افشاگری‌های اسنودن؛ ابعاد و پیامدها

افشای مساله جاسوسی برخی دولتهای غربی از شهروندان خود و دیگر کشور ها جنجال بزرگی در این کشور هاایجاد کرده و هر روزه شاهد افشای ابعاد جدیدی از این مساله هستیم.

کد خبر: ۱۲۲۷۹۸

تاریخ: ۲۳ تير ۱۳۹۲ - ۰۰:۰۶

صراط: افشای مساله جاسوسی برخی دولتهای غربی از شهروندان خود و دیگر کشور ها جنجال بزرگی در این کشورها ایجاد کرده و هر روزه شاهد افشای ابعاد جدیدی از این مساله هستیم. در این راستا با اینکه آمریکا از بزرگترین مدعیان  دفاع از حقوق بشر و آزادی های اساسی و حقوق شهروندی است، اما افشاگری های  اخیر یک مامور سابق سیا و کارمند یک پیمانکار آژانس امنیت ملی آمریکا به نام" ادوارد اسنودن" باعث پرده برداشتن از حقایقی تکان دهنده در باره ابعاد بی سابقه  وبسیار گسترده جاسوسی دستگاه های اطلاعاتی و امنیتی آمریکا و همچنین انگلیس از شهروندان این کشور ها و نیز دیگر کشورها شده است. اسنودن  اطلاعات مربوط به کنترل اطلاعات مربوط به مکالمات تلفنی و دیجیتال شهروندان به وسیله آژانس امنیت ملی آمریکا را در اختیار رسانه‌ها قرار داده است.

اقدامات آمریکا

روزنامه انگلیسی گاردین و نیز روزنامه آمریکایی واشنگتن پست در ماه ژوئن 2013 مطالبی را منتشر کردند که بر طبق آن آژانس های اطلاعاتی آمریکا در داخل این کشور طی عملیاتی تحت عنوان پریسم PRISM از شرکتهای اینترنتی این کشور خواسته که اطلاعات ارتباطی کاربران را در  اختیار آژانس‌های اطلاعاتی بگذارند. روزنامه گاردین هویت منبع و سرچشمه اطلاعات افشاگرانه مربوط به برنامه‌های جاسوسی و نظارتی آمریکا را در مقاله‌ای منتشر کرد و نوشت: ادوارد اسنودن، یک جوان 30 ساله که پیش از این به عنوان دستیار فنی در خدمت سازمان جاسوسی سیا بوده است، در آشکارسازی و افشاگری‌های اقدامات جاسوسی و برنامه نظارت روی سوابق تلفنی و تمام اطلاعات رد و بدل شده در اینترنت و پست‌های الکترونیکی افراد، نقش داشته‌ است. وی تا زمان افشاگری ها با یک شرکت پیمانکار دفاعی به نام «بوز آلن همیلتون» همکاری می‌ کرد و هویتش بنا به درخواست خودش توسط روزنامه گاردین فاش شد. این افشاگری‌ها به دنبال مجموعه وقایعی به وقوع پیوست که هر کدام به نحوی دولت اوباما و سازمان جاسوسی سیا و آژانس‌ امنیت ملی آمریکا را در رابطه با جمع‌آوری مخفیانه اطلاعات افراد (بدون آگاهی آنان و بدون کسب اجازه از دادگاه یا یک مقام قضایی) مقصر و ناقض حقوق شهروندی و قانون آزادی بیان قلمداد می‌کنند. سخنگوی دفتر مدیر آژانس امنیت ملی آمریکا در این باره گفت: موضوع افشاگری‌های ادوارد اسنودن به عنوان یک پرونده جنایی به وزارت دادگستری ارجاع شده است. روزنامه گاردین از قول اسنودن نوشت: میزان نظارت و اقدامات جاسوسی آژانس‌ امنیت ملی  به حد وحشتناکی گسترده است. اسنودن در ادامه گفته آژانس امنیت ملی آمریکا قادر است با نصب ابزارهای جاسوسی منحصر به فردی روی سیستم‌ها و دستگاه‌های شما، به محض اتصال شما به شبکه اینترنت همه اطلاعات مربوط به آن دستگاه و در واقع اطلاعات ارسالی و دریافتی و حتی ورود و خروج به سایت‌های مختلف و ساعت و زمان و مکان دقیق شما را کشف کند و به این ترتیب حتی اگر از بهترین نرم‌افزارهای ضدجاسوسی هم استفاده کنید هرگز اطلاعات شما دور از دسترسی نخواهد بود و هیچگاه در امنیت نخواهید بود. اسنودن از زندگی کردن در جامعه‌ای که چنین کارهایی را علیه امنیت فردی شهروندان خود به انجام می‌رساند ابراز ناراحتی کرد و گفت: «نمی‌خواهم در جهانی زندگی کنم که هرچه که می‌گویم و هر کاری که انجام می‌دهم، ثبت شود». اسنودن معتقد است افشاگری‌های وی درباره بررسی و ثبت اطلاعات افراد بدون کسب اجازه از آنها توسط سازمان‌های اطلاعاتی آمریکایی و با همکاری شرکت‌های مخابراتی و غول‌های اینترنتی همچون گوگل، فیسبوک، یاهو و مایکروسافت به هیچ عنوان جرم محسوب نمی‌شود و گفت: «ما شاهد جرم و جنایت‌های بی‌شماری از سوی دولت در این باره بوده و هستیم و اینکه اتهامات علیه وی یک اقدام ظاهرسازی و عوام‌فریبانه و ساختگی توسط دولت است». اسنودن در پاسخ به این سوال که فکر می‌کند چه اتفاقی ممکن است پس از این برایش پیش بیاید، گفت هیچ اتفاق خوبی پیش نخواهد آمد و گفت پذیرفته است اقدامات افشاگرانه وی می‌تواند به زندان ختم شود و اینکه اگر آنها بخواهند او را دستگیر کنند حتما در طی زمان این کار را خواهند کرد. بنا به گفته اسنودن، بزرگ‌ترین نگرانی وی ترس از اقدامات سختگیرانه مقامات آمریکا نسبت به کسانی است که به هر نحوی با او آشنا بوده‌اند.

