گزارشی میدانی از وضع کاسبی در بازار

کد خبر: ۱۹۸۵۹۶

تاریخ: ۰۱ مهر ۱۳۹۳ - ۱۱:۲۷

صراط: رکود اقتصادی  واژه ای است که در سال های اخیر به اندازه ای تکرار شده است که حتی دانش آموزان ابتدایی هم می توانند درباره ی آن اظهار نظر کنند و این نشان می دهد که در این مدت تمام طبقات و آحاد جامعه از نزدیک رکود را لمس کرده اند.

اما بعد از تشکیل کابینه یازدهم دولتمردان اعلام کردند که برای خروج از رکود برنامه دارند هرچند این برنامه را با تاخیر یک ساله ارائه داده اند و در این مدت ترجیح دادند عطای کاهش رکود را به لقایش ببخشند و اجازه دهند به جای رکود کاهش تورم در اولویت قرار گیرد.

چراکه مستندات آماری نشان می داد کشور ما درگیر رکود تورمی است و این خود سرآغاز مشکلات فراوانی است چراکه دولت در این شرایط در دو راهی رکود یا تورم قرار گرفته بود و باید تصمیم می گرفت که کدام یک از این بیماری‌ها اولویت اقتصاد ایران است تا برای آن چاره پیدا کند.

سرانجام اتاق فکرهای دولت و مشاوران و وزرای دولت به رئیس جمهور این پیشنهاد را دادند که ابتدا تورم را درمان کند و بعد به سراغ رکود برود، همین هم شد؛ طی یک سال گذشته آمارهای رسمی مراکز آماری کشور از کاهش تورم خبر داده و تاکید کرده اند مسیر تورم نزولی شده است.

بعد از آنکه تورم از مدار صعود خارج و به مدار نزول هدایت شد دولت به طور رسمی تصمیم خود برای خروج از رکود را اعلام کرد و آن قسمت از تصمیمات غیررکودی خود که نیازمند تصویب قانون بود به مجلس ارائه داد تا پارلمان هم گامی در مسیر ایجاد رونق اقتصادی در کشور بردارد.

هرچند انتقاداتی به لایحه خروج غیرتورمی از رکود دولت مطرح است ولی دولت اصرار دارد که درصورت عدم تصویب بندهای مهم این لایحه خروج از رکود مشکل می شود. البته در گیر و دار بررسی این لایحه در بهارستان دولتی ها از نمایان شدن علائم خروج از رکود خبر دادند و تاکید کردند که "از رکود خارج شده ایم".

البته قبل از اینکه رئیس جمهور در جمع زائران حرم رضوی به بیان این خبر مهم بپردازد محمد باقر نوبخت معاون برنامه ریزی وی و علی طیب نیا وزیر اقتصاد کابینه هر یک در سخنانی از مثبت شدن رشد اقتصادی و ثبت رشد نیم درصدی خبر داده بودند.

خبرنگار تسنیم بعد از آنکه به دفعات از دولتی ها شنید "اقتصاد از رکود خارج شد" تصمیم گرفت سری به کف بازار تهران بزند تا از نزدیک خروج از رکود را در نبض بازار مشاهده کند.

همین شد که اینبار تسنیم پای حرف مردم بازار تهران نشست و در گفت‌وگو با فعالان بازار به درد و دل فعالان اصناف مختلف از بازار مولوی تا سبزه میدان گوش داد.

در ادامه مشروح گفت‌وگوی مردمی تسنیم را اهالی بازار تهران می خوانید؛ البته قبل از آنکه وارد اصل گفت‌وگو شویم بد نیست اشاره داشته باشیم که فعالان بازار که عمدتاً عمده فروش بودند به سوالاتی از جنس تعریف رکود در بازار چیست؟ آیا در ماه های اخیر از رکود خارج شده ایم؟ علت ماندن در رکود چیست؟ نظر شما درباره خبر خروج اقتصاد از رکود چیست؟ آیا دولت می تواند با قانون و لایحه خروج از رکود کشور را از رکود خارج کند؟ و ... پاسخ دادند.

* خروج از رکود فقط شعار سیاسی است/ فکر خوب، آسایش و رفاه یعنی رونق

آقای صابری فروشنده ساعت که در بازار سبزه‌میدان مشغول فعالیت است در پاسخ به این سوال که آیا خروج از رکود را احساس کرده‌اید یا خیر؟ می‌گوید: هیچ خبری نیست، این قبیل حرف‌ها درباره خروج از رکود فقط شعار است.

