تخت روانچی: بن‌علوی رابطی برای مذاکره ما با آمریکا نیست

معاون سیاسی دفتر روحانی به سوالات متعددی از موضوع مذاکره با آمریکا و و آینده رابطه ایران با عربستان و ... پاسخ ‌می‌دهد.

کد خبر: ۴۲۵۳۳۲

تاریخ: ۱۵ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۲:۲۱

هفته پیش دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در نشست خبری مشترک با نخست وزیر ایتالیا برخلاف دفعات قبل که عمدتا از زبان تهدید با مقام‌های ایران سخت می‌گفت: این بار پیشنهاد دیدار با رئیس‌جمهور ایران را مطرح کرد، پیشنهادی که به گفته او بدون پیش‌شرط است، اما وزیر خارجه او بلافاصله برای این دیدار پیش شرط تعیین می‌کند.

به گزارش تسنیم موضوع دیدار مقام‌های ایران و امریکا یک ماه پیش از زبان محمود واعظی نیز مطرح شد، او گفته بود که ترامپ در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل ۸ بار برای دیدار با حجت‌الاسلام حسن روحانی درخواست ملاقات کرده است.

حالا با مجید تخت‌روانچی معاون سیاسی دفتر رئیس‌جمهور درباره اظهارت اخیر ترامپ، برجام، رابطه دولت با سپاه، و تعامل دولت با کشور‌های حاشیه جلیج فارس از جمله عربستان گفتگو کرده‌ایم.

آقای دکتر ممنون از وقتی که در اختیار ما گذاشتید؛ به عنوان اولین سوال درباره حضورتان در معاونت سیاسی دفتر رئیس‌جمهور بفرمایید و اینکه شما ازچهره‌های مطرح در مذاکرات ۱+۵ بودید و همینطور معاون اروپا و آمریکای وزارت خارجه، چه شد که با آغاز بکار دولت دوازدهم تصمیم گرفتید به معاونت سیاسی بیایید؟

تخت‌روانچی: البته از ابتدای دولت دوازدهم نیامدم. از آبان ماه ۹۶ به تیم دفتر ریاست‌جمهوری پیوستم. قرار برای این انتقال هم نبود، چراکه من از ابتدای خدمتم در وزارت خارجه بودم و جای دیگری هم خدمت نکرده بودم. بعد از اینکه آقای دکتر واعظی تشریف آوردند و رئیس‌دفتر رئیس‌جمهور شدند، ایشان با واسطه به من پیشنهاد دادند که به دفتر بیایم، ایشان (واعظی) را خیلی وقت است که می‌شناختم، در وزارت‌خارجه همکار بودیم و از قبل هم آشنایی داشتم. خب ایشان پیشنهاد کردند و من هم احساس کردم که می‌توانم در این قسمت خدمتی کنم، لذا پذیرفتم و قسمت اینگونه شد.

وظیفه معاونت سیاسی دفتر رئیس‌جمهور در چه حوزه‌هایی است؟ صرفا در حوزه مشاور‌ه‌های سیاسی به رئیس‌جمهور است یا موضوعات دیگری را نیز شامل می‌شود؟

تخت‌روانچی:‌کار معاونت سیاسی دفتر رئیس‌جمهور از جهاتی شبیه بخشی از کار وزارت خارجه است، چراکه بخش عمده‌ای از کار دفتر، همان کار سیاست خارجه است، البته عمده دیگری از کار‌ها نیز سیاست داخلی است. به هرحال آقای رئیس‌جمهور در حوزه داخلی برنامه‌هایی دارند که معاونت سیاسی دفتر رئیس‌جمهور مسئول کار‌های محتوایی آن است. حالا چه مربوط به سفر‌های استانی باشد و یا چه مربوط به برنامه‌های ایشان در داخل تهران باشد، اینطور است که ما جلسات و برنامه‌های ایشان را در معاونت سیاسی مورد توجه قرار می‌دهیم، معاونت سیاسی یکی از چند معاونت‌های دفتر رئیس‌جمهور است.

از نظر محتوایی، من تجربه سیاست داخلی را نداشتم، اما بُعد سیاست خارجی برای من از جهاتی متفاوت است، از این نظر که در وزارت خارجه و در پستی که بودم کار‌هایی که می‌کردیم در هماهنگی با وزیر خارجه بود، ضمن اینکه ما خودمان طرف مذاکره بودیم؛ لذا از این جهت اینجا (دفتر رئیس‌جمهور) در موضوع مذاکر‌ه به آن صورتی که در وزارت خارجه نقش داشتم، حضور ندارم. البته برخی ملاقات‌هایی است که اینجا خودم انجام می‌دهم، اما عمده کار ما آماده سازی مطالب برای تقدیم کردن به آقای رئیس‌جمهور است و از این جهت با کار قبلی در وزارت خارجه انجام می‌دادیم، متفاوت است.

مدیریت شبکه‌های اجتماعی رئیس‌جمهور از جمله توییتر با حضرتعالی است؟

نه؛ معاونت سیاسی درگیر توییتر آقای رئیس‌جمهور نیست. البته ممکن است مطالب و نظراتی داده باشیم، اما مسئولیت این کار با ما نیست.

