وقتی تاریخ زودتر از موعد خاک می‌خورد

موزه باستان‌شناسی استان زنجان که روزهای پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته هم اکنون یکی از پایه‌های اصلی گردشگری زنجان محسوب می‌شود و در حالیکه روزگاری تعداد گردشگرانی که از این موزه بازدید می‌کردند به اندازه انگشتان دست بود، هم‌اکنون نفس‌های گردشگری در این موزه جریان دارد.

کد خبر: ۲۷۲۲۶۷

تاریخ: ۱۲ آذر ۱۳۹۴ - ۱۷:۳۳

صراط: در این بنای زیبا که صدای قدم‌های مشتاق گردشگران همواره شنیده می‌شود، حضور گرد و خاک‌ در ویترین‌های آثار باستانی، مطلوب گردشگران نیست و به دلیل اینکه این گرد و خاک مانع رسیدن نور به اشیا طبقه پایین‌تر ویترین می‌‎شود جلوه این آثار باستانی به خوبی مشخص نمی‌شود.

مسئول موزه‌های استان زنجان در این خصوص گفت: ویترین‌هایی که آثار باستانی در آن نگهداری شده مرتب توسط متخصصان تمیز می‌شود. با توجه به حساس بودن این اشیای تاریخی تمیز کردن آثار توسط متخصصان انجام می‌گشود، ولی با توجه به اینکه این موزه در منطقه‌ای از شهر قرار دارد که حرکت اتوبوس‌های خط واحد و پارکینگ در آن منطقه زیاد است، به همین جهت گرد و خاک در آن منطقه زیاد بوده و مشکلاتی از این دست به وجود می‌آورد.

پرستو قاسمی، نقش فرهنگ عمومی را در این موضوع موثر دانست و افزود: بسیار دیده شده است که داخل این ویترین‌ها بروشور انداخته شده و با وجود اینکه این بروشور توسط مسئولان برداشته می‌شود، ولی باز مردم بروشور به داخل آن می‌اندازند.

وی خاطرنشان کرد: قدیمی‌ترین اشیا استان زنجان مربوط به دوره پیش از تاریخ است و سفالینه‌های به دست آمده در تپه خالصه مربوط به این دوران بوده که در موزه باستان شناسی نگهداری می‌شود.

این مسئول در پاسخ به اینکه با توجه به انتقال 204 شیء تاریخی از موزه ملی به استان، اشیاء موزه‌های استان چه زمانی به روز می‌شوند، اظهار کرد: اشیایی که از موزه ملی به زنجان منتقل شده‌اند باید ابتدا در معرض دید عموم قرار گیرد و سپس برای این اشیاء شناسنامه تهیه شده و سپس به موزه‌ها منتقل شود.

وی تاکید کرد: موزه ابهر نیز محلی بوده و اشیای اهدایی که در کشفیات اتفاقی به دست آمده‌اند و اشیایی مانند سنگ قبر و صندوقچه در آن نگهداری می‌شود. این اشیا مربوط به دوره‌های مختلفی همچون دوره صفوی و قاجار است.

بنای ذوالفقاری در یکی از محلات قدیمی شهر زنجان موسوم به محله «دالان آلتی» در ضلع شمالی سبزه‌میدان و مسجد جامع قرار دارد. این بنا ساختمان مسکونی و اداری حکمران زنجان بوده است. از این مجموعه در حال حاضر فقط عمارت بیرونی باقی مانده که به نام «عمارت محمودخان ذوالفقاری» معروف است.

بنا به روایاتی این خانه توسط سردار اسعدالدوله (پدر محمودخان) در اواخر حکومت قاجار بنا شده و پس از وی محمودخان در آن اقامت داشته است. در گذشته این بخش از شهر زنجان محله اعیان‌نشین بوده و مجموعه بناهایی در سبک و الگویی هم‌سان همچون خانه وزیری، خانه خدیوی و عمارت دارایی در این محل ساخته شده است.

بعد از انقلاب، عمارت ذوالفقاری مدت‌ها در اختیار یکی از نهادهای انقلابی بود و تا ثبت این بنا در فهرست آثار ملی کشور به دلیل متروک ماندن و عدم مراقبت‌های لازم آسیب فراوانی دید. در جریان توسعه و تعریض خیابان طالقانی، دیوار و سردر ورودی بنا به‌طور کامل تخریب شد.

در سال‌های اخیر نیز با اجرای طرح‌های عمران‌شهری، آسیب زیادی به بنا وارد آمده است. از جمله با احداث خیابان زینبیه و عبور آن از داخل حیاط عمارت، قسمتی از عرصه بنا از بین رفت و بخش عمده دیگر به پارک تبدیل شد. در سال 1379 میراث‌فرهنگی استان زنجان تصمیم به حفاظت و مرمت عمارت ذوالفقاری گرفت و در این راستا بنای مذکور در چندین مرحله مرمت و بازسازی شد. با انتقال مجموعه آثار به دست آمده از معدن نمک چهرآباد در سال 1386، موزه موقت مومیایی‌ها در این مکان، ایجاد و در سال 1388 اولین موزه باستان‌شناسی استان زنجان در عمارت ذوالفقاری افتتاح شد.