آیا چین شهری به نام کاشان برای بافت فرش دارد؟

رئیس ملی فرش ایران اعلام کرد: آنچه درباره وجود شهری به نام کاشان در چین مطرح می‌شود که فرش ایران را به نام کاشان تولید می‌کند، شایعه‌ای است که حدیث متواتر شده است.

کد خبر: ۳۴۱۷۲۱

تاریخ: ۱۵ دی ۱۳۹۵ - ۰۵:۰۴

صراط: رئیس ملی فرش ایران اعلام کرد: آنچه درباره وجود شهری به نام کاشان در چین مطرح می‌شود که فرش ایران را به نام کاشان تولید می‌کند، شایعه‌ای است که حدیث متواتر شده است.

به گزارش ایسنا، حمید کارگر در همایش هم داستانی اهالی هنر و فرش افزود: با تحولی که در وضعیت اقتصادی چین اتفاق افتاده، آن‌ها از تولیدکننده به مشتری تبدیل شده‌اند.

همچنین در این همایش، مسعود کیمیایی اظهار کرد: خیلی سخت است که در جای اصیلی مثل موزه فرش درباره فرش صحبت کرد. یادم می‌آید که در ۲۰ سالگی مقاله‌ای در این باره نوشتم و تحقیقاتی در این زمینه انجام دادم.

این کارگردان افزود: مهمترین اطلاعاتی که از آن زمان به یاد دارم این بود زمانی که قرار بود موسیقی تحریم شود تمام هستی خود را به فرش داد. سازبندی و طعمی که متن موسیقی دارد در فرش آمد و حالا در حاشیه کویر، فرش‌هایی داریم که باغ را به خانه می‌آورند.تولد، ازدواج و عاشقانه‌ها با فرش است وبدرود ازا ین دنیا از روی فرش صورت می‌گیرد. فرش همه جای زندگی ما هست. روی آن گریستیم، خندیدیم و عاشقانه‌ داشته‌ایم و هر انچه که فرازها و فرودها است به ویژه در شرق و در ایران با فرش است.

او ادامه داد: مطمئنا اقوام را می‌توان از روی فرش شناخت حتی دیوارنگاری از فرش می‌آید و بخشی از آن از موسیقی، به هر جهت بافت فرش باید خیلی عزیز شمرده شود. هنگامی که من در خیابان فرش‌های تقلبی را می‌بینم دلم می‌گیرد، مغازه‌هایی که  کنار هم قرار دارند و تقلب‌ها از سقف آویخته شده است را می‌بینم یاد بافنده‌هایی می‌افتم که چرا باید به انزوا بروند.

کیمیایی بیان کرد: آقایانی که سمتی در این داستان دارند باید این موضوع را جدی بگیرند. انبوهی از تحلیل‌ها درباره فرش وجود  دارد اما قرار است من کم صحبت کنم.

اشرافی شدن فرش دستباف به سود فرش ماشینی است

ناصر فکوهی یکی دیگر از سخنرانان این همایش بود که درباره فرش گفت: من می‌توانم فرش را از حوزه تخصصی خودم و هویت فرهنگی مطرح کنم. هر بار که بحث فرش می‌شود همه مسئله هویت قومی و محلی را مطرح می‌کنند. هنر فرش که یکی از هنرهایی است که ما به آن هنر بافته می‌گوییم، در ایران متفاوت است و در فرهنگ‌های مختلف در سطح جهان وجود دارد. این هنر در ایران قدمت چند هزار ساله دارد.

این جامعه شناس ادامه داد: پهنه‌ای که ما از آن صحبت می‌کنیم در اصطلاح فرهنگ شناسی پهنه فرهنگ ایرانی گفته می‌شود که از شمال هند تا بین‌النهرین، از قفقاز تا خلیج فارس وجود دارد و لزوما به ایران سیاسی ربطی ندارد. دو مفهوم سیستم بافت به عنوان زبان یا انباشت حافظه و انتقال فرهنگ و مفهوم دیگر بازنمود، خوانش و تحلیلی که می‌توانیم از سیستم فرش به عنوان تکثر فرهنگی داشته باشیم، قابل اهمیت هستند.

