گفت‌وگو با اولین مستندساز «تخریب قبور ائمه بقیع»

۳ هزار سند از تخریب بقیع یافت شد/ ردّ پای انگلیس وجود دارد

کد خبر: ۳۷۰۲۶۲

تاریخ: ۱۲ تير ۱۳۹۶ - ۱۵:۰۲

صراط: کارگردان اولین مستند «تخریب قبور ائمه بقیع» می‌گوید در تحقیقات ۱۰ ساله خود به ۳ هزار سند دریافتیم که در این تحقیقات نشانه‌هایی از ردّ پای انگیس درباره تخریب بقیع وجود دارد. همچنین در این اسناد اولین سازنده دیوار اطراف قبر بقیع را یافتیم.

به گزارش تسنیم، هشتم ماه شوال (امروز) مصادف با سالگرد تخریب کینه‌توزانه قبور ائمه بقیع(ع) وهابیون حسود و کوردل است. این گروه خودمختار و افراطی دو بار، یکی در 1220 و دیگری در 1344 قمری با بدعت شمردن بنای قبور و زیارت، به تخریب اماکن و بقعه‌های بقیع پرداختند. تخریب بقیع اعتراضات شدیدی را در کشورهای مسلمان از جمله ایران برانگیخت تا جایی که مورد تهدید به حمله قرار گرفتند. بسیاری از شیعیان، هر سال در هشتم شوال که با عنوان یوم الهدم شهرت یافته است، مجالسی برگزار می‌کنند و به مرثیه‌خوانی و یادآوری حادثه تخریب بقیع می‌پردازند.

پس از سالیان سال که از این ماجرای تلخ می‌گذرد، متأسفانه تاکنون شاهد کار فاخری درباره افشای پشت پرده‌های این ماجرای عظیم و در عین حال تلخ نبودیم و حتی نسبت به این روز تاریخی برنامه‌های مناسبتی چندانی در جامعه تعریف نشده است.

احمد ابراهیمی از معدود افرادی است که در این زمینه کار علمی و پژوهشی بسیار مناسبی در یک بازه زمانی 10 ساله انجام داده است که حاصل این تلاش وی ساخت مستندی به نام «پنجره‌های بهشت» بود که سال گذشته و امسال از شبکه‌های سیما پخش شد.
کارگردان مستند «پنجره‌های بهشت » درباره اسناد این فیلم گفت: در تحقیقات خود درباره مستند بهشت بقیع، به 3 هزار سند اختصاصی دست یافتیم که این اسناد از کشور خودمان، افغانستان، عربستان، هندوستان و دولت عثمانی سابق بود.

مشروح این مصاحبه را در ذیل می‌توانید دنبال کنید.

شما از چه زمانی کار تحقیق و پژوهش در خصوص بقیع را شروع کردید؟

شروع این کار از سفر حج عمره بنده در چند سال پیش رقم خورد که اساساً نحوه رفتن به این سفر قصه معجزه‌گونه بود. بار اول که بقیع را دیدم، اصلاً شوکه شدم و با خود گفتم محله ما یک امامزاده دارد و کلی زائر دارد، اما اینجا چهار امام همام حضور دارند و هیچ چیزی غیر از خاک و غبار نیست، خیلی به غیرت  شیعه بودن آدم بر می‌خورد. بعد با زائران آن رفتار را نامناسب را انجام می‌دادند تا جایی که حتی ناسزا می‌گفتند و نمی گذاشتند کسی دعا بخواند. یک مأموری به کنایه می‌گفت فکر کردی اینها (یعنی ائمه) کمکت می‌کنند؟ اینها برای خودشان هم نمی‌توانند کاری کنند و باید از خدا بخواهی و شروع کرد به صحبت‌هایی که معمولاً کنار این اماکن مرسوم است. بعد شخصی جوابش را داد و گفت این‌ها شهید هستند و بنا بر سخن خدا در قرآن، شهدا زنده هستند و نزد خدای خود روزی می خورند. آن مامور از این پاسخ هوشمندانه جا خورد؛ لذا در حقیقت دیدن وضعیت رقت‌بار قبور موجود در بقیع شریف ایجاد انگیزه بود.

