بیداری‌اسلامی و ریشه‌شناسی بحران‌سوریه

جمهوری اسلامی ایران با هرگونه نظام دیکتاتوری و ستمکار در هرجای دنیا که باشد مخالف است و در مورد سوریه نیز قائل به انجام اصلاحات سریع و زود بازده می باشد ولی با هرگونه دخالت خارجی که قطعا در جهت مصلحت مردم سوریه نخواهد بود مخالف است.

کد خبر: ۳۲۲۰۸

تاریخ: ۱۹ شهريور ۱۳۹۰ - ۱۱:۲۴

پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران به زعامت و رهبری امام خمینی رحمةالله علیه در سال ۱۹۷۹ میلادی و شگفتی تمام دنیا از این رویداد مهم، بار دیگر جهان در سال ۲۰۱۱ شاهد یکی از نادرترین رویدادها در طول تاریخ بود که همان بیداری اسلامی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا مي باشد.
در زمینه بیداری اسلامی در منطقه که حدود هشت ماه از آغاز آن در تونس می گذرد سخن بسیار گفته شده است اما محدودیت اطلاع رسانی در کشورهای دچار بحران و وجود رسانه های پیشرفته دنیا از جمله اینترنت و کانال های ماهواره ای مغرض و جهت دار باعث شده تا در این مدت کارشناسان سیاسی منطقه برداشت ها و تحلیل های مختلف و بعضا متناقضی از این تحولات و انقلاب ها را ارائه دهند.
اگرچه سرعت این اتفاقات به حدی پرشتاب است که مجالی برای تحلیل درست و منطقی باقی نمی گذارد و امکان پیش بینی را بسیار دشوار نموده است ولی به هر حال اطلاعات صحیح و درست می تواند دولتمردان بدون غرض را برای برنامه ریزی و بهره وری هرچه بهتر از این تحولات مساعدت نماید.
انقلاب تونس به دلیل شتابی که در شکل گیری اش داشت بسیار شگفت انگیز بود. درکشوری که علیرغم تدابیر شدید امنیتی و نظام بسته و دیکتاتوریش، خودسوزی یک شهروند ستمدیده تونسی باعث بروز یک انقلاب مردمی و خودجوش گردید و با سرعت زیادی و با شعار تاریخی « الشعب یرید اسقاط النظام » در طی یک ماه و چند روز منجر به سقوط نظام دیکتاتوری چندین ساله در این کشور شد آغازگر بیداری اسلامی در منطقه گردید.
پس از آن انقلاب مصر موجب شگفتی جهانیان شد. در این کشور نیز پس از اقدامی مشابه در تونس، با خودسوزی چند نفر در مصر به حدی شعار یاد شده یعنی « مردم خواهان سقوط نظام هستند » در میدان تحریر قاهره و سایر شهرهای مهم کشور مصر تکرار شد و ملت محروم این کشور در برابر نیروهای امنیتی مقاومت کردند تا اینکه در مدت کمتر از بيست روز این خواسته مردم و بویژه جوانان مصری بدون وابستگی به حزبی خاص محقق گردید و نظام دیکتاتوری و وابسته به غرب و صهیونیستی حسنی مبارک نیز سقوط کرد.
همانطور که گفته شد این انقلاب ها بدون پیش بینی استکبار جهانی و با سرعت بسیار زیادی شکل گرفت و ثمره داد. به همین دلیل غرب با محوریت آمریکا و نفوذ صهیونیست جهانی را بر آن داشت تا به نحوی در ادامه روند بیداری اسلامی کشورهای منطقه تأثیر گذاشته و ضمن اینکه مانع گسترش این قیام ها در سایر کشورهای منطقه شودآنها را با شکست مواجه سازد چرا که ادامه این روند موقعیت حاکمان وابسته به آنان را در منطقه به خطر می انداخت.