درباره سخنرانی‌های رئیس‌جمهور چطور؟ متن سخنرانی از سوی شما تنظیم می‌شود؟

تخت‌روانچی:یک بخشی از کارمان تهیه سخنرانی‌های آقای رئیس‌جمهور است، البته این به این معنا نیست که ایشان تنها از معاونت سیاسی مطالب را بگیرند، ضمن اینکه خود آقای رئیس‌جمهور سخنران قوی هستند و معمولاً مطلب را از روی متن نمی‌خوانند. جا‌های دیگری هم هستند از جمله مشاوران ایشان و افرادی که مورد اعتماد هستند مطالبی را تهیه و در اختیار ایشان می‌گذارند، لذ آقای رئیس‌جمهور از این مطالب استفاده می‌کنند، برخی هم از ایده خودشان است.

قرار بود برای این گفتگو یکشنبه خدمت شما برسیم، اما این گفتگو به روز سه‌شنبه افتاد، فکر می‌کنم از جهتی هم بد نشد چرا که می‌توانیم حالا درباره موضوعی که این روز‌ها خیلی در محافل رسانه‌ای مطرح می‌شود از شما سوال کنیم و نظر رسمی دولت و یا رئیس‌جمهور را نسیت به آن جویا شویم. آقای ترامپ در جدیدترین اظهارتش درخواست پیشنهاد دیدار با رئیس‌جمهور ایران را مطرح کرده آن هم بدون قید و شرط، اما جالب‌تر اینکه وزیر خارجه ایشان بلافاصله به سمت اصلاح اظهارات ترامپ می‌رود و شروطی را تعیین می‌کند، تحلیل حضرتعالی دراین باره چیست، چه شد ترامپ با آن ادبیات تند و تیز علیه کشورمان و آن تعابیر به دور از عرف دیپلماتیک درباره مردم ایران به یک باره بحث دیدار و گفتگو را مطرح می‌کند؟

تخت‌روانچی:موضوعی که مهم به نظر می‌رسد روش برخورد ترامپ است که بهتره در این مورد صحبت کنیم و سپس وارد سیاست‌های فعلی دولت آمریکا شویم. آقای ترامپ سابقه کار سیاسی به آن صورت نداشته، چه سیاست داخلی و چه سیاست خارجه! ترامپ تاجر بوده و تاجر موفقی هم بوده و به واسطه همین تجارتش آدم پولداری است، او عمده زندگی‌اش در کار تجارت بوده و اینکه چرا او برای ریاست‌جمهوری انتخاب شد کاری نداریم.

به هرحال حالا او رئیس‌جمهور آمریکاست، احساسش (ترامپ) این بود که اگر آن روش‌ها، تکنیک‌ها و تاکتیک‌هایی که در کار تجارت باعث موفقیتش شد همان تکنیک‌ها و روش‌ها را در عالم سیاست پیاده کند باعث موفقیتش می‌شود، کتابی هم قبل از ریاست‌جمهوریش نوشته بود و به این موضوع پرداخته بود که رمز موفقیت چیست؟

ترامپ نظرات و تفکراتش از قبل مشخص بود، او احساس می‌کرد اگر روشی در عالم تجارت جواب داده همان روش در عالم سیاست هم می‌تواند جواب دهد، حالا چه سیاست داخلی باشد و چه سیاست خارجی. در حوزه سیاست داخلی به دلیل اینکه در جامعه آمریکا بزرگ شده و با سیاست‌مدار‌های آمریکایی سرکار داشته در جریان تحولات داخلی آمریکا بوده است شاید در مقایسه با سیاست خارجه مشکلی برایش بوجود نیاورد که به نطر من در این حوزه هم مشکل ایجاد کرده است. چون آن طرز تفکری که فکر می‌کند عالم تجارت مثل عالم سیاست است می‌تواند در حوزه سیاست داخلی هم مشکلاتی ایجاد کند، اما باز در مقایسه با سیاست خارجی از دید من شاید کمتر باشد.

ببینید برایتان مثالی می‌زنم؛ در عالم تجارت شما می‌خواهید معامله‌ای انجام بدهید و بر همین اساس موضع بسیار بالا می‌گیرید در برابر کسی که با شما می‌خواهد کار تجاری انجام دهد، یا حتی ممکن است بعضی جا‌ها اصطلاحا سر او داد بزنید و تحقیرش کنی و اگر این جواب بدهد در کار تجارت یک طرف مجبور می‌شود به خواسته‌های شما تن بدهد و به همین دلیل ترامپ هم فکر می‌کند در عالم سیاست هم می‌تواند چنین سیاستی را در پیش بگیرد و پیروز شود.

این رفتار در سیاست خارجی ترامپ به کرات دیده شده است که او این روش را حتی در مورد نزدیک‌ترین شرکای چه تجاریش و چه سیاسیش در دنیا اعمال کرده. مثلا در ارتباط با مکزیک و کانادا که هر دو همسایه آمریکا هستند این شیوه را اعمال کرده است. درباره انگلیس هم می‌بینید نسبت به مقام‌های این کشور رفتار بسیار تحقیرآمیز دارد و یا با سایر مقام‌های اروپایی همینگونه است؛ این رفتار‌ها نشأت گرفته از همین طرز تفکر است که من موضع تند می‌گیرم، برخورد تند می‌کنم و در مقابلش امتیاز می‌گیرم. مثل معامله‌ای که می‌خواهید زمین و ساختمانی بفروشید و سعی می‌کنید خریدار را به گوشه رینگ هدایت کنید، خب این در عالم سیاست و بخصوص در سیاست خارجی نه تنها جواب نمی‌دهد بلکه کار را برعکس می‌کند.