وی می‌گوید: عدم رکود یعنی نقدینگی مناسب در جیب مردم، رفاه، آسایش و فکر خوب که الان هیچ کدام از این موارد در بین بازاری‌ها وجود ندارد.

این فعال صنف فروشندگان ساعت با بیان اینکه هیچ کس از فعالان بازار از آینده خود اطمینان ندارند، ادامه می‌دهد: اگر اطمینان از آینده وجود داشت هر روز قیمت‌ها تغییر می‌کرد.

* آثار 35 سال تحریم یک ساله از بین نمی رود/ امنیت شغلی نداریم

وی علت رکود اقتصادی و مشکلات اخیر را تحریم‌های غرب می‌داند و می‌گوید: فکر نمی‌کنم آثار 35 سال تحریم طی یک سال تغییر کرده باشد.

این فعال بازار با بیان اینکه خرید و فروش در بازار انجام می‌شود اما باب میل مغازه‌دارها و کسبه نیست می‌گوید: امنیت شغلی نداریم.

هنگامی که با آقای صابری مشغول گفت وگو بودیم فروشنده دیگری از همین صنف به جمع ما پیوست و تأکید کرد: عدم رکود و رونق زمانی در اقتصاد نمایان می‌شود که همه کاسب‌ها مشکل بی‌بازاری و ناامن بودن را نداشته باشند. اما الان تقریبا تمام اصناف بازار ندارند.

* اصناف بازار ندارند/ مشکلات صنف‌هایی که فصل فروش ندارند

وی به شروع فصل مدارس اشاره و تاکید می‌کند شاید در فصل مدارس بازار لوازم مدرسه خوب باشد ولی این به این معنا نیست که تمام بازار رونق دارد و فروش بالاست.

آقای نظری می‌گوید برخی شغل‌ها فصلی هستند و در فصل خود فروش یکسال‌شان را انجام می‌دهند اما بعضی از شغل‌ها مانند بازار ساعت فصلی نیست البته این نکته هم باید مدنظر قرار بگیرد که در این شغل‌ها اجناس با دلار آزاد وارد کشور شده و طبیعتا با قیمت بالا فروخته می‌شود به همین خاطر شاید مردم دنبال این اجناس نیایند به خاطر اینکه گران شده است.

* بازار صنف های تزئینی خوابید/ مردم تمایلی به خرید ندارند

این فعال بازار به این نکته هم اشاره کرد که استقبال مردم از اجناس تزئینی در بازار به شدت کاهش یافته و مردم به دلیل گران بودن این محصولات ترجیح می‌دهند نیازهای ضروری خود را  تامین کنند.

وی همچنین افزایش کالای چینی و درجه چندم در بازار را یکی از مشکلات فعلی بازاری‌ها می‌داند و می‌گوید: الان فصل حج است و اگر منتظر بمانید خواهید دید که حجاج با جنس‌های نامرغوب و خراب وارد کشور خواهند شد چرا که حتی همسایه‌های ما هم فهمیدند وضع ایرانی‌ها خوب نیست و اجناس ارزان قیمت و بی‌کیفیت را برای فروش به مردم پیشنهاد می‌کنند.

نظری این را هم گفت که دامنه‌های رکود بسیار زیاد است و اینکه بگوییم از رکود بیرون آمده‌ایم تنها یک شعار است.

* وقتی بازار به دست زنان خانه دار افتاد/ فروشنده های مترو تنها خریداران بازار

فروشنده دیگری که در بازار روسری و پوشاک مشغول فعالیت است درباره وضعیت رکودی جامعه می‌گوید: خود دولت گفته همه را بردیم در رکود تا تورم را کم کنیم الان هم به همین خاطر در رکود قرار داریم.

وی با بیان اینکه کسب و کار بازار دیگر مشابه 7-8 سال قبل نیست، می‌گوید الان دیگر قدرت‌ خرید مردم کاهش یافته و دیگر فروش جینی نداریم بلکه بیشتر زنان خانه‌دار فروشنده‌های مترو دنبال خرید هستند.

آقای رضایی این را هم می‌گوید که این روزها کسب و کار زنان خانه‌دار به این شکل رونق یافته که این افراد با خرید محصولات نظیر پوشاک از بازار و فروش آن در داخل منزل به کاسبی مشغول شده‌اند. همچنین دستفروش‌های مترو هم از اجناس ارزان استقبال می‌کنند و دنبال خرید جنس ارزان و فروش آن در مترو هستند.