شرکت پیمانکار دفاعی «بوز آلن همیلتون» در بیانیه‌ای تایید کرد ادوارد اسنودن حدود 3 ماه به عنوان کارمند در این شرکت مشغول کار بوده‌ و در صورت اثبات اتهامات وارده به اسنودن، این عمل نشان دهنده نقض شدید الگوهای رفتاری و ارزشی و گزینشی این شرکت است.

برای نخستین بار در 15 خرداد(4 ژوئن) بود که روزنامه گاردین از اقدامات جاسوسی آمریکا خبر داد و عنوان کرد یک دادگاه در آمریکا در ابلاغیه‌ای به شرکت مخابراتی «ورایزن» دستور داده است تمام اطلاعات مربوط به سوابق تماس مشترکان را به آژانس امنیت ملی یا «ان‌اس‌ای» تحویل دهد. گفتنی است این اطلاعات حاوی میلیون‌ها سابقه تماس از میلیون‌ها مشترک این شرکت مخابراتی با جزئیات دقیق از طول و زمان مکالمه، مکان و شماره تلفن هر دو طرف مکالمه، سرویس‌های خدماتی مخابراتی و برج‌های مخابراتی نزدیک به محل برقراری ارتباط است.

روزنامه واشنگتن‌پست نیز در باره  اقدامات جاسوسی دولت آمریکا علیه شهروندانش، نوشت: عوامل آژانس امنیت ملی به‌طور مستقیم و بدون واسطه به سرورهای 9 شرکت اینترنتی از جمله فیسبوک، گوگل، مایکروسافت و یاهو برای پیگیری «آنلاین» مکالمات و مکاتبات کاربران در یک برنامه به نام «پریسم» یا «منشور شنود» دسترسی داده شده‌اند. این در حالی است که تمام شرکت‌های اینترنتی ارائه دسترسی سرورهایشان به دولت آمریکا را تکذیب می‌کنند.

