فریدون عباسی: بهتر است فردو به موزه تبدیل شود

عباسی گفت: زمانی که مأموریت‌ کاری یک مکانی عوض شود، آن مکان عوض شده و تعطیل شده است. با توجه به وضعیت فعلی فردو پیشنهاد می‌کنم کاروان‌های راهیان نور در مسیر جبهه از فردو به عنوان موزه دیدن کنند چون فردو با وضعیت فعلی‌اش که اساساً تغییر کاربری داده، به درد کار دیگری نمی‌خورد.

کد خبر: ۳۴۴۲۱۳

تاریخ: ۲۷ دی ۱۳۹۵ - ۲۰:۲۴

صراط: در سالروز اجرایی شدن برجام در 27 دی ماه، میزبان رییس سابق انرژی اتمی بودیم.

به گزارش باشگاه خبرنگاران، در سالروز اجرایی شدن برجام در 27 دی ماه، باشگاه خبرنگاران جوان، میزبان رییس سابق انرژی اتمی دکتر فریدون عباسی بود. وی، همواره از منتقدان جدی برجام به شمار می رود و اشکالات متعددی را به آن وارد می داند. با این استاد رشته فیزیک هسته ای دانشگاه شهید بهشتی به گفت‌وگو نشستیم تا ابعاد مختلف برجام و تحولاتی که در یک سال اخیر پس از اجرایی شدن آن بر کشور ما رفته است را بررسی نماییم.

در ادامه، مشروح گفتگو با فریدون عباسی رییس سازمان انرژی اتمی در دولت دهم بخوانید.

ارزیابی شما از یک سال اجرایی شدن برجام چیست؟

*** برجام در کشور ما تصویب نشده بلکه دولت مجاز به اجرای آن شده است

عباسی: ابتدا باید به یک نکته اشاره کنم و آن اینکه یکه نکته مهم که باید به آن توجه داشت این است که برجام در کشور ما تصویب نشده است. این سند؛ چه در شورای عالی امنیت ملی و چه در مجلس شورای اسلامی، اجازه اجرا دریافت کرد. دولت به اجرای برجام پافشاری داشت و رفع مشکلات معیشتی مردم، منوط به اجرای برجام شد. پس مجاری قانونی ما به دولت اجازه اجرای برجام را دادند. دولت پافشاری می‌کرد که برجام اجرا شود تا ثبات جامعه حفظ شود.

ما چند مرحله در تاریخ قبل از برجام داریم. مرحله اول از دفاع مقدس تا سال 82 و مرحله دوم از سال 82 تا 84 است که همین تیم مذاکره‌کننده فعلی در آن زمان نیز مسئولیت مذاکرات را بر عهده داشتند. مرحله بعدی از سال 84 تا 92 می‌باشد که باید دید چه اتفاقاتی در این سال‌ها افتاد؟ آخرین مرحله قبل از برجام نیز از سال 92 تا 94 بوده است که هر کدام باید جداگانه بررسی شوند. از دفاع مقدس تا سال 82 کشورهای معاند، ما را متهم به انحراف از NPT کردند؛ پرونده‌ای اتهام آمیز برای ما به نام PMD به وجود آوردند که اسم انگلیسی آن به فارسی می شود «ابعاد نظامی احتمالی».

در دوره بعد، تیم مذاکره کننده ما در آن زمان، هرچه کشورهای اروپایی شرط کردند را پذیرفت. در آن سال‌ها هر شرطی که سه کشور انگلیس، فرانسه و آلمان پیش روی ما گذاشتند، توسط تیم مذاکره کننده ما مورد قبول واقع شد مانند تعلیق فعالیت‌های ما که با نام تعلیق داوطلبانه به یاد می‌آوریم.

آن سه کشور پس از هر بار قبول شدن هر شرطی از جانب ما، به شورای حکام مراجعه کرده و قطعنامه‌ای علیه ما صادر می‌کردند. در آن سال‌ها 6 یا 7 قطعنامه علیه کشور صادر شد. در آن سال‌ها علی‌رغم تعطیل شدن تمامی فعالیت‌های هسته‌ای کشور، آژانس انرژی اتمی از حل کردن مسئله ایران عاجز ماند و اعلام کرد که به طور قانونی، پرونده به شورای امنیت ارسال می‌شود.