بعضی از کشور‌ها مثل ایران واهمه‌ای ندارند از کسی و صریح و سریع علیه این روش موضع‌گیری می‌کنند، برخی کشور‌ها که نام نمی‌برم مقداری ملاحظه می‌کنند، ولی جالب است بدانید که وقتی همان کشور‌ها با ما صحبت می‌کنند سفره دلشان را باز می‌کند و انتقاد‌هایی که نسبت به سیاست‌های آمریکا دارند را به ما منتقل می‌کنند، لذا این طرز تفکر ترامپ طوری است که با او خو گرفته و تغییر نمی‌کند.

ترامپ استنباط می‌کند که این روش جواب می‌دهد حالا ممکن است با یک کشور تند برخورد کند و آن کشور احساس کند که چه اتفاق عجیب و غریبی در حال رخ دادن است و مجبور شود امتیازی را بدهد، ولی درمورد ایران باید فهمیده باشد و نمی‌دانم فهمیده است یا نه، اما باید بفهمد که درباره ایران این روش جواب نمی‌دهد و من مطمئنم که او روزی به نقطه‌ای می‌رسد که متوجه خواهد شد روش‌های تجارت‌گونه‌اش درباره ایران جواب نداد.

چرا جواب نمی‌دهد؟

تخت‌روانچی:، چون ما ۴۰ سال است که کم و بیش با این نوع روش و سیاست‌های خصمانه و تهدید‌ها و حرف‌های درشت آن‌ها آشنا هستیم و می‌دانیم که بالاخره این روحیه در دولت‌مردان آمریکا وجود دارد و احساس می‌کنند که، چون از نظر اقتصادی قوی و از نظر نظامی برتر هستند می‌توانند نظراتشان را دیکته کنند. این تلقی شاید در ۷۰ و یا ۸۰ سال پیش جواب می‌داد، اما در این دوره درباره ایران که اصلا جواب نمی‌دهد درباره سایر کشور‌ها هم به نظرم زمان این نوع دیکته کردن‌ها گذشته. زمان اینکه کسی بیاید و بگوید که من تشخیص می‌دهم تو باید این کار را انجام دهی دیگر جواب نمی‌دهد، الان می‌بینید که از نزدیک‌ترین کشورها، مقام‌های‌شان علنی نسبت به اینگونه سیاست‌های آمریکا انتقاد می‌کنند. سابقه نداشته که در تاریخ معاصر و بین آمریکا و مواضع نزدیک‌ترین شرکایش در اروپا در ارتباط با موضوعی مثل بحث ایران و برجام انقدر اختلاف‌نظر‌ها و شکاف‌ها بالا باشد.

الان چنین فردی با چنین ویژگی‌ها چنین پیشنهادی داده است، برای دیدار و گفتگو با ایران! البته او طوری مطرح کرده که این ایران است که باید برای دیدار و گفتگو اقدام کند؟ چه می‌شود؟ آیا می‌شود در عالم سیاست با چنین تاجری مذاکره کرد؟

تخت‌روانچی:مذاکره قاعده و روشی دارد، مذاکره اصولی دارد، وقتی آن اصول و روش و آن قاعده رعایت نشود نه تنها مفید نیست بلکه ممکن است مضر هم باشد. وقتی ترامپ احساس می‌کند ابتدا باید خیلی تند با ایران برخورد کند و بعد وقتی تند برخورد کرد به یک باره بگوید بیایید مذاکره کنیم! مذاکره چه معنایی پیدا می‌کند؟ خب این الان احساس می‌کند زمینی را معامله کرده و برخورد تندی هم با خریدار زمینش داشته و الان می‌گوید بیایید صحبت کنیم تا آن طرف از موضع خود پایین‌تر بیاید و گران‌تر به او بفروشد، خب این روش در عالم سیاست خارجه کار نمی‌کند، بخصوص در ارتباط با ایران.

برخی از جمله آقای ابوطالبی مشاور آقای رئیس‌جمهور معتقد هستند که برجام سند راستی‌آزمایی برای مذاکره با آمریکا بود؟ وقتی آن‌ها در این امتحان رفوزه می‌شوند باز می‌توان برای مذاکره با این کشور اعتماد کرد؟

تخت‌روانچی: قبل اینکه ترامپ رئیس‌جمهور شود درباره برجام گفته بود که می‌آیم و آن را پاره می‌کنم و دور می‌ریزم که نهایتاً بعد از یک سال این کار را کرد، او در این مدت شدیدترین الفاظ را علیه مردم ایران به کار برد، الفاظی که در شأن خودش بود را علیه جمهوری اسلامی ایران و مردم ایران به کار برد، وزیر خارجه‌اش همین یک ماه پیش در محفلی شروطی ۱۲ گانه خواند که حتی تحلیل‌گر‌های خود اروپا و آمریکا به پمپئو گفتند این حرف‌هایی که شما می‌زنی اصلا عملیاتی نیست! یعنی یک سری خواسته‌هایی است که در عالم رویا این خواسته‌ها را دیده است.