از اینرو مشاهده می شود علیرغم مردمی بودن اعتراضات و وجود زمینه مناسب در کشور لیبی (به دلیل ستم های فراوانی که در طول مدت حکومت قذافی بر سر مردم این کشور وارد آمده است) غرب با ایفای نقش های مختلف، روند سقوط نظام دیکتاتوری قذافی را کند نمود و سرانجام پس از ۶ ماه کشمکش مخالفان و طرفداران قذافی، این انقلاب نیز به ثمر رسید و قذافی پس از حدود ۴۲ سال از قدرت خلع شد..
همین امر در کشور یمن ملاحظه می شود. دخالت های خارجی باعث شده است مطالبات مردم یمن با مقاومت نیروهای به ظاهر طرفدار علی عبدالله صالح مواجه شود به نحوی که علیرغم گذشت بیش از هفت ماه از اعتراضات شدیدی مردمی و خواسته اکثریت مردم یمن مبنی بر سقوط حکومت دیکتاتوری این کشور، تاکنون این خواسته مردم محقق نشده است.
در این اثناء کشورهای عربی حوزه خلیج فارس که همگی دارای حکومت پادشاهی و دیکتاتوری بوده و بازیچه دست آمریکا هستند به دلیل نگرانی شدید از سرایت این بیداری اسلامی در کشورهای خود، با هدایت آمریکا و به طور کلی غرب در صدد سرکوب هرگونه اعتراضات مردمی در این کشورها برآمدند که البته مهمترین نقش را در این زمینه، کشور عربستان سعودی ایفا می کند.
در این رابطه می بینیم که چگونه نظام دیکتاتوری بحرین پس از ناکامی از مقابله با خواسته های مردمی آن کشور، از عربستان و سایر کشورهای عربی خلیج فارس استمداد می طلبد و به کمک این حکومتهای دستنشانده غرب، دست به سرکوب خونین مردم مظلوم و ستمدیده آن کشور می زند.
در این زمان جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از کشورهای مهم و موثر در منطقه(قدرت منطقه اي)، از آغاز اعتراضات مردمی در کشورهای یاد شده از حرکتهای مردمی در این کشورها یعنی تونس، مصر، لیبی، یمن و بحرین به طور رسمی حمایت نمود و خواستار احترام دولت های یاد شده نسبت به خواسته های مشروع مردمی شد.

نقش رسانه های مهم در تحولات اخیر منطقه
استفاده از سایت های مختلف اینترنتی از جمله فیس بوک و تویتر و همچنین ارائه گزارش های مستمر و لحظه به لحظه توسط کانال های ماهواره ای پربیننده عربی مانند العربیه و الجزیره و تا حدودي BBC عربي نقش بسيار مهم و اساسي در اطلاع رساني، ترغيب و هدايت اذهان عمومي كشورهاي منطقه بويژه جوانان داشته است. شيوه هاي مشابه اعتراضات از جمله نوع شعارها و خواسته هاي مردم گواهي بر اين ادعاست.

جایگاه سوریه در بیداری اسلامی
و اما آنچه که در عرصه سیاسی و اجتماعی سوریه می گذرد با آنچه که در کشورهای یاد شده می گذرد بسیار متفاوت است. اتفاقات و تحولاتی که در کشورهای تونس، مصر، لیبی، یمن و بحرین در حال جریان است ناشی از خیزش مردمی در این کشورهاست ولی در کشور سوریه اینچنین
نمی باشد. مقامات دولت سوريه مي‌گويند، اين ناآرامي‌ها از خارج از کشور هدايت مي‌شود و گروه‌هاي مسلح تحت حمايت غرب عامل کشتار غيرنظاميان هستند.