در آن سال‌ها مسئولین به این نتیجه رسیدند که بهتر است با این روند، تعلیق‌های داوطبانه لغو شود. پس از لغو تحریم‌های داوطلبانه از جانب کشور، یک قطعنامه ضدّ ایرانی از شورای امنیت صادر شد. با این تفاسیر معلوم می‌شود که این تعلیق‌ها داوطلبانه نبوده بلکه جنبه جبری داشته است و آن‌ها سعی در تعطیل کردن کامل برنامه هسته‌ای ایران داشتند.

پس از روی کار آمدن دولت جدید در سال 84 هر چه دشمن با تهدید و تحریم پافشاری بر اجرای تعلیق داشت ما با سرعت پیشرفت کردیم. ما در آن سال‌ها غنی سازی 20 درصد را داشتیم و سطح مذاکرات به سطحی بالاتر از دوره‌های قبلی رسید. سطح مذاکرات در آن زمان، از شما نفت و گاز دارید و چه نیازی به هسته‌ای دارید، به شما امروز هسته‌ای دارید و غنی سازی نیازی ندارید رسید.

بعد از این، مشکل آن‌ها غنی سازی 20 درصد اورانیم بود. زمانی که آن‌ها دیدند که فشارها تأثیری ندارد، قطعنامه 1929 صادر شد که عده‌ای در داخل که امروز هم در دولت فعلی حضور دارند، اظهار داشتند که تحریم‌ها کمر مردم را خواهد شکست. کم کم تحریم‌ها در تمامی زمینه‌ها مثل بانکی، سوخت، کشتیرانی و ... اعمال شد و ما دو راه پیش روی خود داشتیم؛ یا باید با قدرت ادامه می‌دادیم و بدون اینکه حساسیت ایجاد کنیم، روی غنی سازی 20 درصد پافشاری کنیم و از حقوق کشور دفاع کنیم و یا اینکه این تکلیف کردن غربی‌ها را بپذیریم و دستانمان را به نشانه تسلیم بالا می‌بردیم و به وضعیت سال 82 تا 84 بازمی‌گشتیم.

آمریکایی‌ها زمانی که دیدند قطعنامه‌ها اثری ندارد، خود وارد میدان مذاکرات شدند. همان‌هایی که می‌گفتند ایرانی‌ها باید قطعنامه‌ها را بپذیرند تا در مذاکرات شرکت کنیم، خود وارد مذاکرات شدند. پس ما دست برتر در این مذاکرات را داشتیم. در آستانه انتخابات سال 92، در حال تثبیت مذاکرات روی غنی سازی 20 درصد قرار داشتیم. زمانی که آمریکایی‌ها وارد بحث شدند، مذاکرات را تعلیق کردند تا نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ایران مشخص شود تا ببینند آیا می‌توانند مانند سال 88 آشوب سیاسی ایجاد کنند و ذهن‌ها را از مذاکرات منحرف بنمایند و از ما امتیاز بگیرند یا نه؟ که هوشمندی مردم و مسئولین کشور مانع این کار شد.

رآکتورهای تهران، اراک و بوشهر و پیشرفت‌های نظامی و دفاعی و حضور مردم غیور کشور، پشتوانه تیم مذاکره کننده در آن سال‌ها بود اما طرف مقابل نیز از فرصت استفاده کرده و به روال همان سال‌ها بازگشت و روی گزارش سال 2011 خود پافشاری کرد.

آژانس در سال 2011 در گزارش 65 خود به شورای حکام، پرونده ایران را از لحاظ PMD دوباره باز کرد و بعد از مذاکرات اول ژنو، آژانس گزارش سال 2014 خود را با شماره 10 ارائه داد که در آن، گزارش سه سال قبل خود مبنی بر انحراف ایران در ساخت و خرید سلاح را بیشتر تأیید می‌کند.

در سال 2015 آژانس نتیجه بررسی‌های خود از تمامی مذاکرات و بازدیدها را ارائه می‌کند به گونه‌ای که پرونده ایران در آژانس برای مدتی کوتاه بسته می‌شود. دو ماه بعد، پرونده PMD ایران به MD تبدیل شد اما پرونده در حد مطالعات امکان‌سنجی و مطالعات علمی باقی  می‌ماند.