اخیراً دوباره می‌بینیم آقای پمپئو سخنرانی می‌کند که توسط ضدانقلاب و تروریست‌ها تغذیه شده بود. یعنی مشخص بود ادبیاتی که به کار می‌برد به کجا ربط داشت، شما این‌ها را کنار هم بگذارید بعد به یک باره آقای ترامپ بگوید بیایید مذاکره کنیم، خب نمی‌شود که این گذشته را فراموش کرد، مذاکره برای این است که مشکلی را حل کنیم! وگرنه مذاکره برای مذاکره فایده‌ای ندارد، مذاکره برای حل کردن مشکل است، حل کردن مشکل هم بدون برگشت به سابقه کار اصلا معنا ندارد، چون شما می‌خواهی در روبروی میز در مقابل طرف بنشینی و نگوییم اعتماد کامل بلکه باید حداقل اعتماد را داشته باشید، دقت کنید حداقل اعتماد! وقتی اعتماد کامل باشد اصلا نیاز به مذاکره‌ای وجود ندارد، چون طرف کاملا به هم اعتماد دارند و حرف‌ها از سوی طرفین پذیرفته می‌شود. اما در این مورد باید حداقلی از اعتماد وجود داشته باشد که وقتی می‌خواهی با طرف مذاکره و گفتگو کنی به مفید بودن مذاکره ایمان داشته باشید.

آقای ترامپ باید عالم تجارت را کنار بگذارد و به قواعد گفتگو تن بدهد، او باید این موضوع را درک کند در مذاکره باید به طرفت مطمئن باشی، طرفی که می‌خواهی با او گفتگو کنی اولاً قلدربازی درنمی آورد، ثانیا نمی‌خواهد شما را تحقیر کند، ثالثا نمی‌خواهد حرف خودش را به کرسی بنشاند. خب این‌ها را ما در شرایط فعلی نمی‌بینیم، ما حرف‌های ترامپ که علیه ملت و دولت ایران را که فراموش نکردیم. این قلدربازی‌های او بود و معلوم است که این مذاکره اصلا فایده‌ای ندارد. مذاکره اگر می‌خواهیم نتیجه بدهد باید از موضع برابر باشد.
صریح بگویم که مذاکره در این شرایط عملا فایده‌ای ندارد. بعضی جا‌ها حتی ممکن است مضر هم باشد بنابراین ما صحبت‌های آقای ترامپ را نه تنها جدی نمی‌گیریم بلکه آن را یک نوع تاکتیک می‌دانیم

اگر می‌خواهیم مذاکره نتیجه بخش باشد، نباید یک طرف مدام بگوید من طرف بزرگتر هستم و تو کوچکتر! باید برابر و و همراه با احترام باشد، باید به گونه‌ای نباشد که کسی احساس کند که طرفش دیکته می‌کند. ما هیچکدام از این شروط را نمی‌بینیم، صریح بگویم که مذاکره در این شرایط عملا فایده‌ای ندارد. بعضی جا‌ها حتی ممکن است مضر هم باشد بنابراین ما صحبت‌های آقای ترامپ که اخیرا اعلام کرده است را نه تنها جدی نمی‌گیریم بلکه آن را یک نوع تاکتیک می‌دانیم.

از سوی دیگر معلوم نیست این سیاست آمریکا به چه شکلی است؟ طوری که رئیس‌جمهورش یک چیزی می‌گوید، وزیر خارجه‌اش چیز‌هایی به آن اضافه می‌کند. ما کاری به آن نداریم و اساساً وارد محتوای شروط آن‌ها نمی‌شویم، چون به نظر من ارزش ندارد. من شکل قضیه را می‌گویم که این آمده و حرفی زده است و وزیرخارجه‌اش آن را مشروط کرده است که این شرط‌ها کاملا از دید ما مردود است. منظورم این است که در این شرایط و این وضعیت شما نمی‌توانید انتظار داشته باشید که از مذاکره نتیجه خوبی بیرون آید. چون نه نگاه آن‌ها موضع برابر است و نه اینکه زمینه‌اش آماده است. این حرف‌های زشت و نامربوطی که آقای ترامپ زده فضا را مسموم کرده و در این فضای مسموم چه باید گفت؟

بنابراین انجام مذاکره امکان پذیر نیست؟

تخت‌روانچی: من نمی‌توانم تصور کنم که در آینده نزدیک چنین اتفاقی (انجام مذاکره) رخ دهد. چرا؟ برای اینکه شرایطش، شرایط مناسبی نیست. من نمونه دیگری را برای شما می‌گویم. درست است که برجام را دولت اوباما امضا کرده است، ولی همین برجام بخشی از قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل است در این صورت است که برجام می‌شود تعهد بین‌المللی دولت آمریکا، اما ببینید با آن چه می‌کنند؟ این تعهد بین‌المللی آمریکاست، اما رئیس‌جمهور بعدی این کشور می‌آید و آن را بر هم می‌زند. بعدش شروع می‌کند به فحاشی کردن و سپس به اتخاذ سیاست‌های خصمانه. یعنی فقط حرف نیست که شما بگویید او فقط بددهنی می‌کند. او سیاست خصمانه‌اش را نیز عملیاتی کرده است، حالا چه در ارتباط با موضوع برجام و چه در ارتباط با موضوعات منطقه‌ای باشد. الان می‌بینید کشور‌های مختلف راه افتادند و می‌گویند با ایران نباید کار تجاری کنید، نفت ایران را نباید بخرید، نباید با بانک‌های ایران تماس داشته باشید، خب شما ببینید از این ماجرا قرار است چه چیزی بیرون آید و مذاکره کنیم؟ معلوم است که طرفمان می‌خواهد تحکم کند.

شرایط شرایط عادی نیست که بگوییم که در شرایط عادی هستیم و بنشینیم باهم مذاکره کنیم. خیر شرایط، شرایط عادی نیست. این فکر می‌کند که عالم سیاست خارجه مثل تجارتش جواب می‌دهد و بدتر اینکه نسبت به ایران شناختش کامل نیست.

