به مناسبت سالروز شهادت سید مصطفی خمینی

شهیدی که چهلمش انقلاب را کلید زد

سیّد مصطفی خمینی از نوابغ و برجستگان حوزه‏ های علمیّه بود که در زمان کوتاهی در عرصه علم و عمل به مدارج عالی دست یافت.

کد خبر: ۳۲۹۳۱۷

تاریخ: ۰۱ آبان ۱۳۹۵ - ۰۸:۲۳

صراط: سیّد مصطفی خمینی از نوابغ و برجستگان حوزه‏ های علمیّه بود که در زمان کوتاهی در عرصه علم و عمل به مدارج عالی دست یافت.

گوهرهای شب‌چراغ لمعه خون

شهید آیت‌الله سید مصطفی خمینی

آیت‏اللّه سیّد مصطفی خمینی در سال 1309 ش در شهر مقدس قم چشم به جهان گشود. او را به مناسبت نام جدّش مصطفی نام نهادند. وی کودکی خود را در فضایی ملکوتی و در دامان خورشید فروزنده اسلام و پدری بزرگوار و مادری پاک‏سرشت و در محیطی پر از معنویّت و صفا و صمیمیّت سپری نمود.

آیت‏اللّه سیّدمصطفی خمینی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه‏های باقریّه و سنایی قم به پایان رساند. علاقه فراوان وی به علوم اسلامی و روحانیّت و همچنین راهنمایی‏های پدر بزرگوار و دوستان دلسوزش موجب گردید که بعد از پایان دوران ابتدایی به صف طلاّب حوزه علمیّه بپیوندد. او در راه فراگیری علومِ اهل‏بیت تلاش فوق‏العاده‏ای داشت و همین امر باعث شد که در اندک‏زمانی به مراتب علمی و فرهنگی چشم‏گیری دست یابد و در کم‏تر از شش سال دروس سطح حوزه را نزد استادانی همچون آیات بزرگوار شیخ مرتضی‏حائری، شهید صدوقی، سلطانی و شیخ عبدالجواد اصفهانی به پایان رسانَد.

وی بعد از شش سال تحصیل دروس سطحِ حوزه، در 22 سالگی به دوره تخصّصی خارج اصول و فقه وارد شد و از محضر استادان بزرگواری همچون آیات عظام حجّت، بروجردی، محقّق داماد، امام خمینی، شاهرودی، خوئی، محمدباقر زنجانی و محسن حکیم بهره برد و در 27 سالگی به درجه اجتهاد نایل گردید.

حاج آقا مصطفی خمینی از جمله بهترین شاگردان حضرت امام بود. وی از چنان هوش سرشاری برخوردار بود که علاوه بر فقه و اصول، در علوم معقول و فلسفه و کلام نیز در اندک‏زمانی به مراتب بالای علمی دست یافت. او منظومه حکمت را نزد یکی از استادان فلسفه آموخت و بلافاصله به تدریس آن پرداخت و طولی نکشید از استادان برجسته حکمت شناخته شد. وی اسفار را از علاّمه مرحوم سیّدابوالحسن رفیعی قزوینی و علاّمه عالی‏قدر سیّد محمّدحسین طباطبایی فراگرفت. به برکت هوش سرشار و استعداد فوق‏العاده‏ای که داشت هنوز به سی سالگی نرسیده بود که در دانش‏های معقول و منقول از جمله افراد صاحب نظر حوزه شد.

سیّد مصطفی خمینی از نوابغ و برجستگان حوزه‏های علمیّه بود که در زمان کوتاهی در عرصه علم و عمل به مدارج عالی دست یافت. وی در کنار تحصیل و تدریس علوم اسلامی در فرصت‏هایی که پیش می‏آمد به تألیف و نگارش می‏پرداخت که در زمینه‏های مختلف کتاب‏های ارزنده‏ای را به یادگار نهاده است.

حاج آقا مصطفی خمینی در دامان مکتبی بزرگ شده بود که سیاست در آن عین دیانت به حساب می‏آید. لذا از همان روزهای اول دوره جوانی به دنبال پدر بزرگوارش در این مسیر گام نهاد و با کمال جدیّت و تلاش مشغول فعّالیّت شد. وی از سویی تحت تأثیر شخصیّت نستوه پدر بزرگوارش حضرت امام خمینی رحمت‏الله علیه قرار داشت و از سویی دیگر به سبب شناخت عمیق و متفکّرانه مسائل سیاسی و فرهنگی روز کشور و جهان، از همان سال‏های نوجوانی و جوانی به سوی مبارزه های سیاسی کشیده شد و توانست در روند حرکت پیروزمندانه انقلاب اسلامی ایران نقش مهمّی را ایفا کند.