در گزارش سال 2015 آمانو به شورای حکام اعلام کرد که ایران در مطالعات علمی خود به سمت سلاح هسته‌ای رفته است پس پرونده ما از پرونده اتهامی به پرونده مجرمیت تبدیل شد. اگر متن برجام را نگاه کنیم، بالای 80 درصد آن، فکت شیت قبلی آمریکایی‌هاست که فرانسه و انگلیس و آلمان نیز شروط و مجازات‌های خود را به این متن اضافه کردند.

از آنجا که ما در اینجا مجرم خوانده شدیم، مجازات‌های احتمالی شروع شد. متن برجام، متنی است که در آن، آژانس ما را تخطی کننده از NPT می‌داند و مجازات ما همان محدودیت‌های مورد نظر آژانس می‌باشد.

به نظر شما ساخت و تجهیز پیشران هسته‌ای که در دستور رئیس جمهور بعد از تصویب قانون ایسا مطرح شد، واکنش مناسبی به نقض برجام است؟

*** پیشران هسته‌ای را واکنش مناسبی به نقض برجام نمی‌دانم

عباسی: من ساخت پیشران هسته‌ای را پاسخ و واکنشی مناسب به نقض برجام نمی‌دانم چراکه باید گفت مگر رئیس جمهور چه چیزی در برای واکنش نسبت به نقض برجام در دست دارد؟ موضوعی که مطرح می‌شود این است که وقتی همه‌چیز یکجا در مذاکره گذاشته می شود، طبیعی است که هیچ چیزی برای چانه زنی وجود نداشته باشد.

وقتی می‌گوییم متن توافق برجام، مجازاتی است؛ به این خاطر است که متن مانند این است که کسی در یک جنگ و مذاکره شکست خورده و بعد بر مبنای شکست، آن متن را نوشته است. به همین خاطر است که در کل این توافق، یک روح و مبنا وجود دارد و آن روح و مبنا هم این است که اگر طرف مقابل نقض عهد کند، ما یعنی ایران نمی‌توانیم کاری انجام دهیم اما اگر ما نقض عهد را انجام دهیم، آن‌ها می‌توانند ماشه را به سمت ما شلیک کنند.

مراحلی که در صورت نقض عهد باید انجام شود، به این شکل است که موضوع در کمیسیون مشترک، به صورت کارشناس و تخصصی مورد بحث قرار می‌گیرد و اگر مشکل حل نشد، موضوع در حد وزرا مطرح شده و در صورت حل نشدن موضوع، مقوله در شورای امنیت مورد بحث قرار می‌گیرد که البته بر اساس برجام و تجربه‌ای که در این زمینه داریم، در نهایت، باز هم ما محکوم می‌شویم.

این موضوعی که مطرح شد، مطابق بند 36 و 37 برجام است یعنی اگر طرف مقابل نقض عهد کند و ما شکایت کنیم، دوباره ما محکوم میَ‌شویم.

زمانی که نقض عهد به درستی دیده نشده باشد، راه‌حل این است که ما به کمیسیون مشترک مراجعه کنیم. سوال این است حالا که به کمیسیون رفتیم، چه نتیجه‌ای داشت و چرا اینقدر تصمیمات و اقدامات ابهام دارد؟

دلیل نتیجه بخش نبودن جلسه کمیسیون این است که آن‌ها نقض عهد را نپذیرفتند و ما اگر می‌خواستیم موضوع را در شورای امنیت ادامه دهیم، در نهایت دوباره قطعنامه علیه ما صادر می‌شد و محکوم می‌شدیم؛ پس موضوع نقض برجام را مسکوت نگه داشتند.

نامه‌های رئیس جمهور در واقع، مانور سیاسی برای داخل کشور و استفاد‌ه‌های خاصی است که در آینده قرار است انجام شود. وقتی که مجلس در حال اجازه دادن به دولت برای اجرای برجام بود، چند بند اضافه کرد که یکی از موارد پیش بینی شده، پیشران هسته‌ای است.

دولت بیش از یک سال، کار بر روی پیشران هسته‌ای را متوقف کرده و اصلاً حرفی هم در مورد آن نزده اما اکنون که می‌خواهد در مورد آن حرف بزند، به سازمان انرژی اتمی سه ماه وقت داده که برنامه‌ای در این زمینه تنظیم کند و البته مشخص شده که برنامه در حد مطالعه و امکان‌سنجی است.

