شناسایی ارزش تغذیه‌ای مواد غذایی از رنگ آنها!

مصرف روزانه حداقل یک وعده سبزیجات برگدار سبز و یک وعده سبزیجات نارنجی رنگ، یکی از توصیه‌های وزارت بهداشت کانادا است.

کد خبر: ۴۹۹۸۱۵

تاریخ: ۱۶ فروردين ۱۳۹۹ - ۰۹:۳۱

به طور کلی باید به این نکته اشاره داشت که تمام مواد غذایی که دارای رنگی مشابه هستند، الزاما نباید از خواص مشابهی نیز برخوردار باشند. از نظر تغذیه ای، برابری شیر گاو با پیاز، ماهی تن با گوجه فرنگی یا مغز‌های خوراکی با پاستای گندم کامل دشوار است.

به گزارش عصرایران با این وجود، ارتباطی بین رنگ میوه‌ها و سبزیجات و ارزش غذایی آن‌ها وجود دارد و رنگ این مواد غذایی می‌تواند اطلاعاتی را درباره خواص آن‌ها ارائه کند.

مواد شیمیایی گیاهی - رنگدانه‌های گیاهی

تمام مواد غذایی حاوی درشت مغذی‌ها (کربوهیدرات ها، چربی ها، و پروتئین ها) و ریزمغذی‌ها هستند. احتمالا با ریزمغذی‌ها تحت نام ویتامین‌ها و مواد معدنی آشنا هستید. افزون بر این، مواد غذایی گیاهی حاوی برخی مولفه‌های غیرمغذی یعنی مواد شیمیایی گیاهی نیز هستند.

مواد شیمیایی گیاهی ترکیباتی مفید برای خود گیاهان هستند، اما مشخص شده است می‌توانند برای سلامت انسان نیز مفید باشند. بیشتر آن‌ها نقش آنتی اکسیدانی قدرتمند را ایفا کرده و محافظت در برابر بیماری‌هایی مانند سرطان، و بیماری‌های انحطاطی و قلبی‌عروقی را ارائه می‌کنند.

رنگ مواد غذایی به ما چه می‌گوید

به طور کلی، ما می‌توانیم مواد شیمیایی گیاهی که در شکل گیری رنگ مواد غذایی نقش دارند را به سه گروه بزرگ شامل کاروتنوئیدها، کلروفیل و آنتوسیانین‌ها تقسیم کنیم.

کاروتن‌ها

رنگدانه‌های کاروتنوئیدی برای ما اهمیت دارند، اما نمی‌توانیم آن‌ها را در بدن خود سنتز کنیم، از این رو، به دریافت آن‌ها از مواد غذایی وابسته هستیم. این مواد در میوه‌ها و سبزیجات نارنجی، زرد، و قرمز رنگ وجود دارند.

شواهد علمی نشان می‌دهند که مصرف کاروتنوئید با خطر کمتر ابتلا به مشکلات قلبی‌عروقی مرتبط است. همچنین، آن‌ها آنتی اکسیدان‌هایی قدرتمند هستند و از سلامت پوست و چشم‌ها محافظت می‌کنند.

از جمله مواد غذایی سرشار از کاروتنوئید‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

مواد غذایی قرمز رنگ: گوجه فرنگی، گیلاس، آلبالو، تمشک، هندوانه، و فلفل‌های قرمز

مواد غذایی نارنجی رنگ: هویج، پاپایا، زردآلو، هلو، کدو تنبل، و سیب زمینی شیرین

مواد غذایی زرد رنگ: طالبی، ملون، انبه، و ذرت

کلروفیل

مواد غذایی سرشار از کلروفیل به واسطه رنگ سبز خود به آسانی قابل تشخیص هستند. آن‌ها اساسا به اکسیژن رسانی بهتر به بدن، از بین بردن فلزات سنگین، و بهبود وضعیت جمعیت باکتری‌های مفید روده کمک می‌کنند.

افزون بر این، برخی پژوهش‌ها نشان داده اند که:

کلروفیل ممکن است خواص آنتی اکسیدانی داشته و به پیشگیری از آسیب سلولی ناشی از فعالیت رادیکال‌های آزاد کمک کند.

کلروفیل در بسیاری از سبزیجات سبز مانند برگ چغندر، اسفناج، بروکلی، مارچوبه، کلم و کنگر فرنگی و همچنین میوه کیوی وجود دارد. این سبزیجات معمولا سرشار از ویتامین K، اسید فولیک و منیزیم هستند.

همچنین، بیشتر آن‌ها حاوی کاروتن‌ها نیز هستند. این تنها رنگدانه زردی است که در پس کلروفیل سبز رنگ قدرتمند پنهان شده است.

آنتوسیانین‌ها

آنتوسیانین‌ها به واسطه رنگ بنفش و آبی که در میوه‌ها و سبزیجات ایجاد می‌کنند به آسانی قابل تشخیص هستند. از جمله مواد غذایی سرشار از این ترکیبات می‌توان به بلوبری، شاه توت، انگورها، و کلم قرمز (بنفش) اشاره کرد. البته برخی میوه‌های قرمز مانند توت فرنگی نیز سرشار از آنتوسیانین‌ها هستند.

آثار آنتی اکسیدانی آنتوسیانین‌ها با خطر کمتر تجربه سکته قلبی در زنان جوان و میانسال مرتبط است. مطالعات اپیدمیولوژیک نیز مصرف منظم برخی آنتوسیانین‌ها را با موارد زیر پیوند داده اند:

- خطر کمتر ابتلا به بیماری قلبی‌عروقی

- خطر کمتر ابتلا به دیابت نوع ۲

- ارائه اثر محافظتی از نورون‌ها

- حفظ موثر وزن بدن

- نرخ کمتر مرگ و میر

رنگ مواد غذایی - در مورد سبزیجات سفید رنگ شرایط چگونه است؟

سبزیجات سفید رنگ اغلب کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند، با این وجود، آن‌ها نیز حاوی بسیاری مواد مغذی خاص هستند.

تره فرنگی، ترب ها، پیاز و سیر سرشار از ایندول‌ها هستند. همچنین، پیاز و سیر سرشار از کوئرستین و آلیسین هستند که این مواد به بهبود سلامت قلبی‌عروقی کمک می‌کنند.

رنگ مواد غذایی و رژیم غذایی

زمانی که موضوع دنبال کردن یک رژیم غذایی سالم و متعادل مطرح می‌شود، تنها نباید بر رنگ مواد غذایی تکیه کرد، بلکه باید بر ارزش غذایی هر میوه، سبزی و غله متمرکز شوید. در حقیقت، مواد مغذی گیاهی بسیاری در سبزیجات و میوه‌ها وجود دارند که تنها بر اساس رنگ قابل تشخیص نیستند.

همچنین، ما نمی‌توانیم بگوییم که میوه‌های نارنجی بهتر از میوه‌های بنفش هستند یا برای پیشگیری از بیماری قلبی‌عروقی تنها باید به مصرف مواد غذایی قرمز رنگ متکی باشیم. با دنبال کردن یک رژیم غذایی حاوی مواد غذایی با رنگ‌های مختلف می‌توان از دریافت مواد مغذی مختلف به میزان کافی اطمینان حاصل کرد.