شیخ تمیم ولیعهد جدید قطر کیست؟

«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» ولیعهد جدید قطر فرزند چهارم «شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی» و فرزند دوم «شیخه موزه بنت ناصر المسند» همسر سوم امیر قطر است.

کد خبر: ۱۱۸۷۳۳

تاریخ: ۰۴ تير ۱۳۹۲ - ۱۰:۱۰

صراط:«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی»، ولیعهد قطر در تاریخ 3 ژوئن 1980 در «دوحه»، پایتخت قطر به دنیا آمد و در حال حاضر وارث حکومت و حاکمیت در قطر است.

«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» فرزند چهارم «شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی»، امیر قطر و فرزند دوم «شیخه موزه بنت ناصر المسند»، همسر سوم امیر قطر است.

تحصیلات

«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» تحصیلات مقدماتی خود را در قطر سپری کرد. سپس راهی مدرسه «شربورن» انگلیس شد و در سال 1997 مدرک پایان تحصیلات متوسطه خود را از این مدرسه انگلیسی گرفت تا پس از آن راهی مدرسه «هارو» در «مدلسکس» و سپس آکادمی سلطنتی نظامی «سند هرست» انگلیس شود و در سال 1998 از آن فارغ التحصیل شود.

«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» افزون بر زبان عربی به زبان‌های انگلیسی و فرانسه و آلمانی نیز مسلط است و توان خواندن فارسی کهن و قدیم را دارد و به ورزش تنیس علاقه بسیاری دارد.

مناصب و پست‌ها

«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» دارای مناطب و پست‌های بی‌شماری است که در ادامه به شماری از آنها اشاره می‌شود: رئیس کمیته المپیک قطر، رئیس کمیته میزبانی المپیک 2020 دوحه 2020، رئیس کمیته محیط زیست و مناطق حفاظت شده، رئیس کمیته عالی آموزش، رئیس کمیته عالی ارتباطات و تکنولوژی اطلاعات، رئیس هیئت عمومی مشاغل و برنامه ریزی و توسعه شهری، رئیس کمیته سرمایه‌گذاری‌های قطر، معاون فرمانده کل نیروهای مسلح قطر، نائب رئیس شورای خاندان حاکم بر قطر، نائب رئیس شورای عالی سرمایه‌ گذاری و امور اقتصادی و ده‌ها پست و عنوان دیگر ذکر آنها در حوصله این مقال نمی‌گنجد.

«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» در 5 اوت سال 2003 میلادی به جای برادر بزرگ‌ترش «شیخ جاسم» به عنوان ولی عهد قطر منصوب شد، پس از اینکه تمام امتیازات و حق و حقوق شیخ جاسم به سود «شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» سلب شد.

ازدواج و کودکان

«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» در 8 ژانویه 2005 میلادی با «شیخه جواهر بنت حمد بن سحیم آل ثانی»، دختر «شیخ حمد بن سحیم آل ثانی» ازدواج کرد که حاصل این ازدواج سه فرزند، دو دختر و یک پسر به نام‌های «شیخه المیاسه بنت تمیم آل ثانی» (متولد سال 2006)، «شیخ تمیم بن حمد آل ثانی» (متولد سال 2008) و «شیخه عایشه بنت تمیم آل ثانی» (متولد سال 2010).

«شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» در 3 مارس 2009 میلادی نیز یک‌بار دیگر و این بار با «العنود بنت مانع الهاجری» ازدواج کرد که دختر «مانا بن عبد الهادی الهاجری»، سفیر وقت کشور قطر در اردن به شمار می‌آمد. اما این ازدواج چندان دیری نپایید و یک سال پس از آن در سال 2010 العنود را در حالی‌که از وی یک فرزند دختر به نام «شیخه نائلة بنت تمیم آل ثانی» (متولد سال 2010) داشت، طلاق داد.

شخصیت شیخ تمیم

روزنامه «الوطن» چاپ مصر درباره «شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» به نقل از کتاب «قطر، گنجینه اسرار» نوشته «کریستین چسنو» و «جرج مالبرونو»، دو روزنامه نگار فرانسوی می‌نویسد: با اینکه «شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» 33 سال بیشتر ندارد، اما به محض انتصاب به ولی عهدی در قطر اقدام به تحکیم پایه‌های قدرت خود در این کشور کرد.