گفته می‌شود برنامه «پریسم» یا همان «منشور شنود» به آژانس‌های امنیت ملی آمریکا و اف‌بی‌آی امکان دسترسی مستقیم به سرورهای شرکت‌های اصلی اینترنتی آمریکا را می‌دهد و به این ترتیب سرویس جاسوسی آمریکا را قادر می‌سازد به همه محتویات پست‌های الکترونیکی و مکالمات اینترنتی و حتی تماس‌های تصویری از طریق اینترنت دسترسی داشته باشد. بنا به گفته دولت اوباما این ابرداده‌ها برای پیگیری اتباع خارجی مظنون به تروریسم ‌یا جاسوسی مورد استفاده قرار می گیرند.

این در حالی است که جیمز کلپر، مدیر آژانس امنیت ملی آمریکا این افشاگری‌ها را یک «دردسر واقعی» نامید و گفت: من امیدوارم بتوانیم هر کسی که مسؤول این کار است را پیدا کنیم، زیرا این مساله تاثیرات مخرب و ویرانگری بر امنیت ملی آمریکا در پی خواهد داشت.

گفتنی است برنامه قدرتمندی که آژانس امنیت ملی آمریکا ساخته است پریسم (Prism) یا منشور نام دارد که می‌تواند اطلاعات محرمانه گردآوردی‌ شده از کشورهای جهان را ثبت و طبقه‌بندی کند. بر اساس اسناد فوق‌محرمانه این آژانس که نسخه‌ای از آن در اختیار روزنامه انگلیسی گاردین است، این وسیله «خبرچین بی‌حد و حصر» نام دارد. این دستگاه، اطلاعاتی که آژانس امنیت ملی آمریکا از شبکه‌های کامپیوتری و تلفنی کشورها جمع‌آوری می‌کند به تفصیل دسته‌‌بندی و حتی نقشه آن کشورها را ترسیم می‌کند. گاردین گزارش داد: «این وسیله به کاربران اجازه می‌دهد کشوری را بر روی نقشه انتخاب و حجم ابرداده‌های آن را مشاهده کنند و اطلاعاتی را علیه آن کشور انتخاب کنند. » بر اساس این اسناد، آژانس امنیت ملی آمریکا در یک دوره 30 روزه در مارس 2013 گنجینه سیاهی از 97 میلیارد فقره اطلاعات از شبکه‌های کامپیوتری در سراسر جهان جمع‌آوری کرد که از این میان 3 میلیارد اطلاعات از آمریکا جمع‌آوری شد. در این میان ایران بزرگ‌ترین هدف اطلاعاتی برنامه جاسوسی پریسم به شمار می‌‌رود. بیشترین اطلاعات از کشورهای ایران با 14 میلیارد، پاکستان  5 /13 میلیارد، اردن 7/ 12  میلیارد، مصر 6/ 7 و هند با 3/ 6 میلیارد جمع‌آوری شده است.

اسناد دیگری که گاردین افشا کرده است نشان می‌دهد آژانس امنیت ملی آمریکا داده‌های گردآوری‌ شده را بخش‌بندی و حتی نشانی‌های پروتکلی اینترنتی(آی پی) را نیز جمع‌آوری می‌کند. آژانس امنیت ملی آمریکا این ادعاها را رد و در بیانیه‌ای اعلام کرد: «آژانس امنیت ملی آمریکا همواره از جمله به کنگره، گزارش داده است که ما توانایی شناسایی دقیق هویت یا محل همه کاربران را در مدت زمان برقراری یک ارتباط نداریم». برنامه نظارت جهانی آژانس امنیت ملی آمریکا همزمان با فاش شدن خبر شنود تلفنی و ثبت اطلاعات اینترنتی هزاران شهروند آمریکا افشا شده است.