چرا آمریکا پیشران هسته‌ای را نقض برجام به حساب نیاورد؟

*** پیشران هسته‌ای، تهدیدی برای آمریکا نیست که با آن مخالف باشد

عباسی: پیشران هسته‌ای مسئله شوخی برداری نیست. این موضوع در دولت دهم هم مطرح و مشخص شد که پیشران هسته‌ای نیاز به غنی‌سازی 56 درصد به بالا دارد. البته در کنار این غنی سازی، بستگی دارد که از این دستاورد در چه شناورهایی استفاده شود؟

اگر هدف، ساخت پیشران برای زیر دریایی باشد، نیاز به غنی سازی بالای 90 درصد دارد و در صورت استفاده در کشتی‌ها و ناوشکن‌های بزرگ نیاز به غنی سازی بالای 56 درصد دارد. ما چون می‌خواهیم با آژانس کارکنیم، نباید پنهان کاری داشته باشیم.

اگر می‌خواهیم روی رآکتورهایی کار کنیم که مجهز به پیشران هسته‌ای باشند، باید خیلی جدی‌تر از این‌ها کار کنیم و حتی دولت باید در بودجه سال آینده که به مجلس داده، بحث پرداختن به ساخت راکتورهای کوچک با غنی‌سازی بالا را در دستور کار خود قرار دهد و بهتر است برای کار، مذاکرات با آژانس در این زمینه را از همین الآن آغاز کند.

البته پیرو این دستور رئیس جمهور، هنوز دانشگاه‌ها و سازمان انرژی اتمی به راه نیفتاده‌اند و فقط یک سری اطلاعاتی که موجود بوده را به صورت امکان‌سنجی درآوردند و کار جدیدی صورت نگرفته است و بیشتر صحبت‌هایی که انجام شده، یک مانور سیاسی برای مصرف داخلی است.
بنا بر برجام، ما نمی‌توانیم روی رآکتور آب سنگین کار کنیم و مشکلی برای کار کردن روی رآکتورهای آب سبک وجود ندارد. خود آمریکایی‌ها می‌دانند که فعالیت ما مغایرتی با برجام ندارد. دولت برای انجام فعالیت‌های خود بودجه تعیین می‌کند و آمریکایی‌ها نیز به همین بودجه نگاه می‌کنند. برای آن ها مهم نیست که نسبت به چیزی که برایشان تهدید حساب نمی شود، واکنش نشان دهند و در مقابل آن موضع بگیرند.

پیشران هسته‌ای چه سوختی نیاز دارد؟

*** سوخت پیشران هسته‌ای اورانیوم غنی شده است

عباسی: پیشران یک بخش اصلی دارد که همان سوختی است که اورانیوم غنی‌شده نیاز دارد. شناور در محیطی محدود به کار می‌رود لذا باید حجم کمی داشته باشد. برای این حجم کم باید غنای اورانیوم بالا باشد. اگر کشور ما اراده کند و بخواهد تصمیم بگیرد که با نقض برجام مقابله کند، نخبگان و متخصصان جوان داخل کشور در مدتی کوتاه در این باره به نتیجه خواهند رسید.

در مقابل بدعهدی‌ آمریکایی‌ها چه گزینه‌ای باید در دستور کار قرار گیرد؟

*** اقتدار، تنها گزینه در مقابل بدعهدی آمریکا است

عباسی: اقتدار، تنها گزینه در مقابل بدعهدی آمریکا است. آمریکایی‌ها به دنبال برجام‌های یک و دو و سه هستند. آن‌ها تنها با بحث هسته‌ای ما مشکل ندارند بلکه رفتار منطقه‌ای و و موشکی ما را نیز برنمی‌تابند. طرح بحث حقوق بشر و حقوق زنان و کودکان، از توطئه‌های آمریکا علیه ما است.

این موارد هیچگاه از دستور کار آن‌ها خارج نمی‌شود؛ پس ما باید اقتدار منطقه‌ای خود را جدی بگیریم بخصوص در مقطع کنونی که پیروزی‌های بسیاری کسب شده است، دولت ما باید بسیار هوشیار باشد، باید با سازندگی بیشتر، این موفقیت‌ها را تثبیت کرد و به همین روند، اشتغال در کشور هم ایجاد می‌شود و نیروی متخصص ما شروع به کار می‌کند.