او در بخش دیگری از صحبت‌هایش بیان کرد: شیوه خوانش حتی در سخت‌ترین نوشتارها سیستمی است که می‌توان کم و بیش آن را خواند اما در سیستم‌های غیرنوشتاری مثل فرش آیا می‌توان آن را به عنوان یک متن در نظر گرفته و رمز گشایی کرد. تاریخی که در طرح‌ها و رنگ‌ها وجود دارد را خواند؟ بنابراین باید به دنبال یک کار متفاوت رفت. کاری که ما آن را انجام نداده‌ایم. این کار پروژه عظیمی است زیرا خوانش تاریخی ما است که آن‌را بافته‌اند. داستان عواطف، ‌غم‌ها و شادی‌ها است.

فکوهی افزود: فرش به عنوان رسانه دارای قدرت فیزیکی پایدار است که در درون آن انباشته شده، بنابراین سیستم دانش کار دشواری است. البته این کار روی تمدن آمریکای لاتین و سیستم  بافته‌های آن‌ها که فرش نیست، شروع شده است. حتی رو سیستم ساخت جواهر و معماری نیز انجام می‌شود. از طرفی فرش تنها نظامی نیست که انباشت فرهنگی داشته باشد. ما در این زمینه شعر، موسیقی، نظام ضرب‌اهنگی دیداری مثل رقص و گرافیک را هم داشته‌ایم.

این جامعه شناس بیان کرد: سیستم قومیت ملی که در فرهنگ ما وجود دارد، خودش را به فرش منتقل کرده است که جنبه هویتی دارد و کاملا متکثر است. همانقدر که شمال با جنوب متفاوت است، فرش‌های ما نیز متفاوت هستند و این تکثر موجب از هم پاشیدگی عمومی نشده است. از طرفی هر ایرانی می‌تواند این تفاوت را تشخیص دهد و با آن رابطه برقرار کند.

او گفت: حفظ، مارا وارد رویکرد حوزه‌ای می‌کند که اهمیت خاصی دارد. نگهداری فرش در حوزه حفظ خاطره جمعی قرار دارد. اما آیا باید نگاه ما به فرهنگ، نگاه موزه‌ای باشد؟ زمانی که ما قابلیت هویتی خودمان را به دلایلی از دست دادیم، فرش آن‌را از دست نداده پس یک هویت پتانسیل ساز است و نیاز به سیاست‌های بالادستی دارد که من نمی‌بینم چندان اجرا شود. این موضوع گرایش به اشرافی شدن فرش دستباف و کنار رفتن آن به سود فرش ماشینی دارد و اگر این اتفاق بی‌افتد سیستم هویتی فرش ایران به نابودی رفته است.

فکوهی اظهار کرد: هیچ دلیلی ندارد از کپی رایت دفاع نکنیم و اجازه دهیم فرش دستباف جز ایران در جای دیگری تولید شود. مگر آن‌که زیر نظر کشور خودمان باشد. از طرفی اشرافی کردن فرش دستباف و افزایش قیمت، سیستم هویتی فرش را از بین می برد و ما تا ۱۰۰ سال آینده نمی‌توانیم از فرش ایرانی دفاع کنیم.

نزدیک به دو دهه فرش به آموزش آکادمیک پیوسته است

رئیس دانشگاه هنر دیگر سخنران این مراسم بود که بیان کرد: فرش قدمت زیادی دارد و ما از دوران هخامنشی این هنر را داشته‌ایم. ما به تعداد فرهنگ و اقوام در کشور فرش داریم. همانطور که موسیقی و معماری داریم و علت آن‌هم جغرافیای کشور ما است.

