وعده‌ای که در وزارت بهداشت محقق نشد

تیرماه امسال بود که وزیر بهداشت از هیئت امنایی شدن ۲۰ درصد بیمارستان‌های دولتی تا پایان امسال خبر داد، رؤیایی که از قانون برنامه توسعه چهارم روی زمین مانده بود. اما اسفند آمد و به گفته معاون وزیر بهداشت هنوز آیین‌نامه اجرایی این قانون ابلاغ نشده است.

کد خبر: ۲۲۷۴۷۸

تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۳۹۳ - ۱۴:۰۰

صراط: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است، به منظور ارتقای مستمر کیفیت خدمات سلامت و تعالی عملکرد خدمات بالینی، افزایش بهره وری و استفاده بهینه از امکانات بهداشتی و درمانی کشور، شیوه اداره بیمارستانهای پیشنهادی دانشگاههای علوم پزشکی را به صورت هیئت امنایی یا شرکتی با تفویض اختیارات مدیریت جذب و بکارگیری نیروی انسانی و مدیریت اداری و مالی در چارچوب تعرفه های مصوب تغییر دهد. این بخشی از ماده 88 قانون برنامه توسعه چهارم است که در سال 1383 ابلاغ و در قانون برنامه توسعه پنجم نیز تکرار شد.

از آن زمان تاکنون 5 وزیر بر کرسی اداره وزارت بهداشت نشستند و هنوز این بند قانونی عملی نشده است، آیین نامه اجرایی این قانون چندین بار تدوین و حتی ابلاغ شده است و البته مسئولان وزارت بهداشت امروز هم از ابلاغ آیین نامه اجرایی این قانون تا آخر امسال خبر می‌دهند.

بر اساس این بند قانونی قرار بود، با تشکیل هیئت امنا در بیمارستانهای دولتی، اختیارات مالی و مدیریتی وزارت بهداشت به این هیئت تفویض شود و با افزایش تعرفه خدمات این بیمارستانها به حدود 3 برابر تعرفه های مصوب دولتی و پوشش بیشتر بیمه‌ها به نحوی که پرداختی مردم تغییری پیدا نکند، کیفیت خدمات بیمارستانهای دولتی افزایش یابد و کادر پزشکی این بیمارستانها تمام وقت در خدمت مردم باشند.

اواسط سال 1388 بود که کامران باقری لنکرانی، وزیر بهداشت دولت نهم از هیات امنایی اداره کردن تمام بیمارستانهای دولتی کشور خبر داد و این اقدام را تکلیف قانونی که در بودجه «سال جاری» نیز به آن اشاره شده است دانست.

وی گفته بود: در حال حاضر بیش از 500 بیمارستان تحت پوشش دانشگاههای علوم پزشکی در کشور وجود دارد که در حال حاضر از این تعداد 49 بیمارستان به صورت هیات امنایی اداره می‌شوند.

وی اظهار داشت : هیات امنایی اداره شدن بیمارستانهای دولتی در واقع اصلاح مدیریت بیمارستانی است تا وضعیت ارایه خدمات با کیفیت بهتر و مطلوب تر به بیماران صورت گیرد.

باقری لنکرانی با بیان اینکه برخی از پزشکان هویت خود را در داشتن مطب می دانند، گفت: آنان ساعات کمتری را در بیمارستانهای دولتی سپری می‌کنند و به دلیل اینکه تصور می کنند درآمد مطب و بیمارستان خصوصی بیشتر است ، بیشترین وقت خود را به طبابت در این بخشها می پردازند.

وزیر اسبق بهداشت این اقدام را ایجاد نظام بهره وری بهتر در بیمارستان و پیش بینی عملکرد پرداختی بیشتر در بین کارکنان که با انگیزه بالا حضور پیدا کنند، ذکر کرد و گفت : سیاستهای نظام سلامت به صورت کاملاً برنامه ریزی شده و شفاف پیش می رود .