سازمان انرژی اتمی سال گذشته اعلام کرد که اگر برجام نقض شود، سرعت بازگشتن ما به قدری زیاد است که طرف مقابل حیرت‌زده شود. نظر شما چیست؟

عباسی: مدیران فعلی ما به هیچ وجه به بحث‌ توان و اقتدار داخلی اعتقادی ندارند و من به جای آمریکایی‌ها بودم، به این حرف‌ها می‌خندیدم مثلاً در مورد رآکتور بوشهر که در حال به نتیجه رسیدن بود و روس‌ها منتظر درخواست همکاری بودند، چرا از سال 92 هیچ اقدامی صورت نگرفته است؟

هم اکنون کنترل‌هایی که بر روی دانشگاه‌های ما اعمال می‌شود، همه توسط سازمان انرژی اتمی صورت می‌گیرد و کنترل‌هایی بسیار شدید است. امروز در صنعت هسته‌ای ما، نیروی انسانی متخصص را مأیوس کرده‌اند زیرا زمانی که سانتریفیوژ را خاموش می‌کنند، تنها یک ماشین از کار می‌افتد. در بدترین حالت بعد از کمی تخریب دوباره بازسازی می‌شود اما تخریب روحیه انسانی بسیار سنگین‌تر و مخرب‌تر است که قابل بازسازی نیست.

امروز، مسئولان به چیزی مثل ایتر افتخار می‌کنند. همه بدانند که پروژه ایتر، پروژه‌ای برای بالا کشیدن پول مردم توسط فرانسوی‌ها بود و مسئولین نباید به خاطر شریک شدن در آن بر خود ببالند.

در این روزها برخی نمایندگان مجلس، صحبت از تغییرات اساسی در فردو می‌کنند. شما در جریان این تغییرات هستید؟

*** فردو تغییر کابری داده است/  کاروان‌های راهیان نور در مسیر جبهه از فردو به عنوان موزه دیدن کنند

عباسی: فردو مأموریتی برای تولید مواد غنی شده اورانیوم با مقیاس بزرگ در عمق زمین دارد. سانتریفیوژهایی با قطر و ارتفاع بلند در آنجا قرار می‌گیرند یعنی اگر ما روی سوی 50 یا 100 کار کنیم، فردو جواب می‌دهد. فردو با ماشین‌های پیشرفته خود، ارزشی بیشتر از نظنز با ماشین‌های نسل نو دارد.

چون سقف فردو بلند است، می‌توانستیم ماشین‌های بلند خود را در آنجا بگذاریم و کار صنعتی در آنجا انجام دهیم اما متأسفانه برخی بر تحقیقاتی بودن فردو پافشاری می‌کنند. ما دانشگاه‌هایی همچون شریف، تهران، علم و صنعت و علوم تحقیقات داریم. کدام عقل سالمی قبول می‌کند که 80 متر زیر زمین بروند و آنجا تحقیقات کنند؟

متأسفانه عده‎ای، با چند شعار در حال فریب دادن جامعه هستند. فردو مخصوص غنی‌سازی است و چون نمی‌توانستند آن را منهدم کنند، به تیم مذاکره کننده ما گفتند آن را خراب کنید.

زمانی که مأموریت‌ کاری یک مکانی عوض شود، آن مکان عوض شده و تعطیل شده است. با توجه به وضعیت فعلی فردو پیشنهاد می‌کنم کاروان‌های راهیان نور در مسیر جبهه از فردو به عنوان موزه دیدن کنند چون فردو با وضعیت فعلی‌اش که اساساً تغییر کاربری داده، به درد کار دیگری نمی‌خورد.

به ادعای مسئولین ما هم اکنون ماشین‌ آی آر 8 فعال داریم. قبل از اجرای برجام، آیا بررسی‌هایی روی این قضیه صورت گرفته بود؟

*** در دولت فعلی، تحول خاصی در مورد آی آر 8 رخ نداده است

عباسی: ما چندین مدل ماشین سانتریفیوژ را در دست داشتیم و روی آن‌ها کار می‌کردیم. این ادعا فرار رو به جلوی مسئولین است. زمان مسئولیت بنده، بیشتر روی ماشین‌های نسل 1 متمرکز شدیم. کوتاهترین فاصله برای اثبات فناوری‌ و بومی‌سازی آن، کاربرد روی پی 1 بود و برای همین امر، به تولید زیاد پرداختیم تا دشمن نتواند آن را نابود کند زیرا چندین بار به تأسیسات ما حمله کرده بودند البته منظورم حمله‌های سایبری و خرابکارانه است.

