دلار پتروشیمی ها تله ای برای دولت

20 فروردین ماه بود که، اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس جمهور از دلار 4 هزار و 200 تومانی رو نمایی کرد، همان نرخ ارزی که امروز به «دلار جهانگیری» معروف شده و قرار بود برای جلوگیری از افزایش نرخ ارز و جلوگیری از رانت و شکل گیری بازار سیاه به کمک دولت بیاید.

کد خبر: ۴۳۳۲۹۵

تاریخ: ۱۰ مهر ۱۳۹۷ - ۰۹:۱۷

آنچنان که جهانگیری نیز درباره این تصمیم ارزی دولت عنوان کرده بود «دولت مصمم است به مردم اطمینان دهد که قادر است اقتصاد کشور را باثبات، بااطمینان و قابل پیش‌بینی اداره کند. به همین دلیل تصمیم گرفتیم که نرخ دلار از فردا (21 :فروردین) برای تمام فعالان اقتصادی و برای رفع همه نیازهای قانونی و اداری آنان، نیازهای خدماتی مسافران، دانشجویان، محققان و دانشمندانی که برای کارهای تحقیقاتی خود به ارز نیاز دارند، ۴۲۰۰ تومان باشد و با این عدد و رقم، به همه نیازهای ارزی کشور از طریق بانک مرکزی و صرافی‌ها و بانک‌های تحت کنترل بانک مرکزی پاسخ داده خواهد شد.

به گزارش خبرانلاین هیچ نرخ ارزی با قیمت‌های دیگری را به رسمیت نمی‌شناسیم و برای ما هر قیمت ارز غیر رسمی دیگری در بازار از فردا به عنوان قاچاق تلقی خواهد شد.» رونمایی از نرخ ارز 4200 تومانی در شرایطی صورت گرفت که نرخ دلار به 6 هزار و 48 تومان رسیده بود و جو روانی و اقتصادی جامعه تحت تاثیر افزایش قیمت ارز آشفته بود.

8 خردادماه، درست چند روز بعد از اعلام رسمی دلار 4200 تومانی، معاون اول رئیس جمهور در دیداری که با انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی داشت گفت« دشمنان به دنبال اعمال فشارهایی بر اقتصاد کشور و به خصوص صنعت نفت،گاز و پتروشیمی هستند.» او تاکید داشت که از نقطه ای که دشمن تلاش می‌کند به اقتصاد کشور آسیب وارد کند باید برای پیشرفت و توسعه استفاده کنند.

او در این دیدار گفت «در مقطع فعلی نیاز جدی داریم که ارز حاصل از فروش محصولات صنعت پتروشیمی به چرخه اقتصاد کشور وارد شود.» او در این دیدار چندین بار تاکید کرد که مدیران به خصوص افرادی که در صنعت پتروشیمی فعالیت می کنند بیش از آنکه به منافع بنگاه‌های اقتصادی خود توجه کنند منافع ملی کشور را در نظر گیرند. در این دیدار همچنین وارد کردن ارز پتروشیمی ها به سامانه نیما مطرح شد. پتروشیمی ها برای دولت شرط گذاشتند که تا زمانی که خوراک واحدهای پتروشیمی با نرخ 3 هزار و 800 تومان محاسبه نشود، پتروشیمی ها ارز خود را با نرخ ۴۲۰۰ تومان به سامانه نیما نمی آورند. دولت نیز با فرض اینکه پتروشیمی ها ارز خود را با نرخ ۴۲۰۰ تومان در سامانه نیما عرضه می کنند، حاضر به قیمت گذاری خوراک با نرخ 3 هزار و 800 تومان شده بود.

امید دولت به پتروشیمی و ناامیدی

اما پس از گذشت یک ماه ازاین دیدار خبرهای ناخوشایندی از سوی رسانه ها منتشر شد. پتروشــیمی ها با وجود دریافت امتیاز ویژه از سوی دولت همچنان حاضر به همکاری با دولت در راســتای حفظ منافع ملی نشدند و تنها در راستای حداکثرسازی منافع صنفی خود حرکت کردند. پتروشیمی ها یا ارز خود را در سامانه نیما عرضه نکردند یا با روش های مختلفی تلاش کردند که این سامانه را دور زنند. خبرهای منتشر شده حاکی از این بود که این شرکت ها با بی توجهی به دستور دولت مبنی بر واریز درآمدشان به سامانه نیما، بخشی از ارز حاصل از صادرات شان را وارد بازار کرده اند و به التهاب ارزی دامن زده اند. به طوری که در اواسط مرداد، حدود یک ماه پس از دیدار معاون اول با مدیران پتروشیمی، نرخ ارز به 10 هزار تومان رسید. به عبارتی نرخ ارز 4 هزار تومان افزایش قیمت سرسام آور و طوفانی داشت.

