مزاج‌شناسی مهمترین اصول طب سنتی

طب سنتی در صورتی که توسط پزشک حادق و دانش آموخته انجام شود می‌تواند با اصلاح مزاج افراد، برخی بیماریها مانند میگرن و بیماریهای روحی و روانی را که طب نوین در درمان آن هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است، موثر باشد.

کد خبر: ۴۹۰۰۱

تاریخ: ۱۱ دی ۱۳۹۰ - ۱۳:۳۰

به گزارش صراط به نقل از فارس ، یکی از مهمترین اصول طب سنتی که شناخت بیماری‌ها را برای پزشک آسان کرده است و درمان نیز از طریق آن راحت‌تر صورت می‌گیرد، طب اخلاطی است.

طب اخلاطی یکی از روش‌هایی است که پزشکان طب سنتی بر اساس آن توانسته‌اند به درمان بیماری‌ها پی‌ ببرند.

طبع و مزاج در انسان هم ارثی و هم ژنتیکی است و تا حدودی به وسیله مصرف غذاهای مختلف قابل تغییر است.

عدم تعادل مزاج‌ها موجب تغییر تعادل در بدن می‌شود و بیماری‌هایی بروز پیدا می‌کند؛ نه تنها بیمار‌ی‌های جسمی بلکه تغییر خلق و خو و حالات روحی و بیماری‌های روحی نیز ممکن است بروز پیدا کند چرا که به واسطه پرخوری و مصرف غذاهای گرم، طبع کبد را گرم کرده‌ایم و خلط صفرا بیش از حد در بدن ساخته می‌شود و موجب افزایش بیلی روبین خون شده و در بافت‌های نرمی مانند مغز رسوب می‌کند، سپس موجب تغییر فعالیت مغز می‌شود و حالت‌هایی مانند افسردگی را ایجاد می‌کند.

تمام بیماری‌های شما ناشی از بشقاب غذای شماست

حضرت علی (ع) می‌فرماید: "تمام بیماری‌های شما ناشی از بشقاب غذای شماست" و به قول ابوعلی‌سینا با نخوردن درمان می‌شوید.

در ابتدا هر کسی که زاده می‌شود، بسته به شرایط خاص ژنتیکی، محل زندگی و زمان تولد طبعی خاصی دارد اما ممکن است در گذر زمان و در طول عمر با توجه به برخی از عوامل مانند جو، محیط، آب و هوا، نوع خوراکی و شیوه‌های زندگی طبع فرد تغییر کند.

خون از ۴ خلط دم، صفرا، سودا و بلغم تشکیل شده است که شناخت این ۴خلط به درمان بیماری‌ها بسیار کمک می‌کند. باید دانست که انسان‌ها دارای ۴ خلط هستند ولی یکی از اخلاط به عنوان ذاتی در بدن انسان قرار دارد.

صفرا دارای طبیعت گرم و خشک، دم دارای طبیعت گرم و تر، بلغم دارای طبیعت سرد و تر و سودا دارای طبیعتی سرد و خشک است.

برای تعادل طبع در بدن راهکارهایی وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به پرهیز از پرخوری، پرهیز از غذاهای بی‌ارزش، مهاجرت به نقاط خوش آب و هوا، حمام رفتن، ناخن گرفتن و پوشیدن لباس‌های گرم و مناسب و روزه اشاره کرد.

سید علی ابوالحبیب، محقق طب اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس «توانا» درباره مزاج‌های مختلف در انسان می‌گوید: بدن انسان دارای ۴ خلط خون، بلغم، صفرا و سوداست. خلط ماده‌ای مرطوب و روان است که در مرحله اول هضم غذا به وجود می‌آید و در رگ‌ها جریان پیدا می‌کند.

به گفته وی، بر اساس نظریات حکمای طب سنتی غذاها، محیط اطراف، آلودگی هوا، فصل‌ها، ماه‌ها، گردش روز و شب و بیماری‌های داخلی همگی در تغییرات مکرر بیوشیمیایی خود (اخلاط) نقش دارند؛ انسان یک موجود تقریباً مجبور و تابع این تغییرات گوناگون است و مزاجش با تغییر آنها دائماً‌ تغییر خواهد کرد، بر این اساس هر که بیمارتر است یعنی اخلاطش بیشتر دستخوش تغییر است و به عبارت دیگر نیاز به مراقبت بیشتری دارد.