شما ببینید ۱۲ محوری که پمپئو در سخنرانی دو ماه پیش خود گفته بود طوری مطرح کرد که گویا با حکومت شاه در ایران صحبت می‌کند. یعنی همین در ذهنش است و می‌گوید ایران این کار را انجام دهد، این کار را انجام ندهد، خب اگر قرار به این منوال بود که نباید انقلاب می‌شد این را می‌گویم که آن‌ها در عالم رویا و توهم هستند و شناختی نسبت به ایران ندارند.

برخی تحولاتی اخیرا رخ داده که رسانه‌ها اینگونه تعبیر کردند که ایران و آمریکا اکنون در حال مذاکره غیرمستقیم هستند و سفر آقای ظریف به عمان و همینطور پس از آن سفر آقای بن علوی به واشنگتن در این جهت بوده، گویا قراره آقای بن‌علوی به تهران هم سفر کنند؟ آیا واقعا این رفت‌و‌آمد‌ها با عمان با این هدف است؟

تخت‌روانچی:‌حالا اینکه ما با عمان رابطه داریم و آقای ظریف به این کشور رفتند و آقای بن‌علوی هم به تهران می‌آیند موضوع عادی است و با اکثر همسایگانمان به جز دو سه کشور که به صهیونیست‌ها و آمریکا پیوستند با بقیه رفت و آمد داریم. آقای علوی می‌آید، آقای ظریف می‌روند، من چیزی در این نمی‌بینم که، چون آقای علوی رفته واشنگتن بخواهد پیغامی برای ما بیاورد.

سفر آقای بن‌علوی به تهران؟

تخت‌روانچی:من خبر سفر ایشان به تهران را دیدم، اما نمی‌دانم که در برنامه است یا خیر و وزارت خارجه باید در این زمینه نظر بدهد. حتی اگر بیایید هم چیز عجیب و غریبی نیست و تحول عمده‌ای نیست که فکر کنیم حامل پیامی است و یا از اینجا بخواهد پیامی ببرد. به هرحال موضع ما روشن است و نیازی به این نیست که کسی بخواهد پیغام ببرد و پیغام بیاورد. بر این اساس استقبال می‌کنیم از اینکه آقای علوی و بقیه مقامات عمان به ایران بیایند، کما اینکه ما آنجا می‌رویم. اما اینکه این موضوع به سفر وی به آمریکا وصل شود، من چنین فکر نمی‌کنم و روابط ما دوجانبه است. البته که درباره مسائل مختلف از جمله برجام و یا تلاش آمریکایی‌ها برای بسیج کردن کشور‌های منطقه علیه ایران صحبت می‌کنیم، حتی با قطر و کویت هم دراین باره صحبت می‌کنیم، اما این بخشی از کار دیپلماسی ما است و غیرعادی هم نیست،، اما اینکه بگوییم پیغامی از آنجا می‌آورد و یا از اینجا ببرد، خیر اینگونه نیست.

درباره درخواست ۸ باره ترامپ برای ملاقات با رئیس‌جمهور؟ جزئیاتی در این باره وجود دارد که اعلام نشده باشد؟

تخت‌روانچی: بله این اتفاق رخ داد، صبح ایشان (ترامپ) در مجمع عمومی سخنرانی بسیار تندی علیه ایران کردند و بعد از یکی دو ساعت شروع کردند به تماس گرفتن که چنین ملاقاتی صورت بگیرد که آن موقع تصمیم گرفته شد که پاسخ منفی به این درخواست‌ها داده شود.

آقای دکتر مدت‌ها پیش برخی رسانه‌ها مطرح کردند که شما مامور مذاکره با آمریکا بودید و مذاکره نیز کرده‌اید؟

تخت‌روانچی:خیر. مذاکره من با آمریکایی‌ها کاملا غلط است. اصلا مذاکره‌ای با آمریکایی‌ها نداشتم و این مسئله شایعه‌ای کذب بوده است.

شما شرایط و دلایل عدم مذاکره و گفتگو با آمریکا را شرح دادی، با این حال برخی چهره‌های سیاسی که عمدتا هم وابسته به یک جریان سیاسی هستند، همچنان اینگونه القا می‌کنند که برای خروج از وضعیت فعلی باید با آمریکا مذاکره کرد، در این راستا حتی نامه‌ای سرگشاده به رهبرانقلاب می‌نویسند و این درخواست را تکرار می‌کنند، چرا با وجود چنین اتفاق نظری که در بین مسئولین برای عدم مذاکره با ترامپ وجود دارد چنین نامه‌ها و اظهاراتی باید نوشته و بیان شود؟

تخت‌روانچی:واقعا فضای عقلانی در دولت فعلی آمریکا برای انجام مذاکره مشاهده نمی‌شود، شخصیت آقای ترامپ اینگونه ساخته شده است و نمی‌توان امیدوار بود که شخصیتش تغییر کند؛ اطرافیانش و بخصوص وزیر خارجه و هم مشاور امنیت ملی‌اش از چهره‌های تند جمهوری‌خواه هستند و ضدیتشان با ایران خیلی روشن است، آقای بولتون که تماس‌ها و روابط نزدیکش با تروریست‌ها نیاز به اشاره و تشریح ندارد، این‌ها مواضع تندی نسبت به ایران دارند؛ آقای پمپئو قبلا در سیا بوده و مواضع ضد ایرانی دارد و حالا اینکه این‌ها توانستند بر شخصیت ترامپ تاثیر بگذارند یا نتوانستند اطلاعی ندارم. اگر هم تاثیر بگذارند می‌شود تاثیر منفی در منفی (با خنده). یعنی نمی‌توانند رئیس‌جمهورشان را با واقعیت‌های دنیا آشنا کنند، چون این‌ها از جهات دیگری تند هستند. ما با چنین افرادی روبرو هستیم. این عقلانیت دولت آمریکاست و عرض کردم که مذاکره در این شرایط معنایی ندارد.