وی با اشاره به اینکه وزارت بهداشت در پی استفاده از سرمایه گذاری بخش غیردولتی برای رسیدن به اهداف نظام سلامت است، اظهار داشت: این موضوع به عنوان تکلیف در احکام برنامه توسعه پنجم نیز توصیه شده است و از آنجایی که بخش غیردولتی به دنبال منافع است ، این منافع را در راستای برنامه ها تعریف شده است.

از 49 بیمارستان اعلام شده، اجرای آزمایشی هیئت امنایی شدن بیمارستانهای دولتی عملاً فقط در بیمارستان شهید هاشمی نژاد کلید خورد و تا حدی کج و دار و مریض، نشانه هایی از این تغییر را هویدا کرد تا اینکه نوبت به وزیر بهداشت دولت دهم رسید.

مرضیه وحید دستجردی، وزیر بهداشت دولت دهم اواخر سال 89 در این مورد گفت: طرح اداره بیمارستان ها به صورت هیئت امنایی اعتبار ویژه‌ای می‌طلبد اما برای قدم اول 49 بیمارستان برای این کار در نظر گرفته شده است.

وی افزود: اینها بیمارستان های هستند که تمام اعضای هیئت علمی آنها تمام وقت جغرافیایی هستند، یعنی اجازه کار در جای دیگری ندارند و 24 ساعته در اختیار بیمارستان هستند.

وزیر سابق بهداشت ادامه داد: پرسنل آنها هم به همین ترتیب فعالیت می‌کنند و اگر اعتبار این طرح تصویب شود؛ تمام حقوق پرسنلی بیمارستان ها توسط خود آنها پرداخت می شود، یعنی برای پرداخت حقوق کارکنانشان نیازی به بند «و» و خزانه دولت ندارند و بیمارستان ها خودکفا می‌شوند.

وحید دستجردی تصریح کرد: البته در این طرح بیمارستان ها در 3 شیفت کار می کنند و همه افرادی که در این بیمارستان کار می‌کنند تنها می توانند در بخش دولتی باشند و با اجرایی شدن این طرح، به طور یقین میزان رضایتمندی مردم هم افزایش می یابد.

وی بعد از آن در تیر سال 90 از نیاز اختصاص 200 میلیارد تومان اعتبار برای هیئت امنایی شدن 100 بیمارستان کشور سخن گفت و اضافه کرد: هیئت امنایی کردن بیمارستان‌ها تا حدودی اختیارات دانشگاه‌ها را کم می‌کند، زیرا هیئت امنا به ‌عنوان یک برنامه‌ریز برای بیمارستان تصمیم‌گیری خواهد کرد. بر این اساس بیمارستان‌ها ملزم خواهند شد تا استانداردهای موجود برای مراکز درمانی را رعایت کرده و سطح کیفیت خدمات خود را ارتقاء دهند.

وحید دستجردی در مرداد 90 گفت:  در حال حاضر در کشور 50 بیمارستان آماده هیئت امنایی شدن هستند و در صورتی که بودجه مورد نیاز برای اجرایی شدن این طرح تامین شود، وزارت بهداشت و دانشگاه های علوم پزشکی کشور این آمادگی را دارند تا 50 بیمارستان را به 100 بیمارستان گسترش دهند.

وی تصریح کرد: بررسی ها نشان دهنده آن است که اجرای هیئت امنایی شدن 100 بیمارستان بودجه‌ای معادل 200 میلیارد تومان را نیازمند است. همچنین یک هزار و 200 میلیارد تومان اعتبار برای تمام بیمارستان های کشور طی برنامه 5 ساله برای اجرای هیئت امنایی شدن آن نیاز است.

دو ماه بعد در مهر سال 90 حسن امامی رضوی، معاون درمان وزیر بهداشت وقت از ابلاغ دستورالعمل هیئت امنایی شدن بیمارستانهای آموزشی کشور با اختصاص 470 میلیارد تومان از سوی دولت و انتقال اعتبارات این طرح از بیمه ها به وزارت بهداشت، خبر داد.