شما از چه اقداماتی شروع کردید ؟

ترور شهید مدرس، به خاطر پیگیری تخریب بقیع بود
ما برای این موضوع تصمیم گرفتیم کارها را به صورت علمی و پژوهشی ادامه بدهیم. یک روز در نمایشگاه کتاب تهران بودم و یک کتاب کوچک جیبی را دیدم که عنوان آن قصه‌های از بقیع بود و موضوع آن در خصوص علامه حائری بود؛ فهمیدم که این قضیه که ما داریم دنبال می‌کنیم، قبل از ما در طول تاریخ خیلی‌ها اقدام کردند، اما در کشور ما و در ایام هشتم شوال تقریباً هیچ کاری نمی‌کنند؛ نه تلویزیون نه روزنامه‌ها هیچ خبری نیست. در همان اوایل کار با آقای موجانی آشنا شدم، ایشان مقاله‌ای داشتند به نام «کمیسیون حرمین» که در مورد اقداماتی بود که شهید مدرس برای این ماجرا انجام داده بودند، بنده  شخصاً اعتقاد دارم اقدام به ترور شهید مدرس به خاطر اقدامات ایشان برای موضوع تخریب بقیع بود. بعد از آن شروع به جمع آوری اسناد کردیم جالب این است که هیچ کس به ما در این ماجرا آموزش و راهنمایی نداده بود، ولی نمی‌دانم انگار یک نفر این کارهای ما را هدایت می‌کرد.

در خصوص جمع آوری اسناد بیشتر توضیح بدهید؟

3 هزار سند درباره تخریب بقیع یافت شد
حدود سه هزار سند تاکنون درباره تخریب بقیع جمع‌آوری شده است که از کشورهایی مثل ایران، ترکیه، عراق، هند، پاکستان، افغانستان و عربستان این اسناد تهیه شده است. حتی در این مسیر هزینه‌های زیادی انجام شده است. خیلی از این‌ها را هنوز استفاده نکردیم، بعضی اسناد را استفاده کردیم و در بعضی از مستندهای تولید شده انجام دادیم.

خروجی کار شما تا کنون چه بوده است؟

این اتفاقات به مرور پیش رفت تا اینکه گفتیم این اقدامات خروجی هم داشته باشد. ما تقریباً این سری تصاویر بسیار خوب و عالی از بقیع در اختیار داریم که بعضی از آنها تا کنون دیده نشده است. مثلاً در خصوص تصویر ضریح ائمه بقیع علیهم‌السلام خیلی تحقیق و پژوهش انجام داده‌ایم. این تصویری که هم‌اکنون در سایت‌ها و شبکه‌های مجازی قرار دارد و چهار ستاره نیز روی آن هست، هیچ ارتباطی به حرم ائمه بقیع علیهم‌السلام ندارد.

لطفا در خصوص ضریح ائمه بقیع بیشتر توضیح بدهید؟

به تصویر دقیق ضریح ائمه بقیع دست یافتیم
بله ببینید الان یک تصویر در بین مردم و حتی محققین قرار دارد که حتی در کتاب‌ها و اسناد مختلف منتشر می‌شود. ما این تصویر را برای اولین بار در لبنان دیدیم و در همان ابتدا نظرمان بر این بود که تصویر اشتباه است و هیچ ارتباطی ندارد، زیرا اولاً تصویر رنگی بود و بعد در کنار آن لامپ قرار داشت و وقتی تاریخچه اختراع دوربین عکاسی را بررسی می‌کنیم متوجه می‌شویم که اینها با هم همخوانی ندارد، این فرضیه‌ها وجود داشت تا اینکه در سال جاری این معما حل شد و ما محل واقعی و اصلی این ضریح را در پاکستان پیدا کردیم، شیعیان مظلوم پاکستان محلی را ساخته‌اند و در آنجا به عبادت مشغول هستند و ضریحی را به عنوان شبیه ضریح ائمه بقیع با آداب دینی مخصوص به خود ساخته‌اند، اما تصویر واقعی و اصلی را ما در اصفهان پیدا کردیم و نسخه اصلی تصویر را در آلمان و شهر کلن یافتیم. تصویر واقعی و صحیح ضریح ائمه بقیع را برای اولین بار در مستندی تحت عنوان «پنجره‌های بهشت» رونمایی کردیم و نشان دادیم. این تصویر بسیار زیبا و چشم نواز است، این مستند در روز یازدهم تیر ماه از شبکه سوم سیما پخش شد و در روز دوازدهم نیز از شبکه افق و شبکه استانی اراک نیز پخش خواهد شد.