با این حال، سپرهای دفاعی ما خوب کار می‌کردند و ما نسبت به گستردگی حملات، آسیب کمی دیدیم. دشمنی عجیبی که از سوی طرف مقابل با سانتریفیوژ پی 1 وجود دارد، به دلیل بومی‌سازی آن توسط ما است. تمام مواد این سانتریفیوژ نیز کاملاً داخلی است و لذا این دستاورد بزرگی برای کشور است و دشمن نیز دست روی همین موضوع گذاشته و روی تعطیلی آن پافشاری کرد.

ما سانتريفيوژهاى مختلف داشتيم و بايد نسبت به جمع اورى آنها اقدام مي كرديم بنابراين در وهله اول ميبايست بين اى ار ٤ و اى ار 2 ام انتخاب و تصميم گيرى ميكرديم از انجايى كه سو اى ار ٢ام، ٥/٣ دهم در زنجيره اول به دست امد، بعنوان مبنا و پايه قرار گرفت و طبق زمانبندى ١٠٠٠ سانتريفيوژ از آن توليد و نصب شد اما مورد راه اندازى قرار نگرفت چراكه در حال انجام مذاكره بوديم و قصد دعوا هم نداشتيم در عین حال بايد اثبات فناورى ميكرديم تا از آنها امتياز كسب كنيم.

اى ار ٨، اى ار ١٠ و ٥ در دولت دهم كار شد و همگى محصول ١٢ سال مديريت آقاى آقازاده است به اين معنا كه وى با ايجاد زيرساختهاى لازم و بكارگيرى تجربه و دانش جوانان بعد از اى ار ١،٢، ١٠ و ٥ توانستند اى ار ٨ را به نتيجه برسانند. لذا در فعاليت دولت دهم تا سال ٩٢، اى ار ٨ تقريبا به دور رسيده بود ، كلمه تقريب در اين موضوع مورد تاكيد بنده قرار دارد زيرا تا زمانى كه امرى به پايدارى نرسد و تكرار پذير نباشد نميتوان گفت كه به نتيجه مطلوب رسيده است. بايد اعلام كنم كه آن زمان از گلوگاه ها عبور كرديم و مدلى پايين تر از آن با سو ١٦ را به دور رسانده بوديم كه ميبايست آن را در نطنز گازدهى ميكرديم اما به دليل انجام مذاكرات آن را نگه داشتیم بنابراین دستاورد جديدى در دولت يازدهم بدست نیامده و اگر نتيجه اى حاصل شده مربوط به توليدات كند آى ار ٨ است زيرا در آن زمان يك يا دونمونه آزمايشى وجود داشت.

گفته می‌شد بعد از برجام، درب بازارهای جهانی هسته‌ای به روی ما گشوده می‌شود. به نظر شما آیا اکنون این اتفاق افتاده است؟ آیا شما این موضوع را یک امتیاز می‌دانید؟

*** برجام، درهای باز گذشته را بست

عباسی: با یکی از حضرات صحبت می‌کردم. جالب است مثالی که می‌زد، این بود که تحریم‌ها برداشته شود یعنی اینکه از خارج چیزی وارد شود نه از داخل ما چیزی بسازیم. این فرد در حال حاضر در تیم مذاکره ما حضور هم دارد و عکس او را نیز در اینترنت می‌توانید ملاحظه کنید.

بحث تحقیق و توسعه، یکی از بحث هایی بود که نگرانی در برجام در مورد آن زیاد بود که متوقف نشود. به نظر شما روند تحقیق و توسعه، اکنون هم وجود دارد و رضایتبخش است یا نه؟

عباسی: بنده و امثال بنده از دانستن اطلاعات در اين حوزه محروم هستيم اما آژانس، آمريكايى‌ها و اروپايى‌ها می‌توانند به اطلاعات مورد نظر در اين زمينه دسترسى داشته باشند. به عبارتى ديگر پيشرفت‌هاى انرژى اتمى كشور از متخصصان داخلى دريغ می‌شود زيرا متخصصان و کارشناسان، از وجود پسرفت‌ها ابراز نگرانى می‌کنند. به نظر من، اگر تفکر حاکم بر فرایندهای اجرایی عوض شود و اهمیت پژوهش در زمینه هسته‌ای درک شود، می‌توان آینده درخشانی را برای صنعت هسته‌ای در نظر گرفت.