وی افزود: دستورالعمل هیئت امنایی شدن بیمارستانهای آموزشی منتخب وزارت بهداشت به تمام دانشگاههای علوم پزشکی کشور ابلاغ شد، اساس این دستورالعمل تمام وقت شدن پزشکان عضو هیئت علمی در بخش دولتی است که البته به تدریج انجام می شود.

امامی رضوی گفت: بر اساس این دستورالعمل جدید پرداختی وزارت بهداشت به پزشکان عضو هیئت علمی که تمام وقت جغرافیایی می شوند، افزایش می یابد و تعرفه خدمات هم در بخش حق الزحمه و هم تخت روز معادل 3.6k دولتی یعنی 3.6 برابر تعرفه دولتی محاسبه می شود.

وی افزود: دستورالعمل هیئت امنایی شدن بیمارستانهای آموزشی بسیار مفصل است البته ما از سال 88 حدود 50 بیمارستان منتخب وزارت بهداشت را برای هیئت امنایی شدن در نظر گرفتیم اما در عمل به علت همکاری نکردن بیمه ها این کار عملی نشد.

امامی رضوی گفت: هیئت امنایی شدن بیمارستانهای منتخب وزارت بهداشت 3 بال دارد، بال اول تشکیل هیئت امنای بیمارستان، بال دوم پرداخت 3.6 برابر تعرفه خدمات آنها و بال سوم تمام وقت جغرافیایی شدن پزشکان عضو هیئت علمی است که متأسفانه در 50 بیمارستان منتخب فقط بال اول عملی شد.

معاون سابق درمان وزارت بهداشت گفت: اکنون دو منبع مطمئن برای اجرای این برنامه در اختیار وزارت بهداشت است یکی اعتبار 70 میلیارد تومانی و دیگر اعتبار 400 میلیارد تومانی که در قانون بودجه هم دیده شده است و اگر 100درصد آن تخصیص پیدا کند 50 بیمارستان را امسال هیئت امنایی می کنیم.

وی افزود: اگر از اعتبار حدود 3 هزار میلیارد تومانی وزارت بهداشت از محل درآمدهای مازاد نفت نیز 700 میلیارد تومان را اختصاص دهند 50 تا 60 بیمارستان دولتی دیگر را هم امسال ( سال 1390)  هیئت امنایی می کنیم و هر مقداری دولت بیشتر برای این کار اعتبار بدهند به همان اندازه این برنامه را جلو می بریم.

به گفته وی با اجرای طرح هیئت امنایی شدن بیمارستانهای منتخب دولتی کشور اختیارات این مراکز برای توسعه و ارتقای کیفیت خدمات افزایش می یابد، منابع درآمدی آنها بیشتر می شود و پاسخگویی آنها به مردم افزایش می یابد و از طرفی اساتید و اعضای هیئت علمی دانشگاههای علوم پزشکی موظف می شوند به صورت تمام وقت در این بیمارستانها کار کنند و به بخش خصوصی نروند.

داستان ادامه یافت و در زمان مدیریت حسن طریقت منفرد نیز مراسم هیئت امنایی شدن، بیمارستان امام حسین(ع) تهران که در آن زمان محمد آقاجانی، معاون درمان امروز وزیر بهداشت، رئیس آن بود، برگزار شد تا دولت یازدهم تشکیل شد.

حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر بهداشت تیر امسال بود که طی مصاحبه‌ای اعلام کرد،‌ همین امسال 20درصد بیمارستان های دولتی به هیأت امناها واگذار می‌شوند.

وی گفت: طرح تحول سلامت فقط مقدمه‌ای است تا بتوانیم ساختار نظام سلامت را درست کنیم؛ در غیر این صورت هیچ کاری نکرده‌ایم، هیچ کس هم فکر نکند که با طرح‌هایی مانند طرح تحول سلامت، مشکلات حل می‌شود.