تشخیص طبع در افراد چندان سخت نیست

این محقق طب اسلامی بیان می‌دارد: تشخیص طبع در افراد چندان سخت نیست. در ابتدای کار باید سرد مزاجی را از گرم مزاجی تفکیک کرد. برخی مردم فکر می‌کنند که سرد مزاجی یعنی اینکه انسان میل جنسی‌اش کم شده باشد یا اینکه سرد مزاجی آن است که وقتی فرد سردی می‌خورد، حالش بدتر می‌شود یعنی خوردن سردی به آنها نمی‌سازد یا انگشتانشان دائماً سرد است.

ابوالحبیب می‌افزاید: البته قاعده‌ای است که افراد بتوانند طبع بدن خود را شناسایی کنند. در ابتدا تشخیص سردی مزاج از گرمی مزاج‌ برای افراد از اهمیت خاصی برخوردار است که سؤالاتی از بیماران پرسیده می‌شود مثلاً آیا در بیشتر حالات شما لباس زیاد می‌پوشید یا خیر، خصوصاً در فصل زمستان؟ زیرا کسانی که طبع سرد دارند، تحمل سرما را ندارند و کسانی که طبع گرم دارند، تحمل گرما را ندارند.

وی اضافه می‌کند: بر اساس این قاعده ۳ دسته افراد را می‌توان شناسایی کرد؛ افرادی که به طور واضح سرد مزاجند و معمولاً بیشتر از دیگران لباس می‌پوشند، افرادی که گرم مزاجند و کمتر از دیگران لباس می‌پوشند و افرادی که در زمستان لباس زیاد می‌پوشند و در تابستان هم کم می‌پوشند.

به گفته این محقق طب اسلامی، این خلط می‌تواند در درون رگ‌ها خارج از عروق و در فضاهای میان بافتی یا در داخل ریه‌ها قرار گیرد و همه اخلاط چهارگانه مانند صفرا و سودا با وجود خشکی مزاج در خون مرطوب و روان هستند.

افزایش پروژسترون و تری‌گلیسیرید به دلیل افزایش بلغم خون است

ابوالحبیب می‌گوید: خلط خون، معادل خون قرمز خوشرنگی است که زیادی آن در بدن ماهیچه می‌سازد همچنین بلغم معادل یک ماده غلیظ و لذیذی است که در خون یا سایر نقاط بدن یافت می‌شود که زیادی آن بافت شل و آبکی ایجاد می‌کند که پرولاکتین، پروژسترون و تری‌گلیسیرید از نمونه‌هایی از خلط بلغم در خون افراد است.

وی عنوان می‌کند: صفرا معادل ماده زرد رنگی است و کلسترول نوعی از خلط صفراست که زیادی آن موجب افزایش چربی خون و هورمون‌های بدن می‌شود و بافت هیبری بدن را تکثیر می‌کند که بیلی‌روبین، کلسترول، تستسترون و استروژن نمونه‌هایی از خلط صفرا در خون افراد است.

ابوالحبیب بیان می‌دارد: سودا معادل رسوب خون یا املاح معدنی مانند کلسیم است که بافت‌های سفت بدن مانند استخوان، ناخن و مو را می‌سازد. معمولاً بیشتر از همه اخلاط، سودای خون حاصل از متابولیسم یا سوخت و ساز صفرای بدن افراد است.

سیدمحمدابراهیم ابراهیمی، محقق طب سنتی در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبری فارس «توانا» درباره تفاوت مزاج‌ها در طب سنتی می‌گوید: در طب سنتی افراد دارای مزاج گرم با افراد دارای مزاج سرد از نظر روحیات و اخلاق متفاوت هستند و در برخی موارد یکی از اخلاط در بدن غلبه پیدا می‌کند و موجب بروز بیماری می‌شود.

به گفته وی، با یک اصلاح طبع می‌توان بسیاری از بیماری‌های افراد را درمان کرد و از بروز بیماری‌های دیگر پیشگیری کرد و اصلاح طبع برای طبیعت‌های مختلف متفاوت است.