در ماه نوامبر انتخابات کنگره آمریکا برگزار می‌شود، فکر می‌کنید این انتخابات تاثیری در سیاست خارجه آمریکا در قبال ایران داشته باشد؟

تخت‌روانچی: انتخابات نوامبر برای کنگره آمریکا است که هم مجلس نمایندگان و هم سنا در آن انتخاب می‌شوند. اینکه چه ترکیبی داشته باشد سخت است پیش‌بینی آن. اما بر اساس تحلیل‌هایی که مطرح می‌شود نشان می‌دهد دموکرات‌ها شانس بیشتری برای مجلس نمایندگان دارند، اما در سنا شانس کمتری دارند.

تاثیری دارد؟

تخت‌روانچی: در کل خیلی قابل پیش بینی نیست و باید صبرکرد و دید چگونه است. اما می‌شود پیش بینی کرد که در سیاست خارجه دولت آمریکا کنگره نقش مهم دارد، ولی نقش اصلی را رئیس‌جمهور دارد و بنابراین خیلی نمی‌شود گفت: اگر دموکرات‌ها هر دو مجلس پیروز شوند در سیاست خارجه تاثیر شدیدی خواهند داشت و یا متحول خواهند کرد. خیلی به نظر من ترکیب کنگره در سیاست خارجه آمریکا مهم نیست، اما در سیاست داخلی بی‌تاثیر نیست.

اجازه بدهید از نگاه به غرب خارج شویم و برویم سراغ شرق (خنده تخت‌روانچی)؛ دولت در ارتباط با کشور‌های شرق از جمله روسیه و هند و چین چگونه رفتار خواهد کرد؟ برخی تعبیر می‌کنند که دولت پس از ناامیدی از نتیجه بخش نبودن تعامل با غرب به سمت شرق گرایش پیدا کرده است؟

تخت‌روانچی: ببینید من لفظ گرایش و یا تغییر را به کار نمی‌برم. یک ایرادی که بعد از برجام وارد می‌کردند این بود که ایران به سمت اروپایی‌ها رفت و به چین و روسیه توجهی نکرد، این درست نیست. من مسئول اروپا و آمریکا در وزارت خارجه بودم و چنین دیدگاهی نبود. چرا اروپایی‌ها در آن مقطع پررنگ شد؟ دلیلش روشن بود شما ببینید دوره تحریم‌ها عمده شرکت‌های اروپایی از ایران رفتند و تنها شاهد حضور شرکت‌های چینی و روسی بودیم وقتی برجام شکل گرفت و تحریم‌ها کنار رفت طبیعی بود که شرکت‌های اروپایی آمدنشان به ایران پررنگ شود یا آمدن مقامات اروپایی به ایران زیادتر شود و این‌ها طبیعی بود و این به این معنا نیست که می‌خواستیم با اروپا ببندیم و چین و روسیه را فراموش کنیم. من که مسئول رابطه با اروپا بودم می‌گویم که ما دوستانی که زمان تحریم‌ها کنار ما بودند را فراموش نمی‌کنیم و عقل هم همین را حکم می‌کند.

در همین راستا ما شاهد سفر آقای دکتر ولایتی به روسیه بودیم، اهمیت این سفر و اینکه ایشان حامل پیام کتبی رئیس‌جمهور هم بودند؟

تخت‌روانچی: ما اکنون در روابط بسیار خوبی با چین و روسیه قرار داریم. اینکه گفته شود نگاه و رویکرد ما دراین خصوص تغییر کرده است اصلا درست نیست. به هرحال چین و روسیه دو کشور مهم هستند، دو کشور قدرتمند و عضو دائم شورای امنیت هستند، همسایه ما نیز هستند؛ بنابراین طبیعی است که ما با این‌ها روابط دقیق و نزدیک و راهبردی و متنوع داشته باشیم. از سوی دیگر چین یک قدرت اقتصادی بزرگ دنیا است و این را کتمان نمی‌کنیم. در دوران تحریم با ما کار کرده است و در دوران غیرتحریم هم کار کرده و الان هم کار می‌کند و در این راستا سفر دو ماه پیش آقای ظریف به پکن سفر بسیار موفقیت‌آمیزی بود. چینی‌ها به صراحت گفتند که با ایران می‌خواهند کار کنند و ما هم استقبال می‌کنیم.