از طرفی باتوجه به دژ مستحکمی که توسط ایران، سوریه و حزب الله لبنان در برابر استکبار بویژه رژیم صهیونیستی ایجاد شده و غرب و مزدوران آنها در منطقه نتوانستند در ایران و حزبالله لبنان شیطنت کنند و از طرفی تحولات سریعی که در کشورهای عربی در حال وقوع است، غرب از افزایش قدرت جمهوری اسلامی ایران بسیار نگران است. به همین جهت تلاش دارد تا ضمن سیاه نمائی اوضاع در سوریه، سیاست جمهوری اسلامی ایران به عنوان هم پیمان سوریه در برابر تحولات منطقه را دوگانه جلوه دهد.
همچنین باز به دلیل سرعت زیاد گسترش اعتراضات مردمی در منطقه، انحراف افکار عمومی به سمت سوریه باعث می شود تا تحت شعاع مسائل این کشور، این اعتراضات مورد سرکوب حاکمان ظالم کشورهای منطقه با همکاری غرب و بویژه آمریکا قرار گیرد که می توان نمونه بارز آن را در کشور بحرین ملاحظه کرد.
در مورد تأثیر رسانه های نظام سلطه در این رویدادها می توان به نحوه اطلاع رسانی این رسانه ها در کانال های ماهواره ای مشهور جهان عرب مانند الجزیره، العربیه، BBC عربی، ۲۴فرانسه و سایر کانال های کشورهای عربی حوزه خلیج فارس اشاره کرد.
اغلب این کانال ها که با هدایت عربستان سعودی و در حقیقت استکبار جهانی در مورد تحولات منطقه خبرپراکنی می کنند، پس از پوشش مناسب قیام های مردمی در تونس و مصر و تا حدودی لیبی، باتوجه به خوف سران دیکتاتور منطقه از گسترش این اعتراضات در کشورشان، با هجمه شدید رسانه ای به نظام سوریه و شخص بشار اسد، در صدد انحراف افکار عمومی به این سمت هستند تا از تشدید اعتراضات در کشورهای منطقه مانند بحرین جلوگیری کنند و در همین راستا به روشنی دیده می شود که از انعکاس اخبار در مورد بحرین در کانال های یاد شده خودداری می گردد.
این تهاجم شدید رسانه ای برعلیه سوریه تنها در جهان عرب نیست بلکه در سایر کانال های خبری و ماهواره ای وابسته به غرب از جمله CNN و BBC و VOA فارسی و BBC فارسی ملاحظه می شود که عمدتا نیز سیاست های جمهوری اسلامی ایران در منطقه را زیر سؤال می برند.
از سوی دیگر نقش سلفی ها در سوریه را در این اتفاقات نباید نادیده گرفت. باتوجه به نفوذ وهابیت به رهبری عربستان سعودی در سال های اخیر در سوریه، زمینه بروز اعتراضات از سوی سنی های این کشور تا حدودی فراهم شده است که در همین زمینه نقش رسانه های مغرض در تحریک این افراد آشکار می شود.
دشمنان قسم خورده جمهوری اسلامی ایران و به طور کلی جریان مقاومت در منطقه همزمان با بیداری اسلامی در منطقه، از این فرصت استفاده کرده و با ایجاد فتنه در سوریه قصد برهم زدن نظام حاکم به ریاست بشار اسد را دارند. بهترین راه برای ایجاد فتنه، فرقه گرایی در این کشور است. بیشتر جمعیت کشور سوریه (حدود ۶۵%) سنی مذهب می باشند و برخی از آنان از سنی های افراطی بوده که عمدتا از عربستان تغذیه می شوند. از آنجائیکه هیئت حاکمه در این کشور عمدتا از علویون هستند و این امر سال های متمادی است که برای سنی ها ناخوشایند است از اینرو دشمنان از این راه وارد شده و دلیل عمده دوستی سوریه با ایران و حزب الله را شیعه بودن آنان وانمود می کنند. از جمله کانالهای ماهواره ای وابسته مانند صفا و الوصال و الخلیجیه و اورینت و سایر کانال های ماهواره ای وابسته به غرب با تحریک احساسات مذهبی سنی ها زمینه را برای قیام علیه بشار اسد آماده می نمایند.