همچنین بر اساس گزارش آمار تجارت خارجی کشور، تا پایان تیر حدود 4 میلیارد و 600 میلیون دلار صادرات انواع محصولات پتروشیمی صورت گرفته بود در حالی که بر اساس گفته رئیس کمیسیون اقتصادی تنها 2.1 میلیارد دلار از ارز صادراتی پتروشیمی ها به سامانه نیما تزریق شده است.

در همین ایام بود که رییس بانک مرکزی نیز تغییر کرد. رییس جدید بانک مرکزی که به قول خودش، دلار را مانند ناموس خود می دانست برای مقابله با تخلف پتروشیمی ها که البته تکذیب شده بود، بسته جدیدی را ارائه داد.

پتروشیمی ها درس عبرتی برای دولت

بنابر مصوبه بانک مرکزی مبنی بر عرضه ارز حاصل از فروش محصولات صادراتی شرکت‌های پتروشیمی، فلزی و معدنی به بازار ثانویه ،شرکت های پتروشیمی موظف بودند انواع ارز حاصل از صادرات محصولات خود را از تاریخ 16 مرداد (روز اجرای بسته جدید ارزی دولت ) بطور مستمر به بازار ثانویه عرضه کنند. قبل از این بسته جدید ارزی ، بر اساس سیاست‌های ارزی دولت که در اردیبهشت‌ ابلاغ شده بود شرکت‌های پتروشیمی موظف بودند ارز صادراتی خود را با نرخ ۴۲۰۰ تومانی در سامانه نیما عرضه کنند. اما در این بسته جدید این فرایند تغییر کرد و پتروشیمی‌ها باید ارز صادراتی خود را در بازار ثانویه معامله کنند. به طوری که گفته شد در نخستین روز اجرای این بسته، شرکت ها ارز خود را با نرخ ۸۰۸۰ تومانی وارد بازار کردند. در همین خصوص شرکت پتروشیمی جم نیز اعلام کرد که از 16 مرداد تا 21 مرداد، در عرض 5 روز بالغ بر 5 میلیون دلار، 5.2 میلیون یورو و 20 میلیون درهم در بازار ثانویه عرضه کردند. با این وجود اما همچنان ابهاماتی درباره ورود ارز صادراتی پتروشیمی به بازار وجود دارد و دولت نظارت بیشتری را بر روی این شرکت ها دارد.

صادرات کشور دست چه کسانی است؟

بخش عمده صادرات غیرنفتی کشور پتروشیمی ها هستند. در ایران 52 شرکت پتروشیمی وجود دارد که در سال گذشته حدود 53 میلیون و 629 هزار تن تولید داشته اند. همچنین 11.7 میلیارد دلار ارزش صادرات پتروشیمی ها در سال 97 بوده است. روزنامه سازندگی در یکی از پرونده های بررسی درآمد شرکت های پتروشیمی، گزارش داده است که برخی برآوردها نشان می دهد این شرکت ها تا پایان فصل بهار، 10 تا 18 میلیارد دلار ارز به کشور وارد کرده اند اما فقط یک میلیارد و 760 هزار دلار آن به بازار تزریق شده است.

سرمایه

سهامداران

تاریخچه / مدیرعامل

صادرات

تولید

پتروشیمی

3600 میلیارد ریال

نویدزرشیمی۲۰ درصد، بانک رفاه کارگران 75/51 درصد، سرمایه گذاری صندوق بازنشستگی کشوری 85/10 درصد، صادرفر 19/10 درصد، سایر سهامداران 25/7 درصد.

در اردیبهشت 77 از سوی شرکت ملی صنایع پتروشیمی تاسیس شد. این مجتمع در بندر امام به مساحت 55 هکتار واقع شده است. مدیرعامل شرکت، سیدجواد سلیمانی است.

13 هزار و 880 میلیارد و 50 میلیون ریال (سال 96)

یک میلیون و 333 هزار تن (سال 96)

امیرکبیر

1370 میلیارد ریال

-

در سال 77 از سوی شرکت ملی صنایع پتروشیمی در زمینی به مساحت 36 هکتار در استان خوزستان تاسیس شد. مدیرعامل شرکت مهدی قارونی است.