حالا که صحبت از شرق شده این را هم بگویم که ما با هند هم روابط نزدیکی داریم و سفر آقای دکتر روحانی به هند بسیار موفقیت آمیز و مثبت بود و با هند برنامه‌ها داریم که کار کنیم. در حوزه ترانزیت و توسعه بندر چابهار هندی‌ها بسیار فعال هستند. ما با این دست از کشور‌ها رابطه دوجانبه و چندجانبه داریم.
آقای ولایتی حامل پیام کتبی از سوی رئس‌جمهور در این سفر بودند. در پیام رئیس‌جمهور بحث‌های متنوعی بود که هم برجام در آن گنجانده شده بود و هم روی بحث‌های روابط دوجانبه تاکید شده بود. این خبر نفت در برابر کالا هم خبر دقیقی نبود. ما بالاخره در حوزه انرژی با روسیه کار داریم. در حوزه‌های صادرات و واردات هم کار داریم و حالا این دو چطور به هم چسبیده نمیدانم، اما می‌دانم خبر دقیق نبود که نفت بفروشم و کالا بخریم

درخصوص سفر آقای دکتر ولایتی به روسیه؟

تخت‌روانچی: سفر آقای دکتر ولایتی به روسیه هم سفر خوبی بود و ایشان هم مذاکرات خیلی خوبی درحوزه‌های مختلف با آقای پوتین داشتند. ایشان حامل پیام کنبی رئیس‌جمهور بودند. ما سال‌هاست با روسیه در مسائل دوحانبه ومنطقه‌ای و مسائل بین‌المللی شورای امنیت مشورت داریم.

درباره جزئیات پیام کتبی رئیس‌جمهور موضوع مهمی هم بود؟ برخی رسانه‌های اصلاح‌طلب مطرح کردند در این سفر درخصوص فروش نفت در برابر کالا مذاکراتی صورت گرفته؟ که تکذیب هم شد.

تخت‌روانچی: آقای ولایتی حامل پیام کتبی از سوی رئس‌جمهور در این سفر بودند. در پیام رئیس‌جمهور بحث‌های متنوعی بود که هم برجام در آن گنجانده شده بود و هم روی بحث‌های روابط دوجانبه تاکید شده بود. این خبر نفت در برابر کالا هم خبر دقیقی نبود. ما بالاخره در حوزه انرژی با روسیه کار داریم. در حوزه‌های صادرات و واردات هم کار داریم و حالا این دو چطور به هم چسبیده نمیدانم، اما می‌دانم خبر دقیق نبود که نفت بفروشم و کالا بخریم. ضمن اینکه از قبل هم نفت به خیلی جا‌ها می‌فروشیم و در برابرش هم پول می‌گیریم. این در دنیای تجارت هم متداول است.

درباره تعامل ایران با روسیه در سوریه بار‌ها رسانه‌های مخالف جمهوری اسلامی عنوان کردند که روسیه خواستار خروج نیرو‌های ایران در سوریه شده، البته این موضوع از سوی مقام‌های روسی تکذیب شد، الان وضعیت ایران و روسیه و تعامل این دو کشور در سوریه چگونه است؟

تخت‌روانچی: با روسیه در سوریه مشورت‌هایی داریم و روابط دراز مدت راهبردی داریم. هر دوی ما به دعوت روسیه در سوریه حضور داریم و مشکلی از این بابت نیست، اول ما رفتیم بعد روس‌ها پیوستند. روابط بسیار نزدیکی داریم در ارتباط با سوریه. هم در حوزه سیاسی هم در حوزه نظامی. در سطح نظامی با روسیه در سوریه مشورت‌های خوبی داریم. در زمینه سیاسی نیز در اجلاس سه جانبه با حضور ترکیه روسیه و ایران مکانیزمی در حال اجرا است که همین الان در سوچی آقای جابری‌انصاری دستیار آقای ظریف با همتایانشان بحث سوریه را پیش می‌برند. با روسیه در این حوزه خیلی نزدیک هستیم و مشورت‌هایمان نزدیک به هم است و تا الان هم به جا‌های نسبتا خوبی رسیده است و امیدواریم این بحث‌ها به نتیجه برسد و سوریه حالت باثباتی پیدا کند.

بعد از سخنان مقام معظم رهبری در دیدار با دولتمردان و تاکید ایشان بر بهبود رابطه میان ایران همسایگان، آقای روحانی نیز در سخنرانی اخیر خود در روز یکشنبه مشخصا اعلام کرد که به دنبال بهبود رابطه میان ایران و کشور‌های همسایه از جمله عربستان سعودی است، فکر می‌کنید این تنش‌ها بخصوص تنش‌های لفطی میان مقام‌های دو کشور به پایان برسد و روابط دپیپلماتیک برقرار شود؟

تخت‌روانچی: هر رابطه‌ای دو طرف دارد؛ ما با عربستان همسایه هستیم. ما به عربستان سعودی دینمان مشترک است. در یک منطقه جغرافیایی هستیم، از نظر فرهنگی به هم نزدیک هستیم. اگر دو همسایه هرجای دنیا با هم تعامل خوبی داشته باشند و بخصوص این دو همسایه دو همسایه قدرتمند هم باشند تاثیر بزرگی بر کل آن منطقه خواهند داشت. منطقه امن‌تر و آبادتر می‌شود. منفعتش فقط به آن دو کشور نمی‌رسد بلکه به کل منطقه می‌رسد.

در ارتباط با عربستان ببینید مشکل قضیه این است که یک توهمی در مسئولین سعودی فعلی است که با آمدن ترامپ این توهم تشدید شد. یعنی، چون خود آقای ترامپ آدم متوهمی است و فکر می‌کند که از طریق ایجاد فشار و سیاست مهار می‌تواند با ایران برخورد کند توهمش به مسئولین سعودی هم افتاده که فکر می‌کنند این روش جواب می‌دهد. در حالی که اشتباه می‌کنند.