غلامرضا اکرمی اظهار کرد: فرش هنر زنده‌ای است که شاید به معماری و موسیقی ما نزدیک است زیرا بسیاری از نقوشی که در فرش دیده می‌شود، در معماری از جمله گنبد مسجد شیخ لطف‌الله یا مسجد جامع یزد می بینیم. گل‌هایی که در قالی است در کاشی کاری و معماری ما هم وجود دارد و این موضوع نشان دهنده این است که هنرهای ما تا چه اندازه با هم پیوند دارد.

او در بخش دیگری از سخنانش گفت: خوشحالیم که نزدیک به دو دهه فرش به آموزش آکادمیک پیوسته و در دانشگاه هنر تدریس می‌شود اما هنوز هم محتاج هنرمندان بومی است که به صورت تجربی و  سینه به سینه این هنر را می‌اموزند. جای تاسف است که ارزش هنرهای فرهنگی خودمان را نمی‌بینیم.

رئیس دانشگاه هنر با بیان اینکه شنیده می‌شود در چین شهری به نام کاشان ایجاد شده است، افزود: می‌گویند در این شهر، فرش مارا به اسم کاشان عرضه می‌کنند و این جای تاسف دارد.

اعلام آمادگی خانه هنرمندان برای شکل گیری انجمن هنری فرش

مدیرعامل خانه هنرمندان، دیگر سخنران این همایش نیز درباره فرش توضیح داد: من به فرش علاقه دارم و وقتی که از من دعوت کردند به این مراسم بیایم با اشتیاق پذیرفتم.

مجید رجبی معمار اعلام کرد: از نگاه هنری باید انجمن هنری فرش و دستبافته‌های ایرانی هرچه قویتر شکل بگیرد تا در کنار انجمن‌های دیگر فعالیت کند. ما نیز در این زمینه اعلام آمادگی می‌کنیم و مجموعه خانه هنرمندان پذیرای انجام چنین کاری است. زیرا حتی فرش به طور جدی در حوزه میراث فرهنگی نیز قرار نگرفته است.

در کشور ما موضوع در عرصه فرهنگی گم شده است

حمیدرضا اردلان -هنرشناس- نیز در این مراسم و در بخشی از صحبت‌هایش بیان کرد: در کشور ما موضوع در عرصه فرهنگی گم شده است. نمی‌توانیم بگوییم پزشکی چیست مگر آنکه موضوع آن‌را بفهمیم. درباره فرش هم باید اهمیت آن‌را بیان کرد.

او بیان کرد: در زمان گذشته فعل در زبان جاری نبود یعنی قبیله‌ای برای آن‌که به شکار برود، اصوات ترکیبی بیان می‌کرد. در حال حاضر اگر بخواهیم غذا بخوریم، صرف زمان در زبان و بیان ده‌ها جمله به این قضیه می‌رسیم. در فرش زمان وارد شده و دوران تاریخی گم شده است. با چنین وضعیتی موضوع فرش گم شد و هیچ شکلی نمی‌توان فرش را نجات داد مگر موضوع آن دوباره برای مردم پیدا شود.

محسن شریفیان -سرپرست گروه لیان- قبل از اجرای قطعاتی، گفت: مادر بزرگی داشتم که می‌گفت، ما یک عمر فرش زیرپای مردم را بافتیم. نمی‌دانم ایراد کار کجاست اما کاری کنیم فرش‌باف‌ها مثل مادربزرگ من حرف نزنند و به خودشان افتخار کنند.

مسعود فروتن نیز که اجرای این مراسم را بر عهده داشت، طی سخنانی گفت: نسل ما روی فرش بزرگ شد و گل را از روی گل‌های قالی شناخت. نمی‌دانم چرا آن را از ما گرفتند و به جایش موکت دادند همانطور که ظرف‌های فلزی را گرفتند و همه خانه‌ها پر از ظرف ملامین شد اما خوشبختانه هنوز هم در جهیزیه یک دختر یک فرش دستباف می‌دهند.