یک سوال ما از دولت این است که آثار تحقيق و توسعه در كجا قابل رويت است؟ اگر اثار اين طرح در دانشگاه وجود دارد بايد اعلام كنم دانشگاه ها خاموش هستند. ساعت ٤ عصر همانند ادارات اكثر اماكن تعطيل است به اين معنى كه در اكثر دانشگاهها دانشجويان را در سايت كامپيوتر مشاهده ميكنيد كه يا جستجوى اينترنتى انجام ميدهند و يا مشغول فعاليتهاى نرم افزارى هستند. همانطور كه ميدانيد اقدامى تجربى كه منجر به توليد محصول شود نيازمند حمايت و پشتيبانى است بعنوان مثال در حوزه هسته اى ، انرژى اتمى از كدام دانشگاه درخواست انجام پروژه داشته است؟

ما با دانشگاه اميركبير قراردادى بستيم تا وظايف دانشگاهى خود را انجام دهد و ٨٠ دانشجويى كه انرژى اتمى در مقطع دكترى جذب كرده را اداره كند و تز و مقاله آن‌ها هم متعلق به دانشگاه باشد تا بر اساس برنامه‌ريزى پيش‌بينى شده، دانشگاه اميركبير  طى ٢٠ سال آينده تبديل به  دانشگاه پشتيبان صنعت هسته اى در زمينه  علمى و فناورى براى راكتورهاى بيش از ١٠٠٠ مگاوات شود لذا مقرر بود همين برنامه بعنوان الگو در دانشگاه صنعتى اصفهان براى پشتيبانى از صنعت سوخت هسته اى و راكتورهاى توان متوسط به دليل پتانسيلهايى كه دانشگاه اصفهان و دانشگاه صنعتى اصفهان و دانشگاه نجف اباد دارد انجام شود. با توجه به پتانسيلهاى اصفهان قطب مواد در اين شهر  قرارداده شده و كار بر روى مواد راكتورى مورد تاكيد قرار گرفت. حال سوال اينجاست كه چرا اينها تعطيل شده است؟ تحقيق و توسعه به سلاح ربطى ندارد و برجام اين موارد را محدود نكرده است. سوال ديگر آنست كه پژوهشگاه علوم، فنون هسته اى چرا به اين وضعيت دچار است،؟ وظيفه پژوهشگاه ايجاد ارتباط ميان صنعت هسته اى و دانشگاههاي كشور است لذا درِ اين مراكز بايد به روى اساتيد و دانشجويان دكترى باز باشد متاسفانه براى حضور اساتيد و دانشجويان براى استفاده از آزمايشگاه ملى سنگ اندازى ميشود، پژوهشگاه علوم و فنون هسته اى بايد ازمايشگاه ملى باشدو بصورت شبانه روزى حتى در ايام تعطيل خدمات اراىه دهد اما اين پژوهشگاه خسته و خاموش بوده و به دنبال انعقاد قرارداد است در حالی که در گذشته پژوهشگاه ها بعنوان تحقيق و توسعه شركتها مطرح بودند.

گفته مي‌شود بعد از برجام، درب بازار جهانی هسته اى براى كشورمان گشوده می‌شود و اتفاقات بهترى براى صنعت هسته اى ايران رخ خواهد داد، آيا موافق اين نظريه هستيد؟