وی با بیان اینکه رکود یعنی فروشی در بازار وجود نداشته باشد تصریح کرد: رکود یعنی توان همیشگی در بین بازاری‌ها وجود نداشته باشد، یعنی یک اجاره‌نشین توان پرداخت اجاره خود را نداشته باشد یعنی کاسبی در بازار وجود نداشته باشد.

* مغازه‌های بازار دیگر فروش ندارند/ رونق از پایین به بالا باید ایجاد شود

وی اضافه می‌کند: اجاره فلان مغازه در بازار به این خاطر بالاست که فروش آن نیز نجومی است اما الان دیگر آن فروش وجود ندارد و اغلب اجاره‌نشین‌های بازار توان تامین اجاره مغازه خود را ندارند.

رضایی این را هم گفت که زمانی رکود برای بازار تمام می‌شود که پول در جیب مردم باشد تا مغازه‌دارها ترغیب شوند به خرید عمده از بازاری‌ها؛ به عبارتی باید از قشر پایین به بالا وضعیت مردم بهتر شود تا کاسبی بازاری‌ها هم رونق بگیرد.

فروشنده دیگری در صنف پوشاک بازار تهران درباره تعریف خود از رکود می‌گوید زمانی که کاسبی خراب باشد بازاری‌ها می‌گویند بازار راکد شده یا در رکود است.

وی با تاکید بر اینکه هیچ احساسی از خروج اقتصاد از رکود ندارد، می‌گوید هنوز وضعیت خراب است و کاسبی چندان چشمگیری در بازار وجود ندارد.

آقای احسانی درباره اینکه آیا دولت می‌تواند با تصویب یک قانون گامی در راستای خروج اقتصاد از رکود بردارد، تاکید می‌کند قانون اگر اجرایی بشود شاید رکود هم کم شود اما متاسفانه مسئولان فقط شعار می‌دهند و در عمل کاری انجام نمی‌دهند.

وی علت تشدید رکود در جامعه را تحریم و سیاست‌های غلط دولتمردان می‌داند و می‌گوید دولت به مردم می‌گوید که تحریم علت این مشکلات است ولی خودشان بهتر می‌دانند که ریشه مشکل کجاست.

* اصلاً اصلاً اصلاً از رکود خارج نشده ایم/ قسم می خورم ضرر کردم

آقای بیات فروشنده بازار لوازم خانگی است که در پاسخ به سوال خبرنگار ما درباره اینکه آیا خروج از رکود را احساس کرده‌اید یا خیر، می‌گوید: اصلاً اصلاً اصلاً؛ تاکید دارم از رکود خارج نشده‌ایم.

جالب اینجا بود که فروشنده صنف لوازم خانگی به قدری از مشکلات فعلی و راکدی بازار به تنگ آمده بود که تاکید داشت چندین بار بگوید به هیچ وجه از رکود خارج نشده ایم و از ما هم خواست عین جملاتش را بنویسم؛ ما هم نوشتیم!

وی با بیان اینکه وضعیت فروش در بازار نسبت به سال قبل بسیار بد شده است، می‌گوید: مدرک دارم که فروش نسبت به پارسال بسیار کم شده و الان هم حاضرم دست روی قرآن بگذارم و قسم بخورم که نسبت به پارسال ضرر کرده‌ام، مدرکش را هم دارم.

این فعال صنف لوازم خانگی با انتقاد از وضعیت فعلی در بازار اقتصاد ایران می‌گوید: علت رکود گرانی است و جنسی که قبلا 10 تومان ارزش داشته الان 30 تومان قیمت گذازی می‌شود. بنابراین توان مردم برای خرید اجناس کاهش یافته است.

وی با بیان اینکه بازار خرید اصلا فروش نداریم، گفت: مغازه‌داران خیلی کم به بازار می‌آیند تا خرید داشته باشند و این نشان می‌دهد که دیگر کسی (مردم) تمایلی برای خرید ندارند و همین باعث شده تا مغازه‌داران هم جنسی نمی‌خرند.

* پراید 7 میلیونی شد 23 میلیون، آقایان می گویند ارزانش کردیم!

بیات با اینکه هر سال کاسبی در بازار روند روبه‌رشدی داشت اما از سال گذشته این روند معکوس شده، تصریح کرد: دلار هزار تومانی به 4 هزار تومان رسید و الان که 3 هزار تومان شده می‌گویند دلار ارزان شده اما اگر دلار را به هزار تومان برگردانند باید ادعای ارزانی در بازار داشته باشند.