گفتنی است روزنامه گاردین در گزارش روز پنج شنبه 20 تیر خود ابعاد دیگری از رسوایی اطلاعاتی را افشا کرده و نوشت؛ شرکت مایکروسافت همکاری بسیار نزدیکی با نهادهای اطلاعاتی آمریکا داشته و اطلاعات کاربران خود را در اختیار سرویس های جاسوسی قرار داده است. شرکت مایکروسافت به عنوان مثال به آژانس امنیت ملی آمریکا اجازه داده است تا به نامه های الکترونیک کاربران این شرکت دسترسی داشته باشد. روزنامه گاردین بر اساس اسناد فاش شده از سوی ادوارد اسنودن پیمانکار سابق سازمان جاسوسی آمریکا سیا، افزود: شرکت مایکروسافت در چارچوب برنامه نظارتی موسوم به پریسم، همکاری زیادی با سازمان تحقیقات فدرال و آژانس امنیت ملی آمریکا داشته است. شرکت مایکروسافت همچنین در زمینه جمع آوری فیلم های ویدئویی و فایل های صوتی از طریق اسکایپ با نهادهای امنیتی و اطلاعاتی آمریکا همکاری کرده است. مایکروسافت پیش از این اعلام کرده بود که امکان دسترسی مستقیم به اطلاعات کاربران خود را به نهادهای امنیتی و اطلاعاتی آمریکا نداده است. این شرکت بار دیگر روز پنج شنبه اعلام کرد که هر گونه همکاری این شرکت با نهادهای امنیتی و اطلاعاتی تنها با درخواست مقام های قضایی دولت آمریکا بوده است.

این در حالی است که باراک اوباما، از برنامه جمع‌آوری اطلاعات از شهروندان آمریکا دفاع و آن را ابزاری لازم برای مقابله با حملات تروریستی توصیف کرد. اوباما گفت: اگر چه شهروندان آمریکایی حق دارند از شیوه «پدرخواندگی» نظارت شکایت کنند، اما تامین امنیت نیازمند مداخله محدود در امنیت خصوصی شهروندان است. افشای خبر جاسوسی از شهروندان آمریکایی سبب شد کاخ سفید و کنگره آمریکا یکدیگر را متهم کنند. اگر چه دولت اوباما سعی دارد کنگره آمریکا را مقصر برنامه کنترل و نظارت بر شهروندان این کشور معرفی کند اما نمایندگان کنگره حاضر نیستند این اتهام را بپذیرند.

دولت آمریکا از اسنودن به اتهام جاسوسی و سرقت اموال دولتی شکایت کرده است. این در حالی است که وی از سوی آمریکا به سرقت اسناد طبقه بندی شده و افشای اطلاعات محرمانه دستگاه های امنیتی آمریکا متهم و گذرنامه اش باطل شده است. آمریکا خواهان استرداد اسنودن است. اسنودن در 20 می به هنگ‌کنگ گریخت و در هتلی پنهان شد. وی پس از ترک هنگ‌کنگ همچنان در فرودگاه مسکو به سر می‌برد و از21 کشور درخواست پناهندگی کرده است. با این همه بسیاری از کشور های اروپایی درخواست پناهندگی اسنودن را رد کرده اند.

این در حالی است که روز جمعه 21 تیر سرگئی ناریشکین رئیس مجلس دومای روسیه اعلام کرد این کشور به کارمند سابق آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا پناهندگی اعطا خواهد کرد. رئیس مجلس دومای روسیه  در این باره گفت، مسکو به ادوارد اسنودن پناهندگی سیاسی اعطا خواهد کرد چرا که وی مدافع حقوق بشر است و ممکن است در امریکا با مجازات اعدام محاکمه شود . وی افزود که ادوارد اسنودن را می توان مدافع حقوق بشر خواند، کسی که برای احقاق حقوق میلیونها نفر در سراسر جهان تلاش کرده است . ناریشکین همچنین گفت، امریکا خواستار آن است که اسنودن به این کشور تحویل داده شود اما احتمال این که وی با اعدام مواجه شود بسیار زیاد است و مسکو نمی تواند اجازه دهد چنین رویدادی اتفاق بیفتد . وی تاکید کرد که روسیه به اسنودن پناهندگی سیاسی یا پناهندگی موقت اعطا خواهد کرد. اظهارات ناریشکین در حالی عنوان شده که سایت ویکی لیکس از برنامه ریزی اسنودن برای دریافت پناهندگی از آمریکای لاتین خبر داد. این در حالی است که ادوارد اسنودن در دیدار با فعالان حقوق بشر در فرودگاه مسکو گفته بود که خواستار دریافت پناهندگی در روسیه است چرا که قادر نیست از این کشور به کشور دیگری پرواز کند. با این همه آمریکا به روسیه در باره اعطای پناهندگی به اسنودن هشدار داده است.