اقدامات دیگری انجام دادید؟

دوستی به نام آقای مهرداد طاهری  داریم که با ایشان تاکنون دو مستند ساخته‌ایم که در شبکه‌های مختلف دیده شده است: مستند اول به نام «بهشت ماندنی» است و مستند دوم همان طور که عرض شد «پنجره‌های بهشت»، ما هفته‌ای نیست که در مورد بقیع کار جدید نکنیم، ولی بروز و ظهورش در هشتم شوال معمولاً اتفاق می‌افتد، برای همین پیش رفتیم  و دنبال این بودیم خروجی مناسبی باشد تا مردم استفاده کنند. ما اوایل تمام روزنامه‌های آن روز را می‌خریدیم؛ منظورم روز هشتم شوال است، اما خبری نبود. همین امسال و همین روز همین فردا باز هم آنچنان خبری نیست. البته از حق نباید گذشت و خیلی بهتر شده است، نمی‌دانم اگر لایق باشیم شاید اقداماتی بوده که ما و امثال ما انجام دادیم.

در مورد کتابی که تحت عنوان دانشنامه بقیع منتشر شده است توضیح دهید؟

کتابی را دوست عزیز و دانشمند ما آقای محمد نوری منتشر کردند که در آن از آثار گروه ما نیز استفاده شد، این کتاب تنها کتاب مرجع در این خصوص است و بسیار ارزشمند است. در داخل کتاب یک لوح فشرده قرار دارد که در آن «مستند بهشت ماندنی» قرار داده شده است. کتاب دیگری نیز دوست عزیز دیگر ما آقای احمد خامه‌یار در حال انتشار دارند که با نام «آرامستان بقیع» است که البته به نام بهشت بقیع تغییر نام پیدا خواهد کرد. ما دوست داشتیم در این کتاب نقش پررنگی داشته باشیم ولی خب قسمت ایشان بود و کتاب در حقیقت آلبوم تصویری از «بقیع شریف» است که کتابی بسیار خوب و اثربخش خواهد بود.

در خصوص سلسله نمایشگاههای بقیع نیز توضیح بدهید؛ زیرا متوجه شدیم چندین نمایشگاه تاکنون برگزار کردید ؟

نمایشگاهی درباره 50 تصویر منتشرنشده قبور بقیع و مسجدالنبی
ما از سه سال گذشته قصد کردیم برای مخاطبان عام و عموم مردم نمایشگاه‌هایی را تحت عنوان نمایشگاه «بهشت بقیع» ایجاد کنیم که اصل آن ارائه تصاویر دیده نشده و زیبا از بقیع شریف قبل از تخریب بود، امسال سال سومش است که نمایشگاه را برای عموم مردم برگزار می‌کنیم؛ نمایشگاه اول «بهشت بقیع» در فرهنگسرای اندیشه در خیابان شریعتی برگزار شد که ما برای اولین بار 50 تا تابلوی بسیار بزرگ درباره تصاویر دیده نشده قبور ائمه بقیع و مسجدالنبی رونمایی کردیم و فیلم را اکران کردیم. در این طرح ماکت سه متری حرم و دو بعدی و سه متری حرم را ساختیم؛ مردم کنارش عکس یادگاری می‌گرفتند و طوماری برای بازسازی امضا کردند. سال گذشته نمایشگاه دوم را در خانه فرهنگ کوثر بالاتر از میدان شوش برگزار کردیم که پارک کوثر آنجا هم به همین ترتیب بود امسال هم ان شالله به امید خدا می‌خواهیم برای آخر این هفته تا هفته بعد ان شالله در حوزه هنری خیابان سمیه توسط خانه عکاسان ایران سومین دوره این نمایشگاه را برگزار می‌کنیم که اگر خدا بخواهد می‌خواهیم شکیل و منظم‌تر باشد. در آنجا باز ماکت حرم را خواهیم داشت. سال قبل در خانه فرهنگ کوثر ما ماکت شش متری حرم را ساختیم، ماکت آن قدر بزرگ بود که درب حرم که در تصویر بود را برش دادیم، مردم از درب حرم وارد نمایشگاه می‌شدند، امسال نمایشگاه سوم برگزار می‌شود.