فکر می‌کنند اگر فضا را علیه ایران داغ کنند و یا به زعم خودشان فضای بین‌المللی علیه ایران را بشورانند می‌توانند نظراتشان را به ما دیکته کنند و یا بخواهند ایران را مهار کنند. اصلا ایران مهار شدنی است؟ قابل تصور است که یک کشوری مثل عربستان کشوری با اندازه ما، با جمعیت ما و توانایی‌ها و ظرفیت ما بتواند مهارش کند؟ این توهم باعث می‌شود که روابط به اینجا برسد وقتی هم به این نقطه برسد همه ضرر می‌کنند.
رابطه و تعامل دولت با نیرو‌های مسلح بسیار خوب است. سپاه بخشی از نیرو‌های مسلح کشورمان است. سپاه در دوران جنگ تحمیلی خدمات بسیار زیادی به کشور کرده، بعد از آن هم در همین مسیر خدمت بوده است و مدافعین کشور ما هستند. دولت ارتباط نزدیکی با سپاه دارد. این را هم بگویم که جلسات فرماندهان سپاه با دولت و با شخص رئیس‌جمهور در سطوح مختلف مرتب برگزار می‌شود

آقای دکتر روحانی هم اعلام کردند که ما می‌خواهیم با عربستان سعودی و امارات و بحرین روابطمان خوب باشد، ولی هرچیزی قاعده واصولی دارد و نمی‌توانیم چشم‌هایمان را روی هم بگذایم و ببینیم که سعودی‌ها با همکاری آمریکا و صهیونیست‌ها بخواهند توطئه کنند و به خیال خودشان فضا را برای ما تنگ کنند. ضمن اینکه این‌ها در برهه برجام تلاش کردند که برجام به نتیجه نرسد هدفشان هم مشخص بود.
‌
می‌دانستند اگر برجام به نتیجه برسید آن تیغی که این‌ها در حوزه ایران‌هراسی داشتند کند می‌شود و خیلی تلاش کردند که برجامی نباشد که موفق هم نشدند. سیاست فعلی دولت سعودی واقعا سیاست حسن همجواری نیست و این سیاستی است که ما نمی‌پسندیم. ما درموضوع یمن می‌گوییم شما در یمن آدم می‌کشید، ما بیاییم فکر کنیم که این مشکل چطوری حل شود؟ خب او بلافاصله می‌گوید شما در امور سیاسی یمن دخالت می‌کنید! خب وقتی این همه آدم کشته می‌شود و این همه بمب بر سر مردم بی‌گناه می‌ریزید و این همه کودک سوءتغذیه می‌گیرند و دارو کمیاب می‌شود و بیماری‌های متنوعی شایع می‌شود ما می‌گوییم این‌ها را متوقف کنید، این شد دخالت؟ بنابراین می‌خواهیم روابط با کشور‌های همسایه از جمله همین عربستان، امارات و بحرین بر اساس حسن همجواری باشد. نه ما آن‌ها را از معادلات منطقه خارج کنیم و نه آن‌ها این نیت را داشته باشند. یعنی سیاست دفعی نداشته باشیم، ولی در عین حال نمی‌توانیم بی‌تفات باشیم نسبت به اقدامات روزمره عربستان. امیدوارم تغییر روش و سیاست بدهند که مطمئنا از طرف ما مورد استقبال قرار می‌گیرد.

توجه و تعامل دولت به نیرو‌های مسلح را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ در خصوص تخصیص بودجه و سایر توجهاتی که باید در این زمینه باشد.

تخت‌روانچی: رابطه و تعامل دولت با نیرو‌های مسلح بسیار خوب است. سپاه بخشی از نیرو‌های مسلح کشورمان است. سپاه در دوران جنگ تحمیلی خدمات بسیار زیادی به کشور کرده، بعد از آن هم در همین مسیر خدمت بوده است و مدافعین کشور ما هستند. دولت ارتباط نزدیکی با سپاه دارد. این را هم بگویم که جلسات فرماندهان سپاه با دولت و با شخص رئیس‌جمهور در سطوح مختلف مرتب برگزار می‌شود و این‌ها لازمه کار است. شما وقتی می‌خواهی سیاستی را در کشور جاری کنی طبیعی است که باید با نیرو‌های مسلح ارتباط نزدیک داشته باشی. از جمله سپاه که خوشبختانه این ارتباط بسیار حسنه و نزدیک است و جلسات مشورتی فراوانی است که بین دولت و سپاه برگزار می‌شود.

الان شرایطی است که همه باید دست به دست هم دهیم مقابله کنیم با توطئه‌هایی که به صورت هر دقیقه‌ای و ثانیه‌ای علیه کشورمان صورت می‌گیرد و نیاز است هرچه در داخل ظرفیت داریم این‌ها را در جهت مقابله با دشمنان به کار گیریم و باید در این بین همه باهم همکاری کنیم و فضا را به سمتی ببریم که بشود دشمنان را به عقب‌تر راند و اگراین احساس در آمریکا و اطرافیان آمریکا بوجود بیاد که در ایران تشتت آراست و چندصدایی وجود دارد مطمئن باشید که نه تنها آن‌ها امیدوارتر می‌شوند بلکه ما ضربه می‌خوریم.

الان هم که وقت تمام شد! قرار بود نیم ساعت باشد که بیشتر از یک ساعت هم شد.

: تمام. ممنون از وقتی که در اختیار ما گذاشتید

تخت‌روانچی: ممنون که تشریف آوردید.