها هیچ مخاطره ای ندارد. حسین بشارتی، رئیس سابق موسسه تحقیقات خاک و آب و دبیر انجمن علوم خاک درباره مخاطرات حاصل از پسماند چنین کارخانه هایی عنوان می کند: ذرتی که آفلاتوکسین دارد، می تواند برای یک مدت کوتاه (تقریبا معادل یک فصل زراعی) خاک را آلوده کند اما چنین پسماندی در طولانی مدت تجزیه می شود. میزان آلودگی را دقیق نمی توان گفت و باید تست شود.

او ادامه می دهد: چنین پسماندی اگر بماند، ممکن است تجزیه شود. مدت ماندگاری ذرت در خاک و میزان آفلاتوکسین موجود در ذرت و پسماند روی آلایندگی خاک اثر دارند. اگر ذرت پاکسازی و سم زدایی شود و درصد آفلاتوکسین موجود در آن کاهش یابد، میزان آلوده کردن خاک کمتر می شود اما بهترین روش این است که کلا از این ذرت استفاده نکنند.

دبیر انجمن علوم خاک تاکید می کند: بهتر است هر ماده آلاینده را در خاک نریزند یا با مواد دیگری مخلوط کنند تا غلظت آلایندگی آن را پایین بیاورند و بعد داخل خاک بریزند. ضمن آنکه دفن باید در خاک هایی انجام شود که قدرت خودپالایی بالایی دارند. خاک های با رطوبت بالا و جمعیت مناسب موجودات زنده واجد چنین شرایطی هستند اما در ایران چنین جاهایی کم داریم.

او اضافه می کند: اگر رطوبت خاک کم باشد، مدت ماندگاری پسماند افزایش می یابد و تجزیه نخواهد شد. دفن پسماند در نزدیکی بستر رودخانه ها هم زمینه آلودگی آب را فراهم می کند.

به گفته بشارتی ریسک و مخاطره استفاده از ذرت آلوده در تولید الکل و پسماند حاصل از آن نیاز به بررسی دارد اما عقل سلیم می گوید که هرگونه آلایندگی را نباید وارد خاک کنیم و اگر هم این کار را انجام دادیم، باید جوری باشد که زود پاکسازی شود. برای پاکسازی سریع باید دفن در جاهایی انجام شود که ظرفیت خودپالایی خاک بالاست. ضمن اینکه سم زدایی از محموله ها هم هزینه تولید را بالا می برد و کلا تولید را از حالت اقتصادی خارج می کند.