ابراهیمی می‌افزاید: کسانی که سرد مزاج هستند در ایجاد رابطه‌های اجتماعی نسبت به افراد گرم مزاج ضعیف‌تر هستند و حتی تمایلات فرد گرم‌مزاج با سرد مزاج تفاوت دارد و می‌توان گفت که از نظر روحیات نیز با یکدیگر فرق دارند.

فردی که گرم مزاج است، تفریح و گشت و گذار را بسیار دوست دارد

وی اضافه می‌کند: فردی که گرم مزاج است، تفریح و گشت و گذار را بسیار دوست دارد ولی فرد سرد مزاج از شرکت در جمع‌های اجتماعی خودداری می‌کند.

این محقق طب اسلامی معتقد است: اخلاق افراد سرد مزاج با گرم مزاج متفاوت است. به عنوان مثال کسی که مزاج سردی دارد منزوی و گوشه‌گیر است و اهل ریسک‌پذیری و حتی تفریح نیست و اگر این فرد، شوهرش دارای طبیعتی گرم باشد، دچار مشکلاتی می‌شود به دلیل اینکه فرد گرم‌مزاج پر شور و هیجان، شوخ‌طبع و اهل گشت و گذار است.

ابراهیمی می‌افزاید: برای به تعادل رساندن افراد سرد مزاج بهتر است که این افراد مدتی از مصرف غذاهای سرد پرهیز کنند و به مصرف غذاهای گرم روی بیاورند.

وی ادامه می‌دهد: برای به تعادل رساندن طبع افراد گرم مزاج بهتر است که مدتی از مصرف غذاهای گرم پرهیز کنند ولی به خاطر داشته باشند که مصرف موادغذایی برای اصلاح طبع باید به اندازه باشد و اگر بیش از نیاز مصرف شود موجب بروز بیماری‌های دیگر می‌شود.

زهرا حسینی ۴۵ ساله‌ که برای درمان میگرن به پزشک طب سنتی مراجعه کرده بود، درباره روش‌های درمان طب سنتی می‌گوید: از حدود ۳۰ سالگی دارای سردردهای شدید میگرنی بودم به نوعی که زندگی برای من مختل شده بود.

به گفته وی، با مراجعات مکرر به پزشک طب نوین، انجام آزمایشها و مصرف دارو این بیماری به طور نسبی بهبود یافت ولی به طور کامل درمان نشد و زمانی که قرص مصرف نمی‌کردم سردرد دوباره ایجاد می‌شد ولی با مراجعه به پزشک طب سنتی و رعایت رژیم غذایی معتدل تا حدی سردردهای میگرنی‌ام بهبود پیدا کرد و دیگر دچار سردردهای شدید نمی‌شوم و حتی داروهای شیمیایی نیز مصرف نمی‌کنم.

حسینی بیان می‌کند: پزشک طب سنتی به من گفت که مزاج کبدت گرم است که موجب بروز بحران‌های طبعی شده است همچنین داغ شدن بدن و سر یکی از عوامل میگرن است.

مینا احمدی ۶۶ ساله درباره طب سنتی می‌گوید: طب سنتی یکی از بهترین روش‌ها در تشخیص بیماری‌هاست.

به گفته وی، علاوه بر راه‌های درمان بسیار برای بیماری‌های مختلف، روش‌های کم‌عوارضی را نیز برای درمان بیمار‌ی‌ها در پیش گرفته است و با شناخت چهار خلط سودا، صفرا، دم و بلغم توانسته است تا حدی علت بیماری‌ها را شناسایی کند.

احمدی می‌افزاید: سال‌هاست که برای درمان بیماری‌ها از طب سنتی کمک می‌گیرم به دلیل اینکه عوارض آن کمتر از طب جدید است ولی باید این اعتراف را کرد که طب سنتی از درمان بیماری‌هایی مانند سرطان عاجز است.

زهرا محمدی ۳۸ ساله، دانشجوی دکترای تخصصی طب سنتی درباره روش درمان به شیوه طب سنتی می‌گوید: طب سنتی کل نگر است ولی طب نوین طبی جزء نگر است؛ در درمان بیماری‌های ساده مانند سردرد، مزاج تمام بدن از بیمار پرسیده می‌شود و با توجه به صحبت‌هایی که بیمار از سابقه خود می‌گوید می‌توان بیماری را درمان کرد.