*** اثری از بهتر شدن وضعیت صنعت هسته ای پس از برجام مشاهده نمی کنیم

عباسي: اگر چنين موضوعى صحت داشته باشد بايد آثار آن ديده شود، نتايج راكتور بوشهر مربوط به دوره قبل بوده كمااينكه دراين زمينه به كندى عمل شد و ميبايست تا كنون نيمى از تجهيزات و ساختمان راكتورها آماده ميشد و بايد 50 درصد پيشرفت در زمينه زمان ساخت راكتور صورت مي گرفت لذا حداقل ميبايست ٣٠ درصد از اقدامات لازم صورت ميگرفت نه اينكه كارى صورت نگیرد و حتى خانه هاى كمپ مسكونى هم ساخته نشود در حالى كه يك الى يك سال و نيم زمان لازم است تا محل اسكان ساخته شود.در دوره ما تمهيدات لازم در اين زمينه صورت گرفت حتى نقشه آن تهيه شد و درآستانه عقد قرار داد بوديم كه متاسفانه در همين مرحله متوقف شد. تنها حوزه اى كه بايد فعاليتهاى خود را ادامه دهد، گداخت است اما تمام سرمايه گذارى آن در ارتباط با فرانسوى ها يا ايتر انجام شده كه اين مسىله هم براى عده اى تبديل به دكان ميشود تا به خارج از كشور بروند و مغز متفكر ايرانى را به آنجا معرفى و از امكانات داخلى ما مفت استفاده كنند و به اين شكل ما به ده كشور ديگر خدمات اراىه دهيم.

بنده روش را غلط و نادرست ميدانم اما معتقدم توانمندى سانتريفيوژ بايد با ليزر در خدمت گداخت قرار ميگرفت زيرا گداخت از نظر فنى مهندسي و ساخت توليد ضعيف است اما برنامه ريزى هايى كه در فناورى خلا شده بود تا در ساخت مغناطيس پيشرفت حاصل شود اجزاى گداخت بصورت پراكنده كار ميشد حتى شركت شتاب دهنده در اين زمينه ايجاد شد چراكه مشابهت هاى زيادى با حوزه گداخت وجود دارد و اين رشته ها پيوسته هستند و ميتوانند به يكديگر خدمات اراىه دهند متاسفانه همه اين امور باركود مواجه شد.

عملكرد اژانس بين المللى انرژى اتمى را طي يك سال گذشته چگونه ارزيابي ميكنيد؟

*** دسترسی های آژانس به سایت های هسته ای، در دولت فعلی بیشتر از گذشته است

عباسي: اژانس همواره روالى ثابت دارد و بازرسين آن براساس مشاهدات، محاسبات و  استنباط هاى خود گزارشى تنظيم ميكنند كه معمولا گزارشهاى آژانس روندى يكسان دارد ما اجازه دسترسی بیش از اندازه به آژانس ندادیم و اعلام کردیم باید مطابق مقررات چه مراکزی را در چه سطحی بازدید کنند به عنوان مثال اطلاعاتی درباره راکتور اراک مطالبه می‌کردند که ما براساس دلایل خودمان آن را در اختیارشان قرار نمی‌دادیم لذا اگر ما اطلاعات راکتور اراک را در اختیار آنها قرار می‌دادیم با جستجو در طول مسیر اجناس مورد نظرمان را پیدا می‌کردند زیرا نسبت به نیاز ما از تجهیزات آگاه بودند و در سیستم بین‌المللی که گردش کالا وجود دارد، مسیر کالاهای ما را پیدا می‌کردند به همین دلیل اطلاعات را تا زمانی که اجناس را پس از ورود تحویل می‌گرفتیم، حفظ می‌کردیم  به عنوان مثال به بازرسان آژانس اعلام می‌کردیم محل استقرار دوربین‌ها کجا خواهد بود ما باید کانال‌های دوربین را پیش‌بینی کنیم تا به منظور نصب آن با شما همکاری کنیم بنابراین همانطور که می‌دانید در زمینه‌های این چنینی با آژانس کاملا همکاری داشتیم. به نظر من، دسترسی های آژانس اکنون به سایت های هسته ای بیشتر از قبل شده و این غیرمنطقی و مضر است.

آینده صنعت هسته‌ای کشور را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

*** باید در صنعت هسته ای تکلیفمان را معلوم کنیم

عباسی: آینده کشور خوب است و بنده آینده کشورمان را خوب پیش‌بینی می‌کنم زیرا مدیران و متفکران خوبی در کشور وجود دارد، از امنیت و انسجام هم برخورداریم اما باید در موضوع هسته‌ای تکلیف خود را روشن کنیم که به چه چیزی نیاز داریم لذا اگر به طور دقیق نیازهای ما در این حوزه مشخص شود می‌توان بر مبنای آن حرکت کرد و مشکلی هم وجود نخواهد داشت.