از جهت مالی آیا حمایتی صورت گرفت؟

عدم حمایت مالی از سوی نهادهای دولتی
متأسفانه مشکل مالی داشتیم و اغلب سازمان‌های دولتی و خصوصی در این قضیه به دلایل مختلف کمک نکردند و تا به حال این کارها توسط هزینه‌های شخصی و امور کسانی که در امور خیریه سهیم هستند انجام شده است. دو سال قبل یک قسمتی از سپاه (که نامشان را خواستند افشا نکنیم) کمک کردند. امسال فیلم «پنجره به بهشت» را تیراژ هزار نسخه در قالب 500 تاش قطعی شده و آماده شده است که در نمایشگاه بین مردم توزیع می‌کنیم. اولین بار ماکت سه بعدی و چوبی حرم را رونمایی کردیم که توسط دوستان ما در مؤسسه فرهنگی ملل اصفهان فرهنگ و تمدن اصفهان ساخته شد. یک گروهی هستند که در اصفهان کارهای ماکت های چوبی پازل‌های سه بعدی می‌سازند که این دوستان زحمت کشیدند برای سنین رده سنین کودکان تهیه کردند.

همچنین دوستان ما در قم آقای نوری زحمات زیادی کشید؛ دوستان ما در تهران مؤسسه میراث اسلامی آقای شریعتمدار و دوستان زحمات زیادی کشیدند تمام اینها باعث شد ماجرای «تخریب بقیع» از محجوریت خارج شود. لذا خدا را خیلی شاکر هستیم.

در خصوص علامه صاحب الفصول نیز توضیحاتی ارائه نمایید؟

اولین مدافع حرم ائمه(ع) علامه صاحب‌الفصول بود
علامه صاحب الفصول را می‌توان اولین مدافع حرم اهل‌بیت در خصوص بقیع شریف دانست؛ مقبره ایشان در تهران و در چهارراه هاشمی کارون و در مسجد حائری است، امام خمینی (ره) دو بار به ملاقات ایشان می‌روند و آیت‌الله شاه‌آبادی بزرگ ایشان را در قبر قرار می‌دهند.کار مهمی که ایشان انجام داد این بود که با هزینه شخصی و با دست خودش سنگ‌چینی که دور قبور است را انجام داد. اگر آقای صاحب الفصول نبود الان نمی‌دانستیم حدود قبور کجاست، زیرا توسط وهابیت ملعون شخم زده شده بود. وی آستینش را بالا می‌زند و با چند نفر از شیعیان و دو تن از فرزندانش سنگ‌چینی می‌کنند. طوری می‌سازند که فندانسیون حرم حفظ شود، زیرا حرم هشت ضلعی بود و ایشان به همان گونه ساخت.

این نکته خیلی مهم است؛ من می‌توانم بگویم اولین مدافع حرم ائمه بقیع ایشان هستند. در مستند اولمان در مورد ایشان مفصل صحبت کردیم. داستان ایشان طولانی است یعنی باید در این باره کتاب‌ها نوشته شود که ایشان چه کارهایی کرده‌اند. قبرشان آنجاست و خیلی محجور است؛ متأسفانه شهرداری منطقه 10 به آنجا بها نمی‌دهد و خوب است که لااقل یک تابلو نصی کنند.

