مجری عملیات طبس مُرد +تصاویر

هارولد براون، وزیر دفاع پیشین آمریکا که «عملیات طبس» برای فراری دادن عوامل لانه جاسوسی آمریکا از ایران در دوران او با شکست مواجه شد، در ۹۱ سالگی درگذشت.

کد خبر: ۴۴۷۰۸۰

تاریخ: ۱۶ دی ۱۳۹۷ - ۱۲:۰۱

هارولد براون، وزیر دفاع آمریکا در زمان ریاست‌جمهوری جیمی کارتر (۱۹۷۷ تا ۱۹۸۱) که شکست فاجعه‌آمیز «عملیات طبس» در دوران او اتفاق افتاد، در سن ۹۱ سالگی درگذشت.

به گزارش باشگاه خبرنگاران عملیات طبس که در ارتش آمریکا با نام «پنجه عقاب» شناخته می‌شود، در ۵ اردیبهشت ۱۳۵۹ برای حمله به ایران و فراری دادن عوامل لانه جاسوسی آمریکا از ایران اجرا شد اما به دلیل وقوع طوفان شن و نقص فنی بالگردها به طور کامل شکست خورد. هارولد براون که در آن زمان ریاست پنتاگون را برعهده داشت بعدها از این عملیات به عنوان «بزرگترین پشیمانی» و یکی از دردناک‌ترین درس‌آموخته‌های خود، یاد کرد.

مایک پنس، معاون دونالد ترامپ رئیس‌جمهور کنونی آمریکا نیز چندی پیش از شکست علمیات طبس به عنوان یک "افتضاح" یاد کرد؛ افتضاحی که به گفته او موجب شد آمریکا «فرماندهی عملیات ویژه ارتش» را تشکیل دهد تا از شکست‌های مشابه در آینده جلوگیری کند.

عملیات طبس چگونه شکست خورد؟
پایگاه آمریکایی «نیویورک دیلی نیوز» عملیات طبس را اینطور شرح می‌دهد: تلاش برای آزادسازی ۵۰ آمریکایی که در محل سفارت آمریکا در تهران بازداشت شده بودند، در ساعات اولیه صبح روز ۲۴ آوریل ۱۹۸۰ با شکست مواجه شد. در هنگام اجرای عملیات یکی از بالگردها با ورود به حریم هوایی ایران، در ۱۲۰ کیلومتری راور کرمان، دچار نقص فنی شد و به اجبار فرود آمد و سرنشینان آن به بالگردی دیگر منتقل شدند. اما همان بالگرد نیز دچار نقص فنی شده و به ناچار به ناو هواپیمابر بازگشت. با این حال، ۶ هواپیما و ۶ بالگرد دیگر خود را به طبس رسانده و در تاریکی شب در منطقه‌ای دور افتاده فرود آمدند. اما در حین سوختگیری یکی دیگر از بالگردها دچار نقص فنی شد و در مجموع در حالیکه هنوز عملیات آغاز نشده بود، ۳ فروند بالگرد از دست رفت.

بیشتر بخوانید: هواپیمایی که آمریکا برای عملیات در ایران طراحی کرده بود به موزه منتقل شد+ تصاویر

پس از تماس با مرکز عملیات، جیمی کارتر، رئیس جمهور وقت آمریکا، دستور توقف عملیات پنجه عقاب و بازگشت نیروها را صادر کرد؛ ولی هنگام برخاستن هواپیماها و بالگردها توفان‌شن آغاز شد و یک هواپیمای سی۱۳۰ و یک بالگرد سی‌اچ-۵۳ به هم برخورد کرده و هر دو آتش گرفتند. در این حادثه ۸ نفر از نیروهای آمریکایی در آتش سوختند و باقی‌ نیروها بدون انجام عملیات به ناچار خود را به ناو هواپیمابر "نیمیتز" ‌رساندند و بدین ‌ترتیب عملیات بطور کامل شکست خورد.

قرار بود نیرو‌های آمریکایی از طبس با بالگرد به سوی تهران حرکت کرده و در ورزشگاه امجدیه (شهید شیرودی‌) فرود آیند و سپس با لباس مبدل‌، به سفارت آمریکا در تهران حمله و گروگان‌ها را آزاد کنند. طبق این نقشه‌، آنان پس از پایان ماموریت‌شان، از همین راه به طبس رفته و از آنجا با هواپیما از ایران خارج می‌شدند. نیروهای آمریکایی برای انجام این عملیات در "فورت برگ" آمریکا آموزش نظامی دیده و در فرودگاه کارولینای شمالی تمرین کرده و پیش از شروع عملیات نیز به پایگاه‌هایی در مصر و عمان منتقل شده بودند.

هارولد براون در کنار جیمی کارتر

با انتشار خبر حمله ناکام آمریکا به صحرای طبس، موجی در محکومیت اقدام آمریکا به راه افتاد. شوروی این حمله را محکوم کرد و برخی چهره‌ها همچون رهبر لیبی پا را فرا‌تر گذاشته و خواستار اخراج آمریکا از سازمان ملل متحد شدند. منابع آمریکایی بعد‌ها مدعی شدند که کاخ سفید همان زمان برای توقف عملیات، از سوی کرملین تحت فشار بود. آنچنان که بعد‌ها گفته شد در تمام مراحل عملیات تنها چهار نفر در آمریکا از انجام آن باخبر بودند: کار‌تر رئیس‌جمهور، هارولد براون وزیر دفاع، هامیلتون جردن رئیس ستاد کاخ سفید و برژینسکی مشاور امنیت ملی.

در پی شکست مفتضحانه عملیات طبس و فرار باقی‌مانده هواپیما‌ها و بالگرد‌های آمریکایی به سوی ناو نیمیتز، جیمی کار‌تر شکست این عملیات مداخله‌جویانه را اعلام و «سایروس ونس» وزیر امور خارجه وقت آمریکا نیز پس از آنکه متوجه شد عملیات آزادی گروگان‌های آمریکایی در تهران بدون هماهنگی و اطلاع او انجام شده است از مقام خود استعفا کرد.

اگرچه هارولد براون، مجری نظامی عملیات طبس بود، اما به نوشته نیویورک‌تایمز، طراح و ایده‌پرداز اصلی این عملیات برژینسکی -مشاور امنیت ملی وقت کاخ سفید- بود که او نیز اوایل خرداد سال گذشته در بیمارستانی در ایالت ویرجینیای آمریکا در سن ۸۹ سالگی درگذشت.

تصاویر از لاشه بالگردها و هواپیماهای آمریکایی در صحرای طبس

نظامیان آمریکایی کشته‌شده در عملیات طبس