139 میلیون و 530 هزار دلار (سال 95)

یک میلیون و 252 هزار تن (سال 96)

بوعلی سینا

9600 میلیارد ریال

شرکت سرمایه گذاری صندوق بازنشستگی کشوری (23.71 درصد)، صندوق بازنشستگی کشوری (22.86 درصد)، شرکت سرمایه گذاری نفت، گاز و پتروشیمی تامین (14.02 درصد)،‌ سرمایه گذاری استانی (15 درصد)، شرکت گروه پتروشیمی سرمایه گذاری ایرانیان (4.79 درصد)، شرکت گروه مدیریت ارزش سرمایه صندوق ب. کشوری (3.75 درصد)، موسسه صندوق بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر (3.22 درصد)، سایر (12.64 درصد)

به عنوان یکی از بزرگترین واحدهای تولید الفین در جهان در سال 79 از سوی شرکت ملی صنایع پتروشیمی در زمینی به مساحت 77 هکتار در عسلویه تاسیس شد. مدیرعامل این شرکت سیدحسین میرافضلی است.

540 هزار تن (سال 96)

636 هزار تن

جم

-

شرکت ملی صنایع پتروشیمی (20 درصد)، سهام عدالت (40 درصد)، صندوق بازنشستگی کارکنان صنعت نفت (17 درصد)، فن و گز پتروشیمی تامین (8.51 درصد)، پتروشیمی تابان فردا (8.8 درصد)، سهان ترجیهی کارکنان (0.76 درصد)، سایر سهامداران (4.9 درصد)

در سال 70 تاسیس شد. مدیرعامل این شرکت جعفر ربیعی است.

7 میلیارد دلار (سال 96)

29 میلیون تن

خلیج فارس

-

شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس (27.69 درصد)، شرکت کارگزاری سهام عدالت (30 درصد)، سهام ترجیحی (37 درصد)

در سال 1350 در زمینی به مساحت 270 هکتار در استان خوزستان تاسیس شد. مدیرعامل این شرکت حمیدرضا رستمی است.

بیش از 880 میلیون و 187 هزار دلار (سال 96)

5 میلیون تن

بندرامام

4982 میلیارد ریال

پالایش نفت تبریز 59/48 درصد، سرمایه گذاری و مدیریت سهام امید 89/17 درصد، سازمان تأمین اجتماعی 57/11درصد، سرمایه گذاری استانی سهام عدالت ۱۰درصد، سایر سهامداران 96/11 درصد.

در سال 75 در زمینی به مساحت 400 هکتار در تبریز تاسیس شد. مدیرعامل این شرکت سیاوش درفشی است.

169 هزار تن به ارزش 169 میلیون دلار (سال 95)

تبریز (واگذاری به بخش خصوصی در سال 92)

23957 میلیارد ریال

شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس ۷۵ درصد، صندوق بازنشستگی و رفاه کارکنان صنعت نفت ۱۵ درصد، شرکت کارگزاری سهام عدالت ۱۰ درصد

در سال 77 در زمینی به مساحت 34 هکتار در استان خوزستان تاسیس شد. مدیرعامل این شرکت سید حسن تقوی گنجی است.

-

یک میلیون و 30 هزار تن

شهید تندگویان

1789 میلیارد ریال

شرکت سرمایه گذاری نفت و گاز پتروشیمی تامین (41.62 درصد)، شرکت پترو فرهنگ (19 درصد)، شرکت گروه گسترش نفت و گاز پارسیان (12.95 درصد)، شرکت سرمایه گذاری آتیه صبا (12.25 درصد)، سایر سهامداران (13.40 درصد)، سازمان تامین اجتماعی (0.11 درصد)، شرکت ملی صنایع پتروشیمی (0.67 درصد)

بزرگترین مركز توليد محصولات شيميايي شمال و شمال شرق كشـور در ارديبهشـت 71 در زمینی به مساحت 300 هکتار تاسیس شد. اسماعیل موسوی، مدیرعامل این شرکت است.

-

793 هزار تن

خراسان

ناامیدی دوباره

با اینکه رییس جدید بانک مرکزی بسته جدیدی را رونمایی کرد و نظارت ها بر روی شرکت های پتروشیمی افزایش داشت، اما همچنان گزارش ها نشان می دهد که پتروشیمی ها ارز وارد بازار نکردند. در حالی که دولت امید داشت تا با ورود ارز پتروشیمی ها به بازار ثانویه، وضعت التهاب ارز کاسته شود، گفته می شود دلار های صادراتی وارد نشدند تا بتوانند کمکی به وضعیت حال حاضر کنند.

1717

منبع جدول: روزنامه سازندگی