وی افزود: تحول اصلی زمانی است، که خدمات بهداشتی- درمانی را به شرکت های بزرگ خصوصی واگذار کنیم و دولت وظیفه سیاستگذاری و نظارت را انجام دهد.

وزیر بهداشت اضافه کرد: مجموعه داخل وزارت بهداشت را موظف کرده‌ایم تا پایان امسال 20 درصد بیمارستان های دولتی را به صورت هیئت امنایی در قالب بنگاه های اقتصادی کوچک اداره کنند. البته جا انداختن همین میزان تغییر در وزارت بهداشت که کارمندان دانشگاه های علوم پزشکی هستند کار بسیار سختی است.

محمدآقاجانی، معاون درمان وزیر بهداشت امروز در این مورد به خبرنگار فارس می‌گوید:‌ اجرایی کردن مصوبه بیمارستانهای هیئت امنایی از برنامه های وزارت بهداشت است و جزئی از تکالیف وزارت بهداشت است که بر اساس برنامه توسعه پنجم باید انجام دهیم.

وی می افزاید: البته در گذشته هم کارهایی در این مسیر انجام شده است اما تا حدی شکلی بود و عمق لازم را نداشته است و اختیارات کافی به هیئت امنا واگذار نشده و تفویض اختیار صورت نگرفته است.

آقاجانی اضافه می کند:‌ کاری که باید انجام شود و در حال رخ دادن است این است که وزارت بهداشت اختیارات لازم را برای تغییر ساختار مدیریتی به بیمارستانهای دولتی واگذار کند تا بتوانند با تصمیمات لازم، کیفیت خدمات بیمارستانی را بالا ببرند و هزینه های درمان را نیز متناسب کنند.

وی می گوید: دستورالعمل جامع هیئت امنایی شدن بیمارستانهای دولتی مراحل نهایی تدوین را سپری می کند و بسیار امیدواریم تا پایان امسال ابلاغ شود و اگر این اتفاق بیفتد، می توانیم شروع فرآیند هیئت امنایی شدن را همان طور که وزیر بهداشت اعلام کرده در 20 درصد بیمارستانهای دولتی داشته باشیم البته اجرای کامل آن یک فرآیند زمان بر است و ممکن است یکسال طول بکشد.

معاون درمان وزیر بهداشت خاطر نشان می کند: اجرای این قانون تاکنون حداقل 3 دوره را سپری کرده است اما دستورالعملی که بتواند اختیارات کافی را به هیئت امنا بسپارد و بیمارستانهای دولتی را به واحدی مستقل تبدیل کند نداشته‌ایم.

آقاجانی می گوید: هدف ما این است که بیمارستانهای دولتی را چابک کنیم و خدمات درمانی را در بیمارستانها هزینه- اثربخش کنیم و امیدواریم با اقدام مناسب و به موقع بتوانیم وعده های داده شده را عملی کنیم.

وی می افزاید: در طول سال 93 بیشتر مسئولان وزارت بهداشت مشغول اجرای طرح تحول سلامت بودند به همین خاطر ابلاغ و اجرایی شدن دستورالعمل هیئت امنایی شدن بیمارستانهای دولتی هنوز انجام نشده است ولی هنوز زمان داریم و اگر این دستورالعمل ابلاغ شود می‌توانیم تا پایان سال شروع هیئت امنایی شدن بیمارستانها را در همان حدود 20 درصدی که اعلام شده، شاهد باشیم.

معاون وزیر بهداشت اضافه می کند: نکته این جاست که جا افتادن این الگوی مدیریتی در بیمارستانهای دولتی نیاز به زمان دارد اما عزم وزارت بهداشت برای هیئت امنایی کردن بیمارستانهای دولتی جدی است.