وی اضافه می‌کند: مثلا پراید از 7 میلیون به 25 میلیون رسید و الان که قیمت آن 23 میلیون تومان شده می‌گویند پراید را ارزان کردیم. در حالی که پراید گران شده نه ارزان.

* پارسال مشکل تورم بود امسال رکود/ما راضی هستیم

فروشنده دیگری در صنف طلافروشان در باره تعریف بازار از رکود می‌گوید: رکود در بازار یعنی خرید و فروش در تمام صنف‌ها کم شده باشد و الان تمام اصناف آمار خرید و فروش‌شان به شدت کاهش یافته است.

وی دلیل وضعیت موجود در بازار را سیاست‌های غلط مسئولان می‌داند که موجب رکود و تورم شده است و ادامه می‌دهد: سال گذشته مشکل تورم بود اما امسال تورم کم شد و رکود افزایش یافت.

این فعال صنف طلا و جواهر می‌گوید: لایحه و قانون کارهای تخصصی است که اقتصاد‌دانان می‌توانند آن را انجام دهند اما الان تورم کاهش یافته و همین هم جای شکر دارد.

آقای حسنی که به گفته خود سال‌هاست در این صنف مشغول فعالیت است ترجیح می‌دهد تورم کم باشد و رکود بالا. وی می‌گوید: رکود بالا بهتر از این است که هر روز به خاطر تورم قیمت‌ها در کف بازار تغییر کند، پارسال هفتگی قیمت‌ها تغییر می‌کرد و این برای کاسب‌ها وضع خیلی بدی بود.

وی با بیان اینکه خود دولت هم تاکید کرده سال 93 در رکود خواهیم ماند، می‌گوید: رشد اقتصادی منفی است ولی باز هم جای شکر دارد که از 5.8- به 1.9- رسیده‌ایم؛ ما از این وضعیت راضی هستیم.

* سفته بازی حذف شد، برخی بازاری ها ناراضی شدند

فروشنده دیگری که در مغازه طلا فروشی اقای حسنی مشغول فعالیت است کاهش سفته‌بازی و دلالی در بازار را یکی از نکات بارز بازار تهران طی یک سال اخیر می‌داند و می‌گوید و آن گروه از بازاری‌ها از وضعیت فعلی ناراضی هستند که پیش از این به خاطر دلالی در بازار طلا و ارز سودهای بالایی نصیبشان شده بود ولی از آنجا که دلالی و سفته‌بازی نداریم دچار ضرر شده‌اند.

وی می‌گوید: چاره‌ای جز مداوا نداریم و باید منتظر بمانیم تا در عمل از رکود خارج شویم نه با اعلام اعداد و ارقام؛ همیشه عده‌ای باید سود ببرند تا عده‌ای متضرر شوند و اقتصاد به ثبات برسد. ما این را از نزدیک لمس کرده‌ایم.

* رکود یعنی دخل و خرج با هم نخواند

آقای محمودی از دیگر فعالان بازار است که در بخش بازار پوشاک بچه‌گانه سالهاست فعالیت می‌کند؛ وی می‌گوید: رکود یعنی به مدت خاصی فروش در بازار وجود نداشته باشد و دخل و خرج با هم نخواند.

وی با بیان اینکه بازار کساد و خلوت مصداق بازار راکد است، می‌گوید: علت اصلی این وضعیت تورم است. هر چند فقط ادعا می‌کنند تورم کاهش یافته ولی ما در کف بازار شاهد هستیم که مردم دیگر پولی برای خرید ندارند.

به گفته محمودی بیشتر مردم ترجیح می‌دهند مواد غذایی و نیازهای ضروری خود را تامین کنند و بعدا اگر پولی باقی ماند نسبت به خرید سایر اقلام اقدام کنند.

وی با تاکید بر اینکه از رکود خارج نشده‌ایم، اضافه کرد: در صنف ما که رکود همچنان پابرجاست سایر اصناف را نمی‌دانم اما فعلا هیچ چیزی از رونق اقتصادی حس نکرده‌ایم.

این فعال صنف پوشاک ادامه داد: نسبت به فروش، موقعیت مغازه و حجم بار هیچ چیزی از رونق اقتصادی مشاهده نمی‌کنیم و آنچه در رادیو و تلویزیون اعلام می‌شود صرفا شعاری است برای دلخوش‌کردن مردم.