جنگ قطعنامه‌های شیمیایی در شورای امنیت

یک هفته قبل قطعنامه پیشنهادی کویت و سوئد در شورای امنیت سازمان ملل مطرح شد و با رأی مثبت تمامی اعضای شورا و شماره ۲۴۰۱ به تصویب رسید.

کد خبر: ۴۰۵۴۹۳

تاریخ: ۱۳ اسفند ۱۳۹۶ - ۰۷:۲۶

صراط: «سید رحیم نعمتی» در یادداشت روزنامه «جوان» نوشت:

یک هفته قبل قطعنامه پیشنهادی کویت و سوئد در شورای امنیت سازمان ملل مطرح شد و با رأی مثبت تمامی اعضای شورا و شماره ۲۴۰۱ به تصویب رسید. این قطعنامه برقراری آتش‌بس ۳۰روزه در سوریه را خواستار شده که در بازه زمانی ۷۲ ساعت بعد از تصویب آن برقرار شود تا با ایجاد معبرهای امکان دسترسی به مجروحان و ارسال کمک‌های بشردوستانه ظرف ۴۸ ساعت بعد از تصویب آن فراهم شود. استفان دی‌میستورا، نماینده ویژه سازمان ملل، بعد از تصویب ۲۴۰۱ گفته بود با برقراری آتش‌بس، باید امکان دسترسی سریع و بدون مانع به غوطه شرقی فراهم شود اما این انتظار او با وجود پیشنهاد روسیه برای ایجاد «کریدور بشردوستانه» محقق نشده و جنگ ادامه یافته است. امریکا با این شرایط آماده می‌شود تا قدم بعدی را با پیشنهاد قطعنامه جدیدی به شورای امنیت بردارد و روسیه هم که بی‌خبر از نیات امریکا نیست، ساختار متن پیشنهادی خود را روز جمعه به شورای امنیت داده است.

موضوع هر دو متن به نحوه رسیدگی به استفاده سلاح شیمیایی در سوریه است که روسیه می‌خواهد در متن خود مکانیزم تحقیقاتی مستقل از سوی سازمان ملل برای یک سال تشکیل شود تا بتوان با این مکانیزم تحقیقاتی روشن، مستقل و شفاف داشت. روس‌ها برای شکل‌گیری این مکانیزم بر کار روی حقایق مستند و تأیید شده‌ای تأکید دارند که از مکان حادثه گردآوری شده‌اند و به وسیله شورای امنیت به دقت مورد بررسی قرار بگیرند. در مقابل، امریکا روز پنج‌شنبه از اعضای شورای امنیت خواسته بود به مقر هیئت امریکایی در سازمان ملل بروند تا پیش‌نویس قطعنامه پیشنهادی امریکا را مورد بررسی قرار بدهند که البته نماینده روسیه به آن مقر نرفت. در واقع، روسیه و امریکا وارد جنگ قطعنامه‌ای شده‌اند و هرچند که جزئیات متن پیشنهادی آنها درباره نحوه بررسی اتهامات پیرامون استفاده از تسلیحات شیمیایی است اما معلوم است که طرح همزمان دو متن پیشنهادی به شورای امنیت در شرایط فعلی بی‌ارتباط با جنگ در غوطه شرقی نیست تا آنجا که می‌توان گفت این اقدام به نحوی یک پیش‌درآمد برای اتفاقات بعدی است که در این منطقه پیش خواهد آمد.

این اتفاقات چیزی نیستند جز یک یا چند حمله شیمیایی که با نحوه گسترده‌ای پوشش خبری داده خواهند شد تا با موضوع سلاح شیمیایی و اتهامات علیه دولت سوریه موضوع داغ روز بشود. ژنرال یوری یفچنکو، مدیر مرکز روسیه در پایگاه حمیمیم سوریه گفته که اطلاعات از قصد سه گروه جبهه‌ النصره، فلیق الرحمان و احرارالشام برای استفاده از مواد سمی در خط تماس با ارتش سوریه به دست آورده تا به این صورت ارتش را متهم به حمله شیمیایی بکنند. جالب اینجا است که سازمان منع سلاح‌های شیمیایی چند روز قبل اعلام کرد پرونده‌ای برای تحقیق در مورد استفاده از گاز کلر در غوطه شرقی باز کرد تا معلوم کند در این منطقه از مواد سمی استفاده شده یا نه. تماس تلفنی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان و امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه را در روز ‌شنبه هم باید به این مجموعه اضافه کرد که به همراه آمادگی آن سه گروه تروریستی و گشودن پرونده در سازمان منع سلاح‌های شیمیایی، ضلع سوم برای اتهام‌زنی به دولت و ارتش سوریه در خصوص استفاده از تسلیحات شیمیایی است. این مثلث می‌تواند با تصویب قطعنامه‌ای در شورای امنیت پا را از اتهام‌زنی فراتر بگذارد و به صورت عملی وارد عمل شود تا با حملات سنگین به ارتش سوریه و متحدانش مانع از فروپاشی گروه‌های مسلح در غوطه شرقی شود.

در واقع، ماندن این گروه‌ها در نزدیک‌ترین منطقه به دمشق مهم‌ترین کارت امریکا و متحدانش علیه دولت سوریه است که سعی می‌کنند به هر صورت شده این کارت را حفظ کنند و با آن به فشار علیه دولت سوریه و پایتخت این کشور ادامه بدهند. روسیه با توجه به این موضوع است که قطعنامه پیشنهادی خود را ارائه داده تا هم در مقابل قطعنامه امریکایی دست خالی نباشد و هم مثل قضیه یمن این پیام را به امریکا بدهد که به هیچ قیمت اجازه بهره‌برداری از شورای امنیت برای حمله به ارتش سوریه و متحدانش نمی‌دهد. امریکا و روسیه با این وضعیت دور جدیدی از جنگ قطعنامه‌ای را در شورای امنیت به راه انداخته‌اند و امریکا هم سعی می‌کند با دعوت از اعضای شورای امنیت یا با تماس‌های تلفنی متحدین خود را توجیه کند تا در صورت ناکامی در شورای امنیت فضای عمل خودسرانه در غوطه شرقی داشته باشد. این اقدام خودسرانه می‌تواند مثل حمله موشکی در آوریل گذشته به پایگاه هوایی الشعیرات سوریه باشد و به همین جهت هم نه تنها نمی‌توان امیدی به اجرای ۲۴۰۱ داشت بلکه باید انتظار بعد دیگری از جنگ از سوی امریکا را داشت.