او در سال‏های زندگی دست از جهاد و مبارزه برنداشت و همواره در مسیر حمایت از دین و احکام الهی گام برمی داشت. ایشان در آغاز جوانی با فداییان اسلام آشنا شد و با بنیان‏گذاران آن رابطه‏ای صمیمی داشت. وی بعد از دستگیری حضرت امام رحمت‏الله علیه در 15 خرداد سال 42، نقش بسزایی در به حرکت درآوردن نیروهای مردمی داشت و قیام غرورانگیز مردم قم را رهبری کرد و با این فریاد که «مردم! خمینی را گرفتند» همه را بر ضدّ حکومت پهلوی بسیج نمود. او در تبعیدگاه ترکیه افزون بر یاری امام، پیام‏رسان نهضت اسلامی بود و از هر فرصتی که به‏دست می‏آمد، برای هدایت و مبارزه و افشاگری استفاده می‏کرد.

مرحوم حاج آقا مصطفی خمینی رحمت‏الله علیه حتی در روزگاری که در عراق و نجف اشرف دوره تبعید را می‏گذراند در مقابل جنایت‏های استکبار جهانی به رهبری آمریکای جهان‏خوار و صهیونیست‏ها و دستگاه جبّار شاه و دولت بعث عراق سکوت نکرد و افزون بر مبارزه با نظام شاه، از مبارزه با نظام بعث عراق نیز غافل نشد. فعّالیت‏های ایشان به حدّی بود که سبب شد در 21 خرداد سال 48 از طرف حزب بعث دستگیر و به بغداد برده ‏شود و رئیس جمهور عراق، حسن البکر، به او هشدار ‏دهد که در صورت ادامه مخالفت، نظام عراق ناچار به تصمیمی خواهد شد که موجب ناراحتی پدر بزرگوار او میشود.

وقتی حکومت‏های ایران و عراق نتوانستند فعالیّت‏های سیاسی حاج آقا مصطفی را متوقّف کنند و وجودش را خطری جدّی برای حکومت‏هایشان تشخیص دادند، به فکر عملی کردن تهدیدهای خود افتادند و سرانجام در روز یکشنبه اوّل آبان 1356 ش، در حالی که بیش از 47 بهار از عمر او نمی‏گذشت، به طرز مشکوکی وی را مسموم کردند و به شهادت رساندند. مرحوم حاج سیّد احمد خمینی در این‏باره می‏فرماید: «آنچه می‏توانم بگویم و شکی در آن ندارم این‏که ایشان را شهید کردند؛ زیرا علامتی که در زیر پوست بدن ایشان روی سینه، روی سر و دست و پا و صورت ایشان بود، حکایت از مسمومیّت شدید می‏کرد و من شکی ندارم که او را مسموم کردند. اما چگونه این کار صورت گرفته، نمی‏دانم. ولی همین‏قدر بگویم که ایشان چند ساعت قبل از شهادت در مجلس فاتحه‏ای شرکت کردند که در آن‏جا بعضی از ایادی رژیم پهلوی دست‏اندرکار دادن چای و قهوه بوده‏اند.»

حضرت امام خمینی رحمت‏الله علیه در وصف حاج آقا مصطفی فرمودند: «من امید داشتم که این مرحوم(حاج آقا مصطفی) شخص خدمت‏گزار و سودمند برای اسلام و مسلمین باشد، ولی «لا رادَّ لَقضائِهِ وَ اِنَّ اللّهَ لَغَنیٌ عَنِ العالمین»؛ تقدیر الهی چیز دیگری بود و هیچ امری نمی‏تواند قضا الهی را مانع گردد.»

مراسم‌های ختم شهید مصطفی خمینی به ویژه مراسم چهلم او حرکت مردم مؤمن را کلید زد و چراغ انقلاب را روشن کرد.

آیت‏اللّه بهاءالدینی رحمت‏الله علیه درباره حاج آقا مصطفی خمینی می‏فرمودند: «آیت اللّه حاج آقا مصطفی خمینی دانش‏های عقلی و نقلی و سیاست اسلامی و دینی را در جوانی یاد گرفته و به جایی رسیده بود که از نخبگان زمان ما، بلکه عصرها و زمان‏ها بود. درست‏گفتار و نیک سیرت بود. با کمال زیرکی و هوشیاری به نفوس آگاهی داشت. در انقلاب اسلامی و حوادث آن نقش بسیار ارزنده‏ای داشت.»

مقام معظم رهبری در تجلیل از شخصیّت حاج آقا مصطفی می‏فرمایند: «سیّد مصطفی خمینی یکی از شخصیت‏های بالقوّه و بالفعل اسلام بود. او شخصیّتی همه‏جانبه داشت و چنین به نظر می‏رسید که همه خصوصیّات مثبت در وجود ایشان در حال رشد و ترقّی است. بنده ایشان را به عنوان یک چهره برجسته حوزه علمیه قم از سال‏های قبل می‏شناختم و تجلیل از مقام [و] منزلت وی در واقع احترام به حضرت امام رحمت‏الله علیه و تجلیل از ارزش‏های اسلامی و انقلابی محسوب می‏شود.»

منابع

1. امید اسلام، شهید آیت الله حاج سید مصطفی خمینی به روایت اسناد ساواک.

2. ماهنامه شاهدیاران، ویژه نامه شهید آیت الله سیدمصطفی خمینی.

3. گلشن ابرار، جلد 2، زندگی نامه «سید مصطفی خمینی».

فصلنامه فرهنگ پویا 27-26.