اما با اتخاذ سیاست دولت سوریه مبنی بر اطلاع رسانی صحیح از وقوع جنایت های بی سابقه توسط مخالفان نظام که عمدتا اجیر شده دشمنان خارجی سوریه هستند و با انتشار تصاویر فجیعی از جنایت ها در تلویزیون و مطبوعات این کشور ازجمله مثله کردن جنازه های نیروهای ارتش و پلیس و به آتش کشیدن این جنازها و ... و همچنین با پخش اعترافات دستگیر شده ها وآنالیز کردن مطالب و صوت ها و تصویرهای منتشره در فیس بوک و فیلم هایی که توسط گوشی های موبایل توسط گروه های مزدورگرفته می شود و در کانال های مغرض پخش می گردد، تا حد زیادی مردم را از توطئه های این دشمنان آگاه سازند به نحوی که نخبگان فرهنگی، دینی و سیاسی و عمده مردم سوریه به بزرگ نمائی های رسانه های مغرض توجه نمی کنند.
در همین راستا یکی از نکات مهمی که در تحولات اخیر در سوریه قابل ملاحظه است بی اعتنائی به خط قرمزی که تاکنون در سوریه وجود داشت و آن عدم اجازه به شخصیتها و یا رسانه های این کشور مبنی بر به چالش کشیدن سیاست های خانئانه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بویژه عربستان سعودی بود. باتوجه به موضع گیری کانال های وابسته به این کشورها مانند الجزیره و العربیه که با پخش تصاویر بعضا جعلی و یا بزرگ نمائی اعتراضات که برای مردم سوریه آشکار شده است که این اعتراضات مردمی نیست، باعث شده که در تحلیل های سیاسی به راحتی از همدستی حاکمان این کشورها با غرب پرده بردارند.
از عوامل مهم دیگری که در بروز حوادث اخیر در سوریه تأثیر داشته است می توان به تک حزبی بودن و عدم برگزاری انتخابات آزاد در این کشور، فشارهای بیش از حد سیستم های امنیتی (که گفته می شود ۱۷ دستگاه امنیتی در این کشور وجود دارد) به مردم و برخی از نخبگان مذهبی، فساد اقتصادی موجود در بدنه حاکمیت نظام و وجود فقر در سطح این کشور اشاره کرد.
عمده مردم سوریه خواهان انجام اصلاحات در حکومت می باشند ولی نه به قیمت براندازی نظام فعلی به ریاست بشار اسد. علاقه ای که بیشتر مردم سوریه به بشار اسد بویژه به دلیل روحیه مقاومت وی دارند، پس از مشاهده رفتار ددمنشانه و غیرانسانی که توسط گروه های سلفی در این کشور در جریان است رفتاری که تاریخ سوریه بعد از قتل عامی که صلاح الدين ایوبی در مورد شیعیان این سرزمین انجام داد تاکنون به خود ندیده بود، مردم سوریه که احساس کردند دستان خارجی و دشمنان قسم خورده حکومت فعلی سوریه در بروز این فتنه در کار است در مقابل این اغتشاشات واکنش نشان داده و به حمایت از بشار اسد دست به راهپیمایی زده و کارناوالهای فراوانی در خیابان های شهرهای بزرگ از جمله دمشق، حلب و لاذقیه به راه انداختند به طوریکه چندین شب تا نزدیکی اذان صبح سر و صدای این حمایت ها که بعضا با تیراندازی هوایی و نورافشانی همراه بود شنیده می شد.
در ابتدا تصور می رفت باتوجه به تحولات اخیر در کشورهای عربی، سوریه نیز آسیب پذیر باشد ولی با واکنشی که از سوی مردم و سران رسمی اهل سنت از جمله مفتی سوریه و مفتی دمشق و دکتر البوطی و سایر سران دینی و مذهبی که حتی از منتقدان بارز نظام بودند در دیدارهای علمای دینی با وزیر اوقاف و سایر مسئولان عالیرتبه سوریه نشان داده شد، دال بر دشواری وارد آوردن آسیب به دولت سوریه میباشد.