این را دوست دارم بدانم در این ماجرا شما رد پایی از دخالت غربی‌ها و یا یهود دیدید؟

ردپای انگلیس را در تخریب بقیع می‌بینیم
ما در استنادات خود ردّ انگلیسی‌ها را دیدیم. قطعاً بین بزرگانشان یهودیانی هستند و هنوز هم هستند؛ در مستند اول اشاره کردیم  حدود بیست روز قبل از اینکه بقیع بخواهد تخریب شود، نماینده‌ای از بریتانیا با عبدالعزیز پادشاه عربستان (پدر همین ملک سلمان) دیدار می‌کند. ما از اتفاقاتی که در آن دیدار می‌افتد خبردار می‌شویم، از کجا فهمیدیم؟ از آنجا که نماینده‌ای به ایران می‌فرستد و می‌گوید ببینید در مدینه چه اتفاقی افتاده است؟ وقتی که ایشان می‌آید، این نماینده پدر همین «امیر هویدایی» بود که در انقلاب ما اعدامش کردیم. پدر ایشان به نام «حبیب‌الله هویدا» بود که به همراه دو سه نفر دیگر از ایران عاز مدینه می‌شوند. در آنجا که الان اسنادش موجود است، حبیب‌الله هویدا وقتی عبدالعزیز را می‌بیند، می‌پرسد چه اتفاقی افتاده است؟ در نامه می‌گوید من دیدم نماینده بریتانیا با عبدالعزیز حرف می‌زند. که ما می‌بینیم  25 روز بعدش قبور بقیع تخریب می‌شود؛ وگرنه تخریب در این دیدارها چه معنایی جز این می‌تواند داشته باشد؟ ما قطعاً می‌دانیم آنها به یهودی‌ها وصل بودند؛ اصلاً انگلیسی‌ها بودند که دولت یهود را در اسرائیل ایجاد کردند؛ یعنی بدون شک این قضیه نقش داشتند، ولی متأسفانه اینها اینقدر زیرک بودند که سند محکمی که دستمان بگیریم و بالا ببریم و بگوییم اینها مقصر بودند، وجود ندارد.

من یک سند تاریخی الان دارم که کاردار سفارت بریتانیا در شیراز (ستاد اصلی در تهران بود) نامه‌ای به دربار رضاشاه می‌زند و می‌گوید به خاطر اتفاقی که در مدینه افتاده است ما پرچم‌های کنسولگری را نیمه‌افراشته می‌کنیم، یعنی ما هم با مردم شیعه ایران ناراحتیم و غصهدار هستیم، به خاطر اینکه به مقدسات آنها توهین شده است. ببینید چقدر این‌ها سیاست‌مدار بودند.

مطلبی در تکمله صحبت‌هایتان دارید بفرمایید.

ما در مستند اولمان تلگراف شهر سلماس اهل سنت‌نشین را نشان دادیم که دستهجات عزاداری مثل روز عاشورا فراهم می‌شود و به سمت مساجد و تکایا می‌روند؛ یعنی کاری که روز عاشورا کردند، روز تخریب کردند و توسط دولت مرکزی سه روز عزای عمومی اعلام می‌شود.متاسفانه داخل کشور  آنچنان بها داده نمی‌شود و می‌توانم بگویم تقریباً از ماجرا پرت هستند. مثلاً همین امروز شما سایت WWW.BAQEE.ORG را ببینید. این سایت مربوط به شیعیان امریکا در شهر واشنگتن است. بینید چه می‌کنند! تمام کارهایشان را به صورت انیمیشن می‌سازند، فیلم می‌سازند، ولی الان تلویزیون ما امشب خندوانه را پخش می‌کند، سریال های طنز را پخش می‌کند؛ همین امروز شیعیان پاکستان و شیعیان عراق حرکت می‌کنند و دسته دسته به مرز عربستان می‌روند و لب مرز عربستان می‌ایستند و شعار می‌دهند. کار هر سالهشان است. امید که اصلاح شود.