این دو روزنامه نگار فرانسوی تاکید می‌کنند که «شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» مسئول قراردادهای تسلیحاتی قطر است و «شیخ حمد بن جاسم»، نخست وزیر و وزیر خارجه قطر اجازه هیچ‌گونه دخالت یا مذاکره و گفت‌وگو در خصوص چنین قراردادهایی را ندارد.

همچنین آنها می‌گویند: از زمانی که شیخ حمد موفق شد، پسر دوم شیخه موزه را به عنوان ولی عهد خود منصوب کند، «شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» تمام قدرت خود را به کار گرفت تا افرادی را در مناصب و پست‌های حساس و مهم مملکتی قرار دهد که مورد اعتماد وی بودند و در کنار پدرش بر تمام امور نظارت و اشراف داشت و تلاش می‌کرد، در عرصه بین المللی حاضر شود.

«کریستین چسنو» و «جرج مالبرونو» تاکید می‌کنند که «شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» بر تمام امور وزرشی در کشور نظارت و اشراف دارد و هم اکنون عهده دار کمیته ملی المپیک قطر نیز می‌باشد.

آنها براین باورند که موفقیت «شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» در کسب میزبانی مسابقات جام جهانی سال 2022 کمک بسیاری به تحکیم و تقویت قدرت و اقتدار وی در داخل خاندان حاکم بر قطر کرد و کسب امیتاز برگزاری این مسابقات بسیاری را در داخل قطر دور وی گرد آورد.

چسنو و مالبرونو ولی عهد قطر را فردی اصلاح طلب معرفی می‌کنند که همچون پدرش در دانشکده سلطنتی ساند هرست انگلیس درس خواند و به به دست یک مربی بلژیکی تربیت شد و آموزش دید و در دانشگاه «لووان» بلژیک نیز تحصیل کرد.

این دو روزنامه نگار فرانسوی تاکید می‌کنند که ایده خرید باشگاه «پاری سن ژرمن» فرانسه را شیخ تمیم ارائه داد تا پس از خرید این باشگاه اداره آن را به «ناصر الخلیفى» که از دوستان نزدیک به وی و مدیرکل شبکه الجزیره ورزشی به شمار می‌آید، بسپارد.

چسنو و مالبرونو در ادامه درباره شخصیت «شیخ تمیم بن حمد بن خلیفة آل ثانی» چنین می‌گویند: شیخ تمیم همچون پدرش ابتدا با یکی از دختران خاندان «آل ثانی» ازدواج کرد تا ولی عهدی را برای خود تضمین کند و پس از آن با «العنود الهاجرى» به عنوان یک دختر عامی و برخاسته از میان مردم ازدواج کرد که این ازدواج چندان دوام نیاورد. وی شیفته فوتبال و تنیس و شکار است و در تصمیمات خود همواره عقل و منطق را بر احساسات ترجیح می‌دهد.

همچنین گفته شده که وی فردی بسیار موزون از حیث رفتار و کردار و دارای بینش سیاسی بالاست و همین بینش سیاسی به وی اجازه می‌دهد تا به قدرت و جانشینی شیخ حمد بن خلیفه بیاندیشد و معروف است که در زمان نبود و غیبت شیخ حمد بن خلیفه وی ریاست شورای وزیران و امضای فرامین را عهده دار است.

رابطه حمد و تمیم

از دیدگاه این دو نویسنده رابطه میان پدر و پسر بسیار عمیق است و هیچ چیز نمی‌تواند، این رابطه را بر هم بزند. «میگل موراتینوس»، وزیر سابق خارجه اسپانیا که هم اکنون با خاندان حاکم بر قطر همکاری و کار می‌کند، می‌گوید: شیخ حمد می‌بایست شیخ تمیم را بسیار دوست داشته باشد، چون شیخ تمیم در تمام نشست‌های پدر حضور می‌یابد و از تمام نکات یادداشت برداری می‌کند. شیخ حمد مسئولیت تمام پرونده‌های امنیتی و امنیت غذایی را برعهده وی گذاشته و شیخ تمیم تصمیم گرفته است تا «فهد العطیه» یکی از دوستان نزدیکش که با وی در سند هرست مشغول به تحصیل بود را به ریاست برنامه ملی – امنیتی غذای قطر کند، به عبارت دیگر ولی عهد تلاش می‌کند، گام‌های خود در حکومت را مستحکم کند.

یکی از افرادی که از نزدیک با شیخ تمیم کار می‌کنند، می‌گوید: تمیم دارای دیدگاه‌های خاصی است، اما یک چیز را هیچ‌گاه نمی‌توان در وجود او پیش بینی کرد، اینکه آیا وی همچون پدرش دارای اراده برای تسریع در توسعه و پیشرفت قطر است، یاخیر؟!

تغییر و تحولات مورد انتظار

به نظر نمی‌رسد که با روی کار آمدن شیخ تمیم کشور قطر شاهد تغییر و تحولات چندانی باشد، این دو نویسنده فرانسوی می‌گویند: شیخ تمیم به خوبی می‌داند که جامعه قطر جامعه‌ای فئودالی است که از اصول و مبادی بدوی و آداب و سنن و تقالید خاصش تبعیت می‌کند و به همین دلیل وی خواهان تغییر و تحولات سریع و آنی که تاکنون قطر در داخل شاهد آن بوده، نیست، به همین دلیل قطر در دوره حاکمیت شیخ تمیم اندکی استراحت خواهد کرد و در عرصه خارجی بدون تردید مواضع دیپلماتیکی اتخاذ خواهد کرد که از مواضع کنونی اتخاذ شده از سوی شیخ حمد کم سر و صداتر باشد.

دیدگاه‌های شیخ تمیم در قبال انقلاب‌های عربی

این کتاب فرانسوی درباره دیدگاه‌ها و نگرش شیخ تمیم در قبال «انقلاب‌های بهار عربی» که شیخ حمد به حمایت از برخی از آنها پرداخت و بازتاب آنها بر اوضاع داخلی قطر، چنین می‌نویسد: به اعتقاد شیخ تمیم اگرچه در داخل قطر کسی به این موضوع توجه نکرده است، اما حوادث «انقلاب‌های بهار عربی» بدون تردید بر قطر تاثیر خواهد گذاشت و موجب شکل گیری خواسته‌ها و مطالبات اصلاح‌گرایانه نزد قطری‌ها خواهد شد و اگر تا امروز این خواسته‌ها و مطالبات شکل نگرفته‌اند، بدون تردید فردا شکل خواهند گرفت.

اقدامات شیخ تمیم برای انتقال قدرت

اما در خصوص مقدمات انتقال قدرت در قطر منابع آگاه و نزدیک به شیخ تمیم اظهار می‌کنند که وی اقدام به تشکیل کار گروه ویژه‌ای نموده تا به وی در تسهیل به دست گرفتن قدرت و حکومت کمک کنند و دیدگاه‌های او را در ساخت و بنای دولتی جدید در قطر پیاده کنند.

همچنین این منابع اظهار می‌کنند که وزارت خارجه قطر از جمله وزارتخانه‌هایی است که پیش از انتقال قدرت به شیخ تمیم شاهد تغییر و تحولات بسیار بوده، از جمله اینکه پاکسازی گسترده‌ای در این وزارتخانه انجام شده و بسیاری از عناصر و کارمندان وابسته به جماعت اخوان المسلمین از وزارت خارجه قطر اخراج شده‌اند.

همچنین گفته شده که قطر تمام نمایندگان شاغل در دستگاه‌های دینی و مذهبی و همچنین به دنبال انتشار اخبار و گزارش‌های بی‌شماری مبنی بر ارتباط قطر با بسیاری از گروه‌های تروریستی از جمله سازمان تروریستی «القاعده» در شمال آفریقا شیخ تمیم دستور به فراخواندن تمام نمایندگان و کارمندان قطری شاغل در کشورهای شمال آفریقا داده است.

تغییر موضع در قبال بحران سوریه/ پیشنهاد همکاری ریاض – دوحه

همچنین منابع آگاه قطری اطهار می‌کنند که قطر به عربستان سعودی به صورت رسمی اطلاع داده که در بحران سوریه از تلاش‌های ریاض حمایت خواهند کرد و هماهنگی‌های لازم با ریاض برای به بار نشستن این تلاش‌ها را خواهند کرد و در این راستا به تازگی 4 مسئول قطری به جده سفر کرده و با «شاهزاده بندر بن سلطان»، رئیس دستگاه اطلاعات و امنیت عربستان دیدار داشته و در این خصوص گفت‌وگو و تبادل نظر کرده‌اند.

به گفته این منابع، دوحه به شدت از آنچه آن را خیانت «جماعت اخوان المسلمین سوریه» در قبال تعهداتشان به قطر توصیف کرده، خشمگین هستند و به همین دلیل است که به سرعت از «مصطفى الصباغ» چشم پوشی کردند.

نگرانی‌های بی‌حد و حصر اخوانی‌ها

همچنین منابع مذکور اظهار می‌کنند که جماعت اخوان المسلمین مصر به شدت از تغییر و تحولات جاری در دوحه به ویژه به قدرت رسیدن «شیخ تمیم» ابراز نگرانی می‌کنند و بر این باور هستند که این تغییر و تحولات موجب تغییر بزرگ و گسترده در موضع قطر در قبال جماعت اخوان المسلمین خواهد شد و این نگرانی‌ها به شکلی ویژه موضوع قرض‌ها و بدهی‌های اخوانی‌ها به قطر را شامل می‌شود. به همین دلیل «دفتر ارشاد» جماعت اخوان المسلمین تلاش بسیار داشته تا این پیام را به شیخ تمیم برساند که در جنگ قدرت در داخل خاندان آل ثانی به ویژه میان شیخ تمیم و «شیخ حمد بن جاسم»، نخست وزیر و وزیر خارجه قطر، این جماعت در ازای حمایت شیخ تمیم از آنها، جانب وی را خواهد گرفت، اگرچه شیخ حمد بن جاسم هم اکنون روابط گسترده‌ای با اخوانی‌ها دارد. با این حال جریان‌ها و نیروهای معارض مصری اعتقاد دارند، اخوانی‌ها نخواهند توانست به قلب شیخ تمیم راه پیدا کنند که دارای خط مشی لیبرالی است و دیدگاه‌ها و مواضع تند و افراطی اخوانی‌ها را رد می‌کند.

راه دشوار اخوانی برای دستیابی به شیخ تمیم

این جریان‌ها و نیروهای معارض مصری یکی دیگر از دلایل عدم موفقیت اخوانی‌ها در به دست آوردن حمایت شیخ تمیم از خود را تلاش «امیر جدید قطر» برای بهبود وجهه خارجی قطر ملاحظه می‌کنند که در طول زمامداری و حکومت «شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی»، امیر قطر به خاطر حمایت از اخوانی‌ها و در راستای وجود فردی همچون «شیخ یوسف القرضاوی» آسیب بسیار دید، چون به اعتقاد آنها القرضاوی شیخ حمد را واداشت تا در امور و قضایای بسیاری از جمله بحران سوریه دخالت کند.

همچنین کارشناسان گفته‌اند که اولین هدف شیخ تمیم پس از به دست گرفتن قدرت باز گرداندن اعتماد کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به قطر است که تنها با پایان داده به حمایت دوحه از گروه‌های تندرو سلفی و اخوانی‌ها حاصل خواهد شد.

به این ترتیب می ‌توان گفت که شیخ تمیم از بسیاری از سیاست‌های شیخ حمد چشم پوشی خواهد کرد. این درحالی است که یک دیپلمات آگاه مقیم دوحه در این خصوص تاکید کرد که شیخ تمیم از مدت‌ها پیش به کنار نهادن سیاست‌های پدرش می‌اندیشد و چه بسا شیخ حمد نیز از به بن بست رسیدن سیاست‌هایش آگاه و مطلع شده و به این ترتیب زمینه انتقال قدرت به ولی عهد را فراهم کرده تا قطر شاهد تغییر ریشه‌ای  در سیاست‌هایش باشد. به خصوص که کارشناسان اعتقاد دارند، شیخ تمیم تحصیل کرده انگلیس سیاست‌های محافظه‌ کارانه‌تری را اتخاذ کند.