مصاحبه های چهره هایی مانند دکتر البوطی و دکتر محمد حبش از علما و روحانیون مشهور و منتقد نظام با شبکه های مختلف ماهواره ای و موضع گیری به نفع بشار اسد به دلیل آغاز اصلاحات اساسی در این کشور و همچنین بیانیه علمای مسلمان سوریه اعم از اهل سنت و شیعه، مؤید این مطلب است که براندازی حکومت بشار اسد کار آسانی نیست.
البته اتفاقاتی که در شهر حماه روی داد با سایر شهرهای این کشور تفاوت داشت. نیروهای خرابکار با محوریت سلفی ها پس از شکست در شهرهای بزرگ مانند درعا (شهر مرزی سوریه و اردن) و جسر الشغور (مرز سوریه و ترکیه) و تلکلاخ (مرز سوریه و طرابلس لبنان)، در صدد برآمد تا داغی که اهالی حماه از نظام اسد از حدود ۳۳ سال قبل یعنی در زمان ریاست جمهوری حافظ اسد دارند استفاده نموده و نقشه ای طراحی کرد تا مانند بنغازی لیبی جنگ داخلی صورت گرفته و آن شهر را به عنوان مرکز فرماندهی مخالفان نظام اسد قلمداد کند. در این زمینه و در چنین شرایط بحرانی حضور سفرای آمریکا و فرانسه در این شهر حاکی از همین برنامه ریزی است.
علیرغم انبوه تظاهرکنندگان در شهر حماه (بیش از ۱۰۰ هزار نفر گفته شده) نسبت به سایر شهرها که به بیش از ۳۰۰ نفر هم نمی رسد ولی با توجه به اینکه نیروهای امنیتی سوریه اطلاعاتی از این برنامه ریزی دشمن کسب کرده بود پس از چیره کامل بر مرز سوریه و ترکیه و کنترل شدید آن و در نتیجه جلوگیری از ورود هرگونه سلاح و نیروهای مخرب، با یک برنامه ریزی مناسب توانست برخی از سران مخالفان را با قصد اینکه شهر حماه آمادگی اجرای نقشه آنان را دارد به این شهر بکشاند و سرانجام ارتش این کشور با یک عملیات از پیش طراحی شده شهر حماه را محاصره و نیروهای امنیتی به دستگیری بیشتر عوامل خرابکار پرداختند و پس از پایان موفقیت آمیز این عملیات، این شهر در حال حاضر و بدون حضور ارتش در آرامش کامل بسر می برد.
در زمان تهیه این نوشته، کشور سوریه از جهت امنیتی در آرامش نسبی بسر می برد.
بشار اسد رئیس جمهور سوریه در نخستین مصاحبه تلویزیونی پس از آغاز بحران این کشور که در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان مصادف با ۳۰ مرداد ۱۳۹۰ انجام شد در مورد اوضاع کشورش با اظهار اینکه دولت دغدغه امنیتی در این کشور ندارد و نیروهای انتظامی بر اوضاع مسلط شده اند، بیشترین بحرانی که در سوریه وجود دارد را بحران سیاسی دانست که بخشی از غرب آن را بوجود آورده است.
رئيس جمهور سوريه در مصاحبه ياد شده همچنين به آغاز سريع اصلاحات در كشورش اشاره كرد و اعلام كرد كه اصل هشتم قانون اساسي سوريه جوهره نظام سياسي كنوني كشور است لذا تغيير يا تعديل آن بدون بازنگري ساير اصول قانون اساسي كلامي غير منطقي است . پس از ماه رمضان بايد كميته بررسي بازنگري قانون اساسي تشكيل شود كه كار آن شش ماه طول مي كشد.
