چرا مزار روحانی مشروطه‌خواه تبریز در تهران است+عکس

عصر روز ۱۷ فروردین ۱۲۹۹ شمسی، شیخ محمد خیابانی قیام خود را در تبریز آغاز کرد؛ قیامی که پنج ماه ادامه داشت و با شهادت شیخ به پایان رسید.

کد خبر: ۳۵۷۴۱۸

تاریخ: ۱۷ فروردين ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۷

صراط: عصر روز ۱۷ فروردین ۱۲۹۹ شمسی، شیخ محمد خیابانی قیام خود را در تبریز آغاز کرد؛ قیامی که پنج ماه ادامه داشت و با شهادت شیخ به پایان رسید.

به گزارش فارس، یک قرن پیش در اسفند ۱۲۹۵ شمسی «حزب دموکرات» تبریز برای برای مقابله با زورگویان داخلی و استعمارگران خارجی توسط روحانی مجاهد «شیخ محمد خیابانی» تأسیس شد. وی سازمان سیاسی خود را دموکرات ملی، و آذربایجان را آزادستان نامید.

شیخ محمد خیابانی در حالی دست به این اقدام زد که مردم به خاطر فروپاشی حکومت تزاری روس، غرق شادی بودند و خروج نظامیان روسیه از تبریز را آرزو می‏‌کردند. خیابانی در این هنگام دوستان آزادی‏خواه و مبارز خود را که اغلب دموکرات نامیده می‌‏شدند گرد آورد و کمیته‌‏ای تشکیل داد و درباره وضع پیش آمده، به تصمیم‌‏گیری و سیاست‏گذاری پرداخت.

وی قیام خود را در عصر روز سه‌شنبه ۱۷ فروردین ۱۲۹۹ آغاز کرد که بیش از پنج ماه ادامه داشت. خیابانی در این پنج ماه، بیش از آنکه ژست رهبر و فرمانده قیام مسلحانه به خود بگیرد، هیبت یک رهبر فکری و ایدئولوگ و متفکر انقلابی را داشت و هر روز با نطقهای پر شور در مسائل اجتماعی و سیاسی و فکری، سعی در بر پایی انقلاب فرهنگی و خود آگاهی سیاسی و اجتماعی در اندیشه های مردم داشت.

از طرفی دشمنان او، به ویژه از ناحیه حکومت مرکزی، هر لحظه در صدد سرکوبی او و قیامش بودند. در این مدت وثوق‌الدوله از نخست‌وزیری احمدشاه عزل و مشیرالدوله به جای او منصوب شد. مشیر الدوله برای شکست قیام خیابانی، مهدی قلی خان هدایت معروف به «مخبر السلطنه» را که چهره‌ای موجه و ملی داشت، به تبریز فرستاد. وی مدت‌ها سعی کرد از طریق صحبت با دوستان خیابانی، او را از ادامه نهضت باز دارد، ولی خیابانی اعتنایی نکرد و از طرفی گمان نمی‌کرد که مخبرالسلطنه قصد خیانت داشته باشد. مخبر السلطنه چون از راه تزویر و فریب و مذاکره نتوانست خیابانی را از راهی که در پیش گرفته منصرف سازد، با رئیس قزاقخانه تبریز - که یک کلنل روسی بود - گفتگو و تبانی و نقشه سرنگونی قیام تبریز را طرح‌ریزی کرد.

سرانجام در سپیده دم یکشنبه ۲۱ شهریور ۱۲۹۹، که بسیاری از نیروهای مسلح خیابانی برای بر چیدن اشرار محلی به اطراف تبریز رفته بودند و نیروی اندکی در شهر و اطراف عالی قاپور (مقر حکومت خیابانی و مرکز قیام) مانده بود، قزاق‌های مسلح به دستور کلنل روسی و مخبرالسلطنه، به شهر ریختند و تمام نیروهای قیامی را یا کشتند یا خلع سلاح کردند و همه مراکز آزادیخواهان و ادارات را به تصرف خود در آوردند. آن‌ها به خانه خیابانی هجوم بردند، ولی قبل از اینکه به او دست بیابند خیابانی از راه پشت‌بام به خانه همسایه‌اش (شیخ حسنعلی میانجی) پناهنده شد. قزاق‌ها فردای آن روز مخفی‌گاه شیخ را پیدا کردند و سردسته آن‌ها (اسماعیل قزاق) بلافاصله با شلیک چند تیر شیخ را به شهادت رساند.

سپس پیکر او را به مقرّ فرمانروایی مخبرالسلطنه منتقل کردند و بدون تشریفات، در گورستان امامزاده سید حمزه دفن کردند. چند ماه پس از شهادت خیابانی، خانواده‌اش به تهران مهاجرت کردند و بقایای پیکر او را هم به تهران منتقل کرده و در حرم حضرت عبدالعظیم(ع) به خاک سپردند.

مزار وی در صحن باغ‌طوطی و در نزدیکی مزار ستارخان قرار دارد.