به گفته وی، به عنوان مثال فردی که دوره یائسگی را سپری می‌کند و دچار گر گرفتگی، سردردهای شدید و کم‌خوابی می‌شود، نشانه بروز همه این علائم ازدیاد صفرا در خون است و می‌توان با مصرف مواد غذایی با طبع خنک تا حدی علائم بیماری را رفع کرد.

این دانشجوی دکترای طب سنتی اضافه می‌کند: برخی افراد بسیار سرما می‌خورند و در فصل زمستان مدام بیمار هستند و حتی وزیدن کوچکترین باد به بدن این افراد موجب بروز زکام می‌شود.

محمدی ادامه می‌دهد: از دید طب سنتی درمان این افراد را می‌توان به روشی آسان‌تر انجام داد، ابتدا مزاج مغز، مزاج کبد و مزاج معده فرد ارزیابی می‌شود، بروز سرماخوردگی و بیماری‌های ناشی از سرما عمدتاً در افراد سرد مزاج بروز پیدا می‌کند و خلط بلغم که معادل سردی و تری است در بدن این گونه افراد افزایش پیدا می‌کند و مدام شکایت از سرما می‌کنند.

مصرف خرما و ارده شیره بلغم را از خون خارج می‌کند

وی بیان می‌دارد: می‌توان برای کاهش خلط بلغم در خون این افراد مواد غذایی صفرازا مانند خرما، ارده‌شیره و نوشیدنی‌های گرم مانند چای دارچین و چای زنجبیل به آنها پیشنهاد کرد به این ترتیب بدن دارای گرمای بهتری می‌شود و تاثیر سرما در بدن این افراد کاهش پیدا می‌کند.

این دانشجوی دکترای طب سنتی می‌گوید: در طب سنتی درمان بیماری‌ها ابتدا با غذاست و سپس با داروهای گیاهی و اگر غذاها و داروهای گیاهی پاسخگو نباشد می‌توان به اعمال یداوی روی آورد.

علی درستکار ۲۸ ساله، بیماری که مدت‌ها دچار ناراحتی عصبی و روانی شده بود درباره طب سنتی می‌گوید: حدود ۲ سال دچار ناراحتی‌های روانی، ترس، نگرانی، دلهره و بی‌خوابی بودم. بارها به پزشک مراجعه کردم ولی هر بار داروهای مختلف اعصاب برای من تجویز می‌کرد که با مصرف این داروها نه تنها بیماری من بهبود پیدا نکرد بلکه عوارض زیادی را برجا گذاشت.

به گفته وی، با پیشنهاد یکی از دوستانم به یک پزشک طب سنتی مراجعه کردم البته برایم خیلی مهم بود که به پزشکی مراجعه کنم که از نظر میزان سواد و علم و آگاهی در درجه بالایی قرار داشته باشد به همین دلیل به یکی از پزشکانی که دارای دکترا از دانشگاه تهران بود مراجعه کردم.

درستکار می‌افزاید: ابتدا این پزشک شرح حالی از من گرفت و با یک اصلاح طبع و برخی از مواد غذایی و داروهای گیاهی سلامت خود را پیدا کردم؛ بسیار از طب سنتی رضایت دارم، پزشک طب سنتی در درمان به من گفته بود که ترس و نگرانی ناشی از افزایش سردی در بدن است همچنین بی‌خوابی نشانه‌ای از زیادی خلط صفرا در خون است.

وی ادامه می‌دهد: با مصرف داروهای گیاهی و رعایت نکات تغذیه‌ای سلامتی خود را یافتم و به نظرم در طب سنتی با وجود اینکه هزینه درمان بیشتر از طب نوین است و خرید برخی داروهای گیاهی بسیار مشکل و گران است ولی باز هم ارزش دارد؛ به دلیل اینکه عوارض به جای مانده بسیار کمتر از مصرف قرص‌ها و داروهای شیمیایی است.

آخرین اخبار و تصاویر اجتماعی  را در سرویس جامعه صراط بخوانید.