تغيير قوانين و برنامه ها نياز به زمان دارد كه البته در اين زمينه ها زمانبندي شده است بطور مثال مي توان به برگزاري انتخابات پارلمان سوريه در بهمن ماه سال جاري اشاره كرد كه براساس تغييرات جديد در قانون انتخابات برگزار خواهد شد. در زمينه قانون جديد اطلاع رساني نيز گفت كه اطلاع رساني در مرحله انتقالي و پس از اصلاحات نقش محوري و اساسي در كشور خواهد داشت.
به اعتقاد برخی از تحلیلگران سیاسی پیروزی انقلاب لیبی نیز می تواند فرصت بهتر و مناسب تری جهت وارد آوردن فشارهاي سياسي براي دشمنان اين كشور فراهم آورد.

به طور خلاصه می توان گفت:
۱) تاكنون اعتراضات در سوریه مانند سایر کشورهای منطقه، مردمی و خودجوش نبوده و با توجه به اينكه راهپیمائی ها از ابتدا مسالمت آمیز نبود، حضور افراد مسلح و تیراندازی به سمت نیروهای نظامی و انتظامی باعث خونریزی زیادی در این تظاهرات شده است.
۲) عمده کشته های طرفداران نظام اسد از نیروهای ارتش و نیروهای امنیتی بودند که تعداد آنان را بیش از ۴۰۰ نفر اعلام کرده اند.
۳) کشور سوریه تاکنون بدین‌شکل با هجمه شدید سیاسی و رسانه ای آن هم از جانب کشورهای عربی دست نشانده غرب، مواجه نشده بود. این تبلیغات سوء و سیاه نمائی و بزرگ نمائی اوضاع سوریه باعث شد تا برخی از اقشار جامعه که دچار مشکلات عدیده بویژه اقتصادی بودند نیز جذب این تبلیغات شوند.
۴) حملات شدید سیاسی و اقدامات عملی غرب توسط دست نشانده‌های خود اعم از عربستان سعودی، گروه ۱۴ مارس به رهبری سعد حریری و ترکیه صورت می گیرد.
۵) نقش کانال های ماهواره ای پربیننده و مشهور جهان عرب بویژه الجزیره و العربیه که توسط کشورهای حوزه خلیج فارس اداره و هدایت می شوند در ایجاد آشوب در مناطق مختلف سوریه بسیار پر رنگ و بارز است.
۶) به اعتقاد برخی از کارشناسان سیاسی، باتوجه به تسلط نیروهای انقلابی در لیبی و سقوط نظام قذافی، غرب و رسانه ها مجال بیشتری برای فشار سیاسی و رسانه‌ای به سوریه پیدا خواهند کرد.
۷) از دید کارشناسان سیاسی حمله نظامی به سوریه بسیار دور از انتظار است چرا که همسایگی این کشور با رژیم صهیونیستی و واکنش هم پیمانان سوریه در جبهه مقاومت یعنی جمهوری اسلامی ایران، حزب الله و فلسطین(حماس) می تواند غرب را با چالش شدید و جبران ناپذیری مواجه سازد.
۸) به نظر می‌رسد بهترین شیوه برای غرب استفاده از حربه اصلاحات بویژه آزادی احزاب و برگزاری انتخابات ریاست جمهوری است تا بتوانند آن حزبی را که مورد تأئیدشان است بر روی کار بیاورند.

در خاتمه ..
ذکر این نکته ضروری است که مطالب یاد شده در این مقاله، مهر تأییدی بر تمامی رفتارهای حکومت بشار اسد نمی باشد و همانگونه که در موضع گیری های حکیمانه رهبر معظم انقلاب و ریاست محترم جمهور کشورمان اعلام شد، جمهوری اسلامی ایران با هرگونه نظام دیکتاتوری و ستمکار در هرجای دنیا که باشد مخالف است و در مورد سوریه نیز قائل به انجام اصلاحات سریع و زود بازده می باشد ولی با هرگونه دخالت خارجی که قطعا در جهت مصلحت مردم سوریه